Báo cáo phơi nhiễm lớn (Large Exposures Report) là báo cáo định kỳ do các tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài hoạt động tại Việt Nam lập và gửi Ngân hàng Nhà nước, nhằm tổng hợp, kê khai các khoản phơi nhiễm tín dụng có giá trị vượt quá 10% vốn tự có của tổ chức tín dụng. Đây là một trong những báo cáo giám sát an toàn hoạt động ngân hàng quan trọng, giúp cơ quan quản lý nhà nước theo dõi và đánh giá mức độ tập trung tín dụng trong hệ thống ngân hàng.
Theo Thông tư 41/2016/TT-NHNN, một khoản phơi nhiễm được xác định là phơi nhiễm lớn khi tổng mức phơi nhiễm tín dụng của một khách hàng hoặc một nhóm khách hàng có quan hệ liên quan đối với tổ chức tín dụng vượt quá 10% vốn tự có. Các khoản phơi nhiễm tín dụng được tính toán bao gồm cho vay, bảo lãnh ngân hàng, chiết khấu, bao thanh toán, cho thuê tài chính, đầu tư trái phiếu doanh nghiệp, góp vốn mua cổ phần và các hình thức cấp tín dụng khác. Tổng mức phơi nhiễm của một khách hàng không được vượt quá 25% vốn tự có, còn đối với nhóm khách hàng có quan hệ liên quan thì không được vượt quá 50% vốn tự có của tổ chức tín dụng. Báo cáo phơi nhiễm lớn phải được lập định kỳ theo tháng hoặc quý tùy theo quy định của Ngân hàng Nhà nước, đảm bảo tính kịp thời và chính xác của thông tin.
Ví dụ, Ngân hàng TMCP X có vốn tự có là 30.000 tỷ đồng, như vậy ngưỡng phơi nhiễm lớn là 3.000 tỷ đồng (tương ứng 10% vốn tự có). Nếu ngân hàng này cấp tín dụng cho Công ty Y với tổng giá trị 8.000 tỷ đồng thì toàn bộ khoản 8.000 tỷ này được xác định là phơi nhiễm lớn và phải đưa vào báo cáo. Trong trường hợp Công ty Y thuộc một nhóm khách hàng liên quan gồm 3 công ty có tổng phơi nhiợm 16.000 tỷ đồng thì con số này đã vượt giới hạn 50% vốn tự có (15.000 tỷ đồng), ngân hàng phải điều chỉnh để đảm bảo tuân thủ. Trên thực tế, nhiều ngân hàng thương mại cổ phần lớn tại Việt Nam như Vietcombank, BIDV, Techcombank đã phải tái cơ cấu danh mục tín dụng để tuân thủ Thông tư 41 ngay khi văn bản này có hiệu lực.
Về cơ sở pháp lý, Thông tư 41/2016/TT-NHNN ngày 30/12/2016 quy định về giới hạn và quản lý phơi nhiễm lớn tại các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài là văn bản pháp lý chính điều chỉnh vấn đề này, có hiệu lực từ ngày 15/02/2017. Thông tư này đã được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 13/2019/TT-NHNN và Thông tư 03/2023/TT-NHNN nhằm phù hợp với thực tiễn hoạt động ngân hàng. Bên cạnh đó, các nguyên tắc về quản trị rủi ro tập trung theo Hiệp ước Basel cũng được áp dụng như một chuẩn mực tham chiếu quốc tế.
Đối với người ôn thi ngân hàng, cần ghi nhớ rõ các con số trọng tâm: ngưỡng xác định phơi nhiễm lớn là 10% vốn tự có, giới hạn tối đa đối với một khách hàng là 25% và đối với nhóm khách hàng liên quan là 50% vốn tự có. Đặc biệt cần phân biệt rõ giữa phơi nhiễm lớn với các khái niệm khác như nợ xấu, nợ có vấn đề hay nợ dưới tiêu chuẩn để tránh nhầm lẫn trong các câu hỏi trắc nghiệm. Nắm vững nội dung Thông tư 41/2016 và các văn bản sửa đổi là yêu cầu bắt buộc đối với các kỳ thi chứng chỉ nghiệp vụ ngân hàng như chứng chỉ hành nghề chứng khoán, chứng chỉ quản trị rủi ro và các chương trình đào tạo nghiệp vụ tín dụng.