Bản cáo bạch phát hành chứng khoán vốn là tài liệu công bố thông tin do tổ chức phát hành (có thể là ngân hàng thương mại, công ty chứng khoán hoặc doanh nghiệp) lập và công bố công khai, trình bày một cách chi tiết và minh bạch mọi thông tin quan trọng liên quan đến đợt phát hành cổ phiếu hoặc chứng khoán có tính chất vốn. Đây là cơ sở pháp lý và thông tin để nhà đầu tư tham khảo, đánh giá trước khi quyết định tham gia mua chứng khoán trong đợt phát hành đó.
Bản cáo bạch phát hành chứng khoán vốn thường bao gồm các nội dung cốt lõi như: thông tin tổng quan về tổ chức phát hành (tên, địa chỉ, lĩnh vực hoạt động, tình hình tài chính); mục đích và phương án sử dụng vốn thu được từ đợt phát hành; loại chứng khoán phát hành (cổ phiếu phổ thông, cổ phiếu ưu đãi, chứng quyền, trái phiếu chuyển đổi); khối lượng phát hành, giá phát hành dự kiến; điều kiện, thời gian và đối tượng tham gia; các rủi ro liên quan đến đợt phát hành và hoạt động của tổ chức phát hành; cam kết của các bên liên quan. Trước khi phát hành đại chúng, bản cáo bạch phải được cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền (tại Việt Nam là Ủy ban Chứng khoán Nhà nước) xem xét và chấp thuận về nội dung. Đối với các đợt phát hành riêng lẻ hoặc phát hành cho cổ đông hiện hữu, bản cáo bạch có thể được đơn giản hóa về thủ tục nhưng vẫn phải đảm bảo tính minh bạch thông tin.
Trong thực tế ngân hàng Việt Nam, các ngân hàng thương mại cổ phần như Vietcombank, Techcombank, MBBank... khi thực hiện phát hành thêm cổ phiếu để tăng vốn điều lệ (ví dụ phát hành cho cổ đông hiện hữu, phát hành riêng lẻ cho nhà đầu tư chiến lược hoặc phát hành ESOP cho nhân viên) đều phải chuẩn bị bản cáo bạch phát hành chứng khoán vốn. Tương tự, khi một công ty chứng khoán muốn tăng vốn thông qua phát hành cổ phiếu niêm yết trên sàn HOSE hoặc HNX, bản cáo bạch cũng là tài liệu bắt buộc. Năm 2021-2023, nhiều ngân hàng đã sử dụng hình thức phát hành riêng lẻ cổ phiếu để bán cho nhà đầu tư nước ngoài nhằm đáp ứng tiêu chí an toàn vốn Basel II, trong đó bản cáo bạch đóng vai trò then chốt giúp nhà đầu tư đánh giá tình hình hoạt động và tiềm năng tăng trưởng của ngân hàng.
Về quy định pháp lý, bản cáo bạch phát hành chứng khoán vốn được điều chỉnh chủ yếu bởi Luật Chứng khoán năm 2019 (sửa đổi, bổ sung năm 2022), Nghị định 158/2020/NĐ-CP hướng dẫn chi tiết một số điều về chứng khoán và thị trường chứng khoán, Thông tư 107/2016/TT-BTC hướng dẫn về công bố thông tin trên thị trường chứng khoán cùng các thông tư hướng dẫn liên quan. Các văn bản này quy định rõ mẫu bản cáo bạch, nội dung bắt buộc phải công bố, thời điểm công bố, trách nhiệm của tổ chức phát hành và các bên liên quan trong việc cung cấp thông tin trung thực, đầy đủ.
Đối với người ôn thi ngân hàng, cần lưu ý rằng bản cáo bạch khác với báo cáo thường niên ở chỗ nó tập trung vào một đợt phát hành cụ thể thay vì tổng kết hoạt động hằng năm. Ngoài ra, cần phân biệt giữa "bản cáo bạch" (prospectus - dành cho đợt phát hành ra công chúng) và "thông báo phát hành" (issuance notice - dành cho phát hành riêng lẻ). Việc cung cấp thông tin sai lệch hoặc thiếu sót trong bản cáo bạch có thể dẫn đến trách nhiệm pháp lý nghiêm trọng cho tổ chức phát hành và các cá nhân liên quan, đồng thời ảnh hưởng đến uy tín của tổ chức trên thị trường tài chính.