Báo cáo giá trị sổ sách trên cổ phiếu là một chỉ tiêu tài chính quan trọng trong hệ thống báo cáo tài chính, phản ánh mức giá trị ròng của doanh nghiệp tính trên mỗi cổ phiếu đang lưu hành. Chỉ tiêu này giúp nhà đầu tư, cổ đông và các bên liên quan đánh giá giá trị nội tại của doanh nghiệp dựa trên số liệu kế toán đã được ghi nhận trên sổ sách. Đây là một trong những căn cứ quan trọng để so sánh giữa giá thị trường và giá trị thực của cổ phiếu.
Giá trị sổ sách trên cổ phiếu (Book Value Per Share – BVPS) được tính bằng cách lấy tổng vốn chủ sở hữu (sau khi trừ đi tài sản vô hình như lợi thế thương mại, thương hiệu và giá trị cổ phiếu ưu đãi có thể hoàn trả) chia cho tổng số cổ phiếu thường đang lưu hành trên thị trường. Chỉ tiêu này cho thấy nếu doanh nghiệp thanh lý toàn bộ tài sản và thanh toán hết nợ nần, mỗi cổ phiếu thường sẽ nhận được bao nhiêu. Khi nhà đầu tư so sánh BVPS với giá thị trường của cổ phiếu (thông qua chỉ số P/B – Price to Book), họ có thể nhận định được cổ phiếu đang được định giá cao hay thấp so với giá trị sổ sách. Đối với ngân hàng, do tài sản chủ yếu là các khoản cho vay, tiền gửi và chứng khoán nên giá trị sổ sách phản ánh khá sát thực tế giá trị của ngân hàng.
Ví dụ thực tế trong ngân hàng Việt Nam, nếu Vietcombank có vốn chủ sở hữu là 120.000 tỷ đồng và số cổ phiếu đang lưu hành là 5 tỷ cổ phiếu, thì giá trị sổ sách trên mổi cổ phiếu của Vietcombank sẽ là 24.000 đồng/cổ phiếu. Trong khi đó, các ngân hàng như Techcombank hay MB (Ngân hàng TMCP Quân đội) thường có BVPS cao nhờ tích lũy lợi nhuận qua nhiều năm. Nhà đầu tư khi xem xét cổ phiếu ngân hàng thường so sánh chỉ số P/B giữa các ngân hàng cùng nhóm để tìm ra cổ phiếu có định giá hấp dẫn, đồng thời kết hợp với các chỉ tiêu khác như ROE (tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu) để có đánh giá toàn diện.
Về quy định pháp lý, chỉ tiêu giá trị sổ sách trên cổ phiếu không phải là một báo cáo riêng biệt mà được trích xuất từ Báo cáo tình hình tài chính (Bảng cân đối kế toán) và Thuyết minh báo cáo tài chính theo quy định tại Thông tư số 200/2014/TT-BTC và Thông tư số 49/2014/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp do Bộ Tài chính ban hành. Đối với các ngân hàng thương mại, việc lập và công bố báo cáo tài chính tuân thủ theo Hệ thống Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS) và quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, đảm bảo tính minh bạch và nhất quán trong thông tin tài chính.
Đối với người ôn thi ngân hàng, cần lưu ý rằng giá trị sổ sách trên cổ phiếu là chỉ tiêu dựa trên dữ liệu kế toán nên có thể chưa phản ánh đầy đủ giá trị thị trường thực tế, đặc biệt đối với những ngân hàng có nhiều tài sản vô hình hoặc thương hiệu mạnh. Ngoài ra, cần phân biệt rõ giữa BVPS của ngân hàng và giá trị doanh nghiệp, bởi ngân hàng hoạt động chủ yếu dựa trên vốn vay nên vốn chủ sở hữu chỉ là một phần trong tổng nguồn vốn. Khi làm bài thi, thí sinh nên nhớ công thức tính BVPS = (Vốn chủ sở hữu – Tài sản vô hình – Cổ phiếu ưu đãi) / Số cổ phiếu thường đang lưu hành, đồng thời biết cách kết hợp với chỉ số P/B để phân tích định giá cổ phiếu ngân hàng một cách hiệu quả.