Cho vay theo hợp đồng ký kết là gì?

Cho vay theo hợp đồng ký kết là gì?

Cho vay theo hợp đồng ký kết là hình thức cấp tín dụng mà ngân hàng thực hiện giải ngân dựa trên việc khách hàng đã ký kết hợp đồng mua bán, hợp đồng thi công hoặc hợp đồng cung cấp dịch vụ với bên bán hoặc bên nhận thầu. Đây là phương thức cho vay có tài sản bảo đảm, trong đó hợp đồng đã ký kết đóng vai trò là căn cứ để giải ngân và kiểm soát nguồn vốn sử dụng đúng mục đích. Đặc trưng quan trọng nhất của hình thức này là ngân hàng giải ngân trực tiếp cho bên thứ ba (bên bán, nhà thầu hoặc đơn vị cung cấp dịch vụ) thay vì chuyển tiền vào tài khoản của người vay.

Thuật ngữ tiếng Anh của hình thức cho vay này là Contract-Based Loan. Đây là một trong những phương thức cho vay phổ biến nhất tại hệ thống ngân hàng Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực bất động sản, mua sắm tài sản và xây dựng công trình.

Tại sao cho vay theo hợp đồng ký kết quan trọng trong ngân hàng?

• Kiểm soát rủi ro sử dụng vốn vay: Ngân hàng đảm bảo 100 phần trăm nguồn vốn được sử dụng đúng mục đích vì tiền giải ngân không qua tài khoản của người vay mà chuyển thẳng cho bên cung cấp tài sản hoặc dịch vụ.

• Đảm bảo tài sản hình thành: Tài sản được mua hoặc xây dựng từ vốn vay có nguồn gốc rõ ràng, quyền sở hữu hợp pháp thuộc về bên vay, tạo điều kiện thuận lợi cho việc đăng ký cầm cố, thế chấp sau này.

• Phù hợp với quy định pháp luật: Hình thức cho vay này tuân thủ đầy đủ Thông tư 39/2016/TT-NHNN về hoạt động cho vay, đặc biệt là quy định về mục đích sử dụng vốn vay và kiểm tra, giám sát tín dụng.

• Giảm thiểu rủi ro tín dụng: Việc giải ngân theo tiến độ hợp đồng kết hợp với cơ chế kiểm soát chặt chẽ giúp ngân hàng phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường và có biện pháp xử lý kịp thời.

• Đáp ứng nhu cầu thực tế của thị trường: Đa số giao dịch mua bán tài sản lớn (nhà ở, xe ô tô, máy móc) đều diễn ra theo hình thức trả góp hoặc thanh toán theo tiến độ, phù hợp với cơ chế cho vay theo hợp đồng ký kết.

Cách hoạt động và quy trình

Quy trình cho vay theo hợp đồng ký kết diễn ra theo các bước cụ thể và chặt chẽ:

Bước 1 — Ký kết hợp đồng mua bán hoặc thi công: Khách hàng cần có hợp đồng mua bán, hợp đồng thi công hoặc hợp đồng cung cấp dịch vụ đã được các bên ký kết hợp lệ. Hợp đồng phải ghi rõ giá trị, tiến độ thực hiện và phương thức thanh toán.

Bước 2 — Nộp hồ sơ tín dụng tại ngân hàng: Khách hàng chuẩn bị đầy đủ hồ sơ bao gồm hợp đồng đã ký, chứng minh nhân dân hoặc căn cước công dân, hồ sơ chứng minh thu nhập, và các tài liệu liên quan đến tài sản bảo đảm bổ sung (nếu có).

Bước 3 — Thẩm định và phê duyệt: Ngân hàng thẩm định hồ sơ, đánh giá năng lực tài chính của khách hàng, tính khả thi của hợp đồng và xác định tỷ lệ cho vay phù hợp. Thông thường, ngân hàng cho vay tối đa từ 70 đến 80 phần trăm giá trị hợp đồng.

Bước 4 — Ký hợp đồng tín dụng và thế chấp: Sau khi phê duyệt, các bên ký kết hợp đồng tín dụng, hợp đồng bảo đảm và các giấy tờ pháp lý liên quan.

Bước 5 — Giải ngân theo tiến độ: Ngân hàng giải ngân trực tiếp cho bên bán hoặc bên nhận thầu theo tiến độ thực hiện hợp đồng. Mỗi đợt giải ngân đều cần có căn cứ như biên bản nghiệm thu, hóa đơn hoặc xác nhận tiến độ từ các bên liên quan.

Bước 6 — Kiểm tra, giám sát sau giải ngân: Ngân hàng thực hiện kiểm tra định kỳ và đột xuất việc sử dụng vốn vay, đảm bảo tài sản hình thành đúng như cam kết trong hồ sơ tín dụng.

Ví dụ thực tế

Ví dụ 1 — Vay mua căn hộ chung cư: Khách hàng C ký hợp đồng mua căn hộ với giá trị 2 tỷ đồng từ Công ty Bất động sản X. Khách hàng C vay ngân hàng A với tỷ lệ 70 phần trăm giá trị hợp đồng, tương đương 1,4 tỷ đồng. Ngân hàng A giải ngân theo tiến độ xây dựng: đợt 1 khi khởi công (500 triệu), đợt 2 khi hoàn thiện phần thô (500 triệu), đợt 3 khi bàn giao nhà (400 triệu). Mỗi đợt giải ngân đều có xác nhận tiến độ từ chủ đầu tư. Số tiền 600 triệu đồng còn lại (30 phần trăm) Khách hàng C tự có vốn đối ứng.

Ví dụ 2 — Vay xây dựng nhà ở: Khách hàng D ký hợp đồng thi công xây dựng nhà ở với Công ty Xây dựng Y trị giá 800 triệu đồng. Ngân hàng B cho vay 75 phần trăm (600 triệu đồng) theo cơ chế giải ngân theo tiến độ: đợt 1 khi hoàn thành móng (200 triệu), đợt 2 khi hoàn thành tầng 1 (200 triệu), đợt 3 khi hoàn thiện mái và phần thô (200 triệu). Trước mỗi đợt giải ngân, ngân hàng B đều cử nhân viên tín dụng kiểm tra thực tế và lập biên bản nghiệm thu khối lượng cùng đại diện nhà thầu.

Phân biệt với thuật ngữ liên quan

Câu hỏi thường gặp trong đề thi

1. Đặc điểm quan trọng nhất giúp phân biệt cho vay theo hợp đồng ký kết với các hình thức cho vay khác là gì?

2. Theo quy định thông thường tại các ngân hàng thương mại Việt Nam, tỷ lệ cho vay tối đa đối với hình thức cho vay theo hợp đồng ký kết là bao nhiêu phần trăm giá trị hợp đồng?

3. Khi cho vay theo hợp đồng ký kết, ngân hàng thực hiện giải ngân cho đối tượng nào?

4. Cơ sở pháp lý chính điều chỉnh hoạt động cho vay theo hợp đồng ký kết tại Việt Nam là văn bản nào?

5. Mục đích của việc giải ngân trực tiếp cho bên bán hoặc bên nhận thầu thay vì cho người vay trong hình thức cho vay này là gì?

Tổng kết

Cho vay theo hợp đồng ký kết là hình thức cấp tín dụng có tính kiểm soát cao và rủi ro thấp, trong đó hợp đồng đã ký kết đóng vai trò là căn cứ pháp lý cho việc giải ngân và giám sát. Điểm mấu chốt cần ghi nhớ là ngân hàng giải ngân trực tiếp cho bên thứ ba (bên bán, nhà thầu), tỷ lệ cho vay tối đa 70–80 phần trăm giá trị hợp đồng, và giải ngân theo tiến độ thực hiện hợp đồng. Hình thức cho vay này được quy định tại Thông tư 39/2016/TT-NHNN và là kiến thức trọng tâm trong các kỳ thi tuyển dụng ngân hàng. Để nắm vững, thí sinh nên luyện tập phân biệt với các hình thức cho vay khác và hiểu rõ quy trình từ thẩm định đến giải ngân theo từng bước.