Báo cáo tín dụng xanh là báo cáo thống kê, tổng hợp tình hình dư nợ tín dụng của các tổ chức tín dụng đối với các dự án, phương án sản xuất kinh doanh thân thiện với môi trường, gắn liền với các tiêu chí phát triển bền vững và bảo vệ hệ sinh thái. Đây là công cụ giám sát quan trọng để Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) theo dõi dòng vốn tín dụng xanh trong toàn hệ thống ngân hàng, đồng thời giúp các ngân hàng thương mại đánh giá hiệu quả triển khai chiến lược phát triển bền vững của mình.
Báo cáo tín dụng xanh được xây dựng dựa trên các tiêu chuẩn quốc tế như ICMA Green Bond Principles, hướng dẫn của Liên minh Tài chính xanh toàn cầu và khung phân loại của Cộng đồng Phát triển Bền vững ASEAN. Nội dung báo cáo thường bao gồm các chỉ tiêu chính: tổng dư nợ tín dụng xanh, cơ cấu dư nợ phân theo ngành (năng lượng tái tạo, xử lý chất thải, nông nghiệp sạch, giao thông xanh, công trình tiết kiệm năng lượng), tỷ trọng tín dụng xanh trên tổng dư nợ, lượng phát thải CO2 giảm được và số lượng dự án được tài trợ. Các ngân hàng thương mại có nghĩa vụ rà soát, phân loại các khoản vay đáp ứng tiêu chí "xanh" theo danh mục NHNN quy định, đồng thời đánh giá tác động môi trường – xã hội (E&S) của từng dự án trước và sau giải ngân. Báo cáo thường được lập theo định kỳ quý, năm và là một phần trong bộ Báo cáo thường niên về phát triển bền vững.
Tại Việt Nam, các ngân hàng lớn như Vietcombank, BIDV, Techcombank, MB và VPBank đã công bố báo cáo tín dụng xanh trong Báo cáo thường niên ESG những năm gần đây. Điển hình, Vietcombank công bố dư nợ tín dụng xanh đạt hơn 56.000 tỷ đồng tính đến cuối năm 2023, tập trung vào các dự án điện mặt trời, điện gió, xử lý nước thải và nông nghiệp công nghệ cao. BIDV cũng tích cực triển khai cho vay xanh với hạn mức tín dụng xanh chiếm khoảng 12-15% tổng dư nợ, đồng thời phát hành thành công nhiều lô trái phiếu xanh tuân thủ ICMA Green Bond Principles. Báo cáo tín dụng xanh không chỉ phục vụ công tác quản lý nhà nước mà còn giúp các ngân hàng tiếp cận nguồn vốn quốc tế từ IFC, ADB, JICA và World Bank với lãi suất ưu đãi.
Về cơ sở pháp lý, Nghị định 84/2014/NĐ-CP ngày 08/09/2014 về đầu tư phát triển bền vững và Quyết định 1658/QĐ-TTg ngày 07/10/2021 phê duyệt Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn 2050 là khung chính sách quan trọng. Trực tiếp liên quan đến hoạt động ngân hàng có Quyết định 1554/QĐ-NHNN ngày 08/08/2018 ban hành Kế hoạch hành động của ngành ngân hàng triển khai Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh. NHNN cũng đã ban hành văn bản hướng dẫn về quản lý rủi ro môi trường và xã hội trong hoạt động cấp tín dụng, làm cơ sở để các tổ chức tín dụng lập báo cáo tín dụng xanh theo định kỳ gửi cơ quan quản lý.
Đối với người ôn thi ngân hàng, cần phân biệt rõ báo cáo tín dụng xanh với báo cáo phát triển bền vững (ESG Report) và báo cáo tài chính xanh: báo cáo tín dụng xanh tập trung riêng vào hoạt động cho vay cho dự án thân thiện môi trường, trong khi báo cáo ESG bao trùm cả yếu tố môi trường, xã hội và quản trị. Cần nắm vững danh mục dự án được công nhận là "xanh" theo quy định, bao gồm năng lượng tái tạo, công nghệ sạch, xử lý ô nhiễm, giao thông bền vững, nông nghiệp hữu cơ, tiết kiệm năng lượng và thích ứng biến đổi khí hậu. Tiêu chuẩn ICMA Green Bond Principles yêu cầu 4 yếu tố cốt lõi là: sử dụng vốn đúng mục đích, quy trình đánh giá chọn dự án, cơ chế quản lý dòng tiền và yêu cầu báo cáo tác động định kỳ. Đây là chủ đề "nóng" trong các kỳ thi gần đây do liên quan đến cam kết của Việt Nam tại COP26 về đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.