Báo cáo thu nhập từ hoạt động đầu tư là một báo cáo tài chính tổng hợp, phản ánh toàn bộ các khoản thu nhập và chi phí phát sinh từ hoạt động đầu tư của tổ chức tín dụng trong một kỳ kế toán nhất định. Đây là công cụ quan trọng giúp ban lãnh đạo ngân hàng, các cổ đông và cơ quan quản lý nhà nước đánh giá hiệu quả sinh lời của danh mục đầu tư, đồng thời hỗ trợ quá trình ra quyết định phân bổ nguồn vốn trong tương lai.
Báo cáo này thường bao gồm các thành phần chính như: thu nhập lãi từ chứng khoán đầu tư (trái phiếu chính phủ, trái phiếu doanh nghiệp, tín phiếu Ngân hàng Nhà nước); thu nhập cổ tức và lợi nhuận được chia từ các khoản góp vốn, đầu tư dài hạn; lãi hoặc lỗ từ thanh lý, nhượng bán chứng khoán đầu tư; thu nhập từ góp vốn liên doanh, liên kết và đầu tư vào công ty con; cùng các khoản hoàn nhập hoặc trích lập dự phòng giảm giá chứng khoán đầu tư. Việc ghi nhận tuân thủ Chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) và Hệ thống Tài khoản kế toán các tổ chức tín dụng do Ngân hàng Nhà nước ban hành, đảm bảo nguyên tắc cơ sở dồn tích và thận trọng. Số liệu trong báo cáo được trích xuất từ các tài khoản doanh thu và chi phí liên quan đến đầu tư, sau đó tổng hợp theo từng danh mục đầu tư cụ thể.
Trong thực tế tại các ngân hàng thương mại Việt Nam như Vietcombank, BIDV, Techcombank hay MB, báo cáo thu nhập từ hoạt động đầu tư được lập định kỳ hàng quý, sáu tháng và cuối năm tài chính, là một phần trong hệ thống Báo cáo tài chính nội bộ lẫn báo cáo nộp cơ quan quản lý. Chẳng hạn, một ngân hàng có danh mục đầu tư trái phiếu chính phủ lớn sẽ ghi nhận khoản thu nhập lãi coupon định kỳ, kết hợp với phần phân bổ chênh lệch giữa giá mua và mệnh giá theo phương pháp đường thẳng; đồng thời ghi nhận lỗ hoặc lãi khi bán lại một phần danh mục trên thị trường thứ cấp. Các khoản thu nhập cổ tức từ đầu tư vào công ty con, công ty liên kết hay góp vốn dài hạn cũng được phản ánh rõ trong báo cáo này khi có nghị quyết phân phối lợi nhuận từ phía đơn vị nhận đầu tư.
Theo Thông tư 49/2014/TT-NHNN ngày 31/12/2014 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về chế độ báo cáo tài chính đối với các tổ chức tín dụng, báo cáo thu nhập từ hoạt động đầu tư là một mẫu biểu bắt buộc phải lập và nộp cho cơ quan quản lý. Bên cạnh đó, Quyết định 16/2007/QĐ-NHNN ban hành Hệ thống tài khoản kế toán các tổ chức tín dụng cũng quy định cụ thể các tài khoản sử dụng để hạch toán thu nhập và chi phí từ hoạt động đầu tư. Ngoài ra, các chuẩn mực kế toán liên quan như VAS 14, VAS 21 cũng có hiệu lực áp dụng đồng thời trong việc ghi nhận và trình bày khoản mục này.
Đối với người ôn thi ngân hàng, cần lưu ý phân biệt rõ giữa thu nhập từ hoạt động đầu tư với thu nhập từ hoạt động tín dụng và thu nhập từ hoạt động dịch vụ, bởi đây là ba nguồn thu nhập cốt lõi trong cơ cấu doanh thu của ngân hàng thương mại mà các đề thi thường xuyên khai thác. Đặc biệt, cần nắm vững cách phân loại chứng khoán đầu tư thành ba nhóm: chứng khoán kinh doanh, chứng khoán sẵn sàng để bán và chứng khoán giữ đến đạo hạn, vì mỗi nhóm có cách ghi nhận thu nhập, đánh giá lại và trích lập dự phòng hoàn toàn khác nhau, ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả của báo cáo. Ngoài ra, nên chú ý đến nguyên tắc "thận trọng" trong hạch toán, cụ thể là chỉ ghi nhận thu nhập cổ tức khi có nghị quyết chính thức chứ không ghi nhận theo ước tính.