Luật Đầu tư là gì?

Luật Đầu tư là gì?

Luật Đầu tư là bộ luật được Quốc hội Việt Nam ban hành nhằm quy định về hoạt động đầu tư kinh doanh, quyền và nghĩa vụ của nhà đầu tư, phương thức và thủ tục thực hiện hoạt động đầu tư, cùng chính sách ưu đãi đầu tư. Luật Đầu tư hiện hành được thông qua theo Nghị quyết số 61/2020/QH14 ngày 17 tháng 6 năm 2020 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2021, thay thế hoàn toàn cho Luật Đầu tư năm 2014.

Luật Đầu tư năm 2020 quy định chi tiết các hình thức đầu tư bao gồm: đầu tư thành lập tổ chức kinh tế, đầu tư góp vốn và mua cổ phần, đầu tư theo hình thức hợp đồng PPP (đối tác công tư), đầu tư ra nước ngoài và các hình thức khác theo quy định của pháp luật. Luật cũng xác định rõ các ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh, ngành nghề có điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài.

Tại sao Luật Đầu tư quan trọng trong ngân hàng?

• Quy định điều kiện tiếp cận thị trường ngân hàng: Luật Đầu tư năm 2020 quy định chi tiết về điều kiện tiếp cận thị trường của nhà đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực ngân hàng, theo đúng lộ trình cam kết WTO và các hiệp định thương mại tự do (FTA) mà Việt Nam đã ký kết. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến việc các tổ chức tín dụng có vốn đầu tư nước ngoài hoạt động tại Việt Nam.

• Cơ sở pháp lý cho hoạt động M&A trong ngành ngân hàng: Luật quy định rõ ràng về việc góp vốn, mua cổ phần trong các tổ chức tín dụng, giúp các ngân hàng thương mại có căn cứ pháp lý để thực hiện các thương vụ sáp nhập và mua lại một cách minh bạch và tuân thủ pháp luật.

• Quy định về tỷ lệ sở hữu vốn nước ngoài: Đối với các ngành nghề chưa có cam kết riêng trong phụ lục Luật, nhà đầu tư nước ngoài bị giới hạn tỷ lệ sở hữu. Trong lĩnh vực ngân hàng, quy định này ảnh hưởng đến chiến lược mở rộng vốn và cơ cấu cổ đông của các ngân hàng thương mại.

• Điều chỉnh đầu tư vào hạ tầng ngân hàng: Các dự án đầu tư vào hạ tầng công nghệ ngân hàng như xây dựng trung tâm dữ liệu, hệ thống công nghệ thông tin, mạng lưới chi nhánh đều thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Đầu tư, đảm bảo tính hợp pháp cho các hoạt động đầu tư này.

Cách hoạt động và thủ tục theo Luật Đầu tư

Hình thức đầu tư được quy định

Luật Đầu tư năm 2020 quy định 05 hình thức đầu tư kinh doanh chính:

1. Đầu tư thành lập tổ chức kinh tế: Nhà đầu tư tự thành lập doanh nghiệp mới, tự đứng tên và chịu trách nhiệm về hoạt động đầu tư kinh doanh.
2. Đầu tư góp vốn, mua cổ phần: Nhà đầu tư góp vốn vào tổ chức kinh tế hiện có hoặc mua cổ phần, phần vốn góp của tổ chức kinh tế.
3. Đầu tư theo hình thức hợp đồng PPP: Đầu tư xây dựng, vận hành, chuyển giao; xây dựng, chuyển giao, vận hành; hoặc xây dựng, sở hữu, vận hành, chuyển giao.
4. Đầu tư ra nước ngoài: Đầu tư bằng vốn của nhà đầu tư để thành lập tổ chức kinh tế tại nước ngoài hoặc mua cổ phần, phần vốn góp tại tổ chức kinh tế nước ngoài.
5. Hình thức khác: Các hình thức đầu tư khác theo quy định của pháp luật.

Thủ tục đầu tư

Thủ tục đầu tư được thực hiện thông qua hai hình thức chính:

• Đăng ký đầu tư: Áp dụng đối với dự án không thuộc diện phải xin cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư. Nhà đầu tư thực hiện đăng ký doanh nghiệp theo quy định của Luật Doanh nghiệp.

• Xin cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư: Áp dụng đối với các dự án thuộc diện phải xin cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư theo Điều 37 Luật Đầu tư năm 2020, bao gồm: dự án của nhà đầu tư nước ngoài, dự án có sử dụng đất thuê, dự án PPP, dự án đầu tư ra nước ngoài.

Danh mục ngành nghề

Ví dụ thực tế

Ví dụ 1: Đầu tư góp vốn vào ngân hàng thương mại

Công ty Tài chính B (nhà đầu tư nước ngoài) muốn góp vốn vào Ngân hàng Thương mại C với tỷ lệ 30% vốn điều lệ. Theo quy định của Luật Đầu tư năm 2020 và Luật các tổ chức tín dụng, ngành nghề ngân hàng thuộc ngành nghề có điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài. Công ty B phải thực hiện thủ tục góp vốn, mua cổ phần theo quy định tại Chương VI Luật Đầu tư, đồng thời đáp ứng các điều kiện về tỷ lệ sở hữu và được sự chấp thuận của cơ quan có thẩm quyền (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam).

Ví dụ 2: Đầu tư ra nước ngoài của ngân hàng

Ngân hàng Thương mại D có trụ sở tại Hà Nội muốn thành lập chi nhánh tại Singapore để mở rộng hoạt động kinh doanh. Theo Điều 51 Luật Đầu tư năm 2020, Ngân hàng D phải đăng ký hoặc xin cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài trước khi thực hiện hoạt động đầu tư. Thủ tục bao gồm nộp hồ sơ tại Cơ quan đăng ký đầu tư và phải đáp ứng các điều kiện theo quy định của pháp luật về đầu tư ra nước ngoài.

Phân biệt với thuật ngữ liên quan

Câu hỏi thường gặp trong đề thi

Câu 1: Luật Đầu tư hiện hành tại Việt Nam được Quốc hội thông qua ngày nào và có hiệu lực thi hành từ thời điểm nào?

• A. Ngày 17/6/2020, có hiệu lực từ 01/01/2021
• B. Ngày 26/11/2014, có hiệu lực từ 01/07/2015
• C. Ngày 17/6/2020, có hiệu lực từ 01/07/2020
• D. Ngày 26/11/2014, có hiệu lực từ 01/01/2015

Câu 2: Theo Luật Đầu tư năm 2020, ngành nghề ngân hàng thuộc loại ngành nghề nào?

• A. Ngành nghề cấm đầu tư kinh doanh
• B. Ngành nghề đầu tư kinh doanh thông thường
• C. Ngành nghề có điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài
• D. Ngành nghề ưu đãi đầu tư

Câu 3: Đối với các ngành nghề chưa có cam kết riêng trong phụ lục Luật Đầu tư, tỷ lệ sở hữu vốn nước ngoài tối đa là bao nhiêu?

• A. 30%
• B. 49%
• C. 50%
• D. 100%

Tổng kết

Luật Đầu tư năm 2020 là văn bản pháp lý nền tảng điều chỉnh toàn bộ hoạt động đầu tư kinh doanh tại Việt Nam, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với lĩnh vực ngân hàng. Việc nắm vững các quy định về hình thức đầu tư, thủ tục đăng ký đầu tư, điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài và chế độ ưu đãi đầu tư sẽ giúp ứng viên tự tin trả lời các câu hỏi trong kỳ thi tuyển dụng ngân hàng.

Để ôn luyện hiệu quả, người học cần so sánh điểm khác biệt giữa Luật Đầu tư năm 2020 và phiên bản năm 2014, đặc biệt chú ý các thay đổi về quy định tiếp cận thị trường theo Điều ước quốc tế. Đồng thời, kết hợp nghiên cứu Nghị định 31/2021/NĐ-CP hướng dẫn thi hành và mối liên hệ với Luật Doanh nghiệp năm 2020, Luật các tổ chức tín dụng để có cái nhìn toàn diện về khung pháp lý đầu tư trong ngành ngân hàng.