Bảo hiểm sức khỏe (Health Insurance) và bảo hiểm nhân thọ (Life Insurance) là hai loại hình bảo hiểm có bản chất, mục đích bảo vệ và đối tượng chi trả hoàn toàn khác nhau. Bảo hiểm sức khỏe là hợp đồng bảo hiểm chi trả chi phí y tế, điều trị bệnh, phẫu thuật và chăm sóc sức khỏe cho người được bảo hiểm khi gặp rủi ro về sức khỏe. Ngược lại, bảo hiểm nhân thọ là hợp đồng bảo hiểm chi trả quyền lợi khi người được bảo hiểm tử vong, bị thương tật toàn bộ vĩnh viễn, hoặc khi hợp đồng đáo hạn theo thời hạn cam kết.
Về cách thức hoạt động, bảo hiểm sức khỏe thường có thời hạn ngắn (1 năm và gia hạn hằng năm), phí bảo hiểm được tính dựa trên độ tuổi, giới tính, tình trạng sức khỏe và phạm vi quyền lợi, đồng thời có thể áp dụng mức khấu trừ (deductible), đồng chi trả (co-payment) và giới hạn quyền lợi hằng năm. Bảo hiểm nhân thọ có thời hạn dài hơn (thường từ 10 đến 30 năm hoặc trọn đời), phí bảo hiểm ổn định trong suốt hợp đồng, được tính toán dựa trên bảng tỷ lệ tử vong (mortality table) và có thể tích lũy giá trị tiền mặt đối với các sản phẩm như bảo hiểm liên kết đầu tư hay bảo hiểm hỗn hợp. Bảo hiểm sức khỏe chi trả theo chi phí thực tế phát sinh (indemnity), còn bảo hiểm nhân thọ chi trả theo số tiền bảo hiểm cố định cho người thụ hưởng bất kể chi phí thực tế.
Tại Việt Nam, các công ty như Bảo Việt Nhân thọ, Prudential, Manulife, AIA hay Dai-ichi Life cung cấp đầy đủ cả hai sản phẩm này thông qua kênh đại lý và kênh bancassurance tại các ngân hàng như Vietcombank, Techcombank, MB Bank, ACB. Khi khách hàng vay vốn tại ngân hàng, nhân viên tín dụng thường tư vấn khách hàng tham gia bảo hiểm nhân thọ liên kết với khoản vay để đảm bảo nguồn trả nợ khi rủi ro xảy ra. Trong khi đó, bảo hiểm sức khỏe như PVI Care, Bảo Việt Healthcare hay Bảo Long Care được sử dụng như một phúc lợi nhân viên tại doanh nghiệp hoặc mua riêng lẻ cho cá nhân và gia đình.
Về quy định pháp lý, hoạt động kinh doanh bảo hiểm tại Việt Nam chịu sự điều chỉnh của Luật Kinh doanh bảo hiểm số 08/2022/QH15 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2023), thay thế cho Luật Kinh doanh bảo hiểm 2000. Nghị định 03/2023/NĐ-CP quy định chức năng, nhiệm vụ của Bộ Tài chính trong quản lý nhà nước về bảo hiểm, cùng các Thông tư hướng dẫn về phí bảo hiểm, biểu phí bảo hiểm nhân thọ và quy tắc điều khoản bảo hiểm sức khỏe. Ngoài ra, Nghị định 146/2018/NĐ-CP hướng dẫn về bảo hiểm bắt buộc trong một số lĩnh vực cũng liên quan đến quyền lợi bảo hiểm sức khỏe.
Đối với người ôn thi ngân hàng, cần nắm rõ bốn điểm phân biệt cốt lõi: mục đích bảo vệ (sức khỏe hay tính mạng), đối tượng thụ hưởng (người được bảo hiểm hay người thụ hưởng), thời hạn hợp đồng (ngắn hạn hay dài hạn), và cách chi trả (bồi thường chi phí thực tế hay chi trả số tiền cố định). Lưu ý thêm rằng phí bảo hiểm nhân thọ được miễn thuế thu nhập cá nhân theo Luật Thuế TNCN 2007 (sửa đổi), nhưng quyền lợi bảo hiểm sức khỏe khám chữa bệnh cũng được ưu đãi thuế VAT 0% theo quy định hiện hành.