Án phí trong vụ án ngân hàng là khoản phí tố tụng bắt buộc mà nguyên đơn, bị đơn hoặc người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan phải nộp cho Tòa án nhân dân có thẩm quyền khi giải quyết các tranh chấp phát sinh từ hoạt động ngân hàng. Đây là điều kiện tiên quyết để Tòa án thụ lý, giải quyết vụ án dân sự liên quan đến tín dụng, bảo lãnh, thanh toán hay tài sản bảo đảm. Mức án phí được xác định căn cứ vào giá trị tranh chấp hoặc tính chất phức tạp của từng vụ việc cụ thể.
Cách tính án phí trong vụ án ngân hàng tuân theo nguyên tắc tính theo tỷ lệ phần trăm trên giá trị tài sản tranh chấp, áp dụng biểu bậc thang theo quy định pháp luật. Cụ thể, đối với các vụ án tranh chấp tín dụng, cho vay, bảo lãnh ngân hàng hay xử lý tài sản bảo đảm, tổ chức tín dụng thường đóng vai trò nguyên đơn nên có nghĩa vụ tạm ứng án phí trước khi Tòa án thụ lý đơn khởi kiện. Theo nguyên tắc "bên thua kiện chịu án phí", nếu ngân hàng thắng kiện toàn bộ thì bị đơn phải hoàn trả khoản án phí đã nộp; trường hợp thắng một phần, án phí được phân chia theo tỷ lệ tương ứng. Ngoài ra, nguyên đơn còn phải nộp lệ phí Tòa án (phí nộp đơn khởi kiện ban đầu) và có thể phát sinh án phí phúc thẩm, giám đốc thẩm nếu có kháng cáo hoặc kiến nghị.
Ví dụ thực tế, khi một ngân hàng thương mại cổ phần khởi kiện doanh nghiệp để đòi khoản nợ tín dụng trị giá 10 tỷ đồng (gốc và lãi) chưa thanh toán, ngân hàng phải tạm ứng án phí dân sự sơ thẩm khoảng 94 triệu đồng theo biểu tính bậc thang. Trong trường hợp Tòa án tuyên ngân hàng thắng kiện hoàn toàn, toàn bộ khoản án phí này sẽ được bị đơn hoàn trả cho ngân hàng theo bản án có hiệu lực pháp luật. Tương tự, trong vụ tranh chấp liên quan đến nghĩa vụ bảo lãnh giữa ngân hàng bảo lãnh và bên thụ hưởng, ngân hàng có thể yêu cầu Tòa án buộc bên được bảo lãnh thanh toán cả gốc, lãi phát sinh và toàn bộ án phí phát sinh trong quá trình tố tụng.
Về cơ sở pháp lý, án phí trong vụ án ngân hàng được điều chỉnh chủ yếu bởi Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án. Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 quy định cụ thể về nghĩa vụ chịu án phí của các đương sự tại Điều 147 và các điều khoản liên quan. Bên cạnh đó, Luật Các tổ chức tín dụng năm 2010 (sửa đổi, bổ sung) cùng các Nghị định, Thông tư hướng dẫn của Ngân hàng Nhà nước cũng có những quy định liên quan đến quyền khởi kiện, thu hồi nợ và xử lý tài sản bảo đảm của tổ chức tín dụng trong trường hợp khách hàng vi phạm nghĩa vụ thanh toán.
Đối với người ôn thi ngân hàng, cần lưu ý rằng án phí không phải chi phí chìm vì nguyên tắc hoàn trả khi thắng kiện giúp bảo vệ quyền lợi của tổ chức tín dụng. Cần phân biệt rõ ba khái niệm: án phí dân sự (tính theo giá trị tranh chấp theo bậc thang), án phí hành chính (mức cố định) và lệ phí Tòa án (phí nộp đơn ban đầu). Nắm vững cách tính án phí theo bậc thang trong Nghị quyết 326/2016 là yêu cầu quan trọng, thường xuất hiện trong các bài thi pháp lý ngân hàng và tín dụng. Ngoài ra, thí sinh cần chú ý các trường hợp được miễn, giảm án phí theo quy định pháp luật tố tụng dân sự.