Báo cáo doanh thu từ bảo hiểm liên kết là một báo cáo tài chính nội bộ hoặc báo cáo quản trị của ngân hàng, phản ánh tổng hợp các khoản thu nhập mà ngân hàng thu được từ việc phân phối các sản phẩm bảo hiểm (chủ yếu là bảo hiểm nhân thọ) thông qua kênh ngân hàng (bancassurance). Đây là một chỉ tiêu quan trọng trong nhóm thu nhập ngoài lãi (non-interest income), giúp đánh giá hiệu quả hoạt động hợp tác chiến lược giữa ngân hàng và các công ty bảo hiểm.
Trong mô hình bảo hiểm liên kết ngân hàng, ngân hàng đóng vai trò là đại lý phân phối sản phẩm bảo hiểm của một hoặc nhiều công ty bảo hiểm. Khi khách hàng mua sản phẩm bảo hiểm thông qua ngân hàng, ngân hàng sẽ nhận được các khoản hoa hồng (commission) theo tỷ lệ thỏa thuận trong hợp đồng đối tác, có thể bao gồm hoa hồng ban đầu (front-end commission), hoa hồng duy trì hợp đồng (trail commission), hoặc hoa hồng thưởng doanh số. Doanh thu này được ghi nhận theo chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) hoặc chuẩn mực quốc tế (IFRS) tùy theo mô hình báo cáo tài chính của ngân hàng, thường căn cứ vào thời điểm phát sinh nghĩa vụ cung cấp dịch vụ hoặc thời điểm thu tiền. Báo cáo này thường được trích xuất từ hệ thống core banking hoặc hệ thống quản lý bán hàng (CRM), phân loại theo sản phẩm, đối tác bảo hiểm, chi nhánh, và nhân viên tư vấn.
Ví dụ thực tế tại Việt Nam, Vietcombank hợp tác với Manulife Việt Nam phân phối bảo hiểm nhân thọ; doanh thu hoa hồng bảo hiểm liên kết của Vietcombank trong năm tài chính được tổng hợp và báo cáo trong thuyết minh Báo cáo tài chính, thuộc mục "Thu nhập từ hoạt động dịch vụ". Tương tự, các ngân hàng như Techcombank với Manulife, MB với MB Ageas Life, hay ACB với Sun Life đều có các báo cáo riêng để theo dõi nguồn thu này. Trong giai đoạn 2018-2022, doanh thu bancassurance từng chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng thu nhập ngoài lãi của nhiều ngân hàng, có nơi lên đến 30-50% thu nhập dịch vụ.
Về quy định pháp lý, hoạt động bảo hiểm liên kết ngân hàng tại Việt Nam được điều chỉnh bởi Nghị định 03/2023/NĐ-CP quy định chức năng, nhiệm vụ của Bộ Tài chính và Thông tư hướng dẫn của Ngân hàng Nhà nước về hoạt động đại lý bảo hiểm của tổ chức tín dụng. Ngoài ra, Thông tư 50/2022/TT-NHNN về hướng dẫn đại lý bảo hiểm giữa tổ chức tín dụng và doanh nghiệp bảo hiểm cũng quy định rõ khung pháp lý cho mô hình này, bao gồm tỷ lệ hoa hồng tối đa, phạm vi sản phẩm được phép phân phối, và nghĩa vụ báo cáo.
Lưu ý quan trọng cho người ôn thi ngân hàng: Cần phân biệt rõ doanh thu bancassurance nằm trong nhóm "Thu nhập từ hoạt động dịch vụ" (thu nhập ngoài lãi), không phải thu nhập lãi thuần. Gần đây, Ngân hàng Nhà nước đã có chỉ đạo siết chặt hoạt động bancassurance để giảm rủi ro xung đột lợi ích và bảo vệ khách hàng, nên câu hỏi thi có thể liên quan đến xu hướng giảm tỷ trọng thu nhập từ nguồn này trong chiến lược chuyển đổi số của các ngân hàng Việt Nam.