BRICS là gì?

BRICS là gì?

BRICS là tên viết tắt của nhóm gồm năm quốc gia bao gồm Brazil (Brazil), Nga (Russia), Ấn Độ (India), Trung Quốc (China) và Nam Phi (South Africa), là nhóm các nền kinh tế mới nổi có tốc độ tăng trưởng nhanh và ảnh hưởng ngày càng lớn trên thị trường tài chính toàn cầu. Thuật ngữ BRIC ban đầu được nhà kinh tế học Jim O'Neill của ngân hàng đầu tư Goldman Sachs đưa ra vào năm 2001 để chỉ bốn nền kinh tế mới nổi hàng đầu thế giới. Đến năm 2010, Nam Phi chính thức gia nhập, biến BRIC thành BRICS như hiện nay. Nhóm này đại diện cho tiếng nói chung của các nước đang phát triển trong quản trị kinh tế toàn cầu, đặc biệt trong các vấn đề liên quan đến hệ thống tài chính quốc tế, thương mại và đầu tư.

Tại sao BRICS quan trọng trong ngân hàng?

• Khối lượng kinh tế khổng lồ: Năm quốc gia BRICS ban đầu chiếm khoảng 31% GDP toàn cầu tính đến năm 2023, với dân số hơn 3,2 tỷ người, tương đương 41% dân số thế giới. Đây là thị trường tiêu dùng và đầu tư có quy mô rất lớn.

• Đối trọng với hệ thống tài chính phương Tây: BRICS sáng lập Ngân hàng Phát triển Mới (NDB) năm 2014 như một lựa chọn thay thế cho Ngân hàng Thế giới và IMF, tạo ra sự đa dạng hóa nguồn vốn cho các nền kinh tế đang phát triển.

• Ảnh hưởng đến chính sách ngoại hối: Xu hướng sử dụng đồng nội tệ trong thanh toán thương mại giữa các nước BRICS tác động trực tiếp đến chính sách quản lý ngoại hối và hoạt động kinh doanh ngoại tệ của các ngân hàng tại Việt Nam.

• Cơ hội mở rộng thị trường: Việt Nam là đối tác thương mại lớn của các nước BRICS, đặc biệt Trung Quốc và Ấn Độ. Các ngân hàng thương mại Việt Nam có quan hệ đại lý với ngân hàng tại các quốc gia này, tạo điều kiện cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

Cách hoạt động

BRICS hoạt động chủ yếu thông qua các cơ chế sau:

Hội nghị thượng đỉnh thường niên: Từ năm 2009, BRICS tổ chức các hội nghị thượng đỉnh giữa nguyên thủ quốc gia và bộ trưởng tài chính của các nước thành viên. Các cuộc họp tập trung vào cải cách thể chế tài chính quốc tế (IMF, Ngân hàng Thế giới), an ninh lương thực, năng lượng, biến đổi khí hậu và hợp tác ngân hàng.

Ngân hàng Phát triển Mới (NDB): Được sáng lập năm 2014 tại Thượng Hải, Trung Quốc, với vốn điều lệ ban đầu là 100 tỷ USD. NDB cung cấp nguồn vốn cho các dự án phát triển của các nước thành viên và nền kinh tế đang phát triển khác, hoạt động độc lập với các điều kiện chính trị của phương Tây.

Quỹ dự phòng ngoại hối BRICS: Được thành lập năm 2014 với tổng vốn cam kết 100 tỷ USD, nhằm hỗ trợ tài chính ngắn hạn cho các nước thành viên gặp khó khăn về cán cân thanh toán.

Mở rộng BRICS+ từ 2024: Ai Cập, Ethiopia, Iran, Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất và Saudi Arabia chính thức gia nhập, nâng tổng GDP của khối lên khoảng 37% GDP toàn cầu.

Ví dụ thực tế

Ví dụ 1 - Thương mại Việt Nam - Trung Quốc: Năm 2023, kim ngạch thương mại giữa Việt Nam và Trung Quốc đạt khoảng 230 tỷ USD, trong đó Ngân hàng A (một ngân hàng thương mại nhà nước) đóng vai trò trung gian thanh toán qua hệ thống tài khoản Correspondent Banking với Ngân hàng Công thương Trung Quốc (ICBC). Khách hàng B - doanh nghiệp xuất khẩu nông sản tại Đồng bằng sông Cửu Long - nhận thanh toán qua kênh này với chi phí chuyển tiền thấp hơn 40% so với chuyển qua ngân hàng đại lý bên thứ ba.

Ví dụ 2 - Thanh toán nội tệ: Theo Thông tư số 20/2019/TT-NHNN, doanh nghiệp Việt Nam có thể mua bán ngoại tệ để phục vụ hoạt động thương mại quốc tế. Khi thương mại với các nước BRICS, Ngân hàng B khuyến khích khách hàng sử dụng đồng nội tệ (VND với CNY, INR) để giảm rủi ro tỷ giá, đặc biệt sau khi Trung Quốc và Ấn Độ cam kết tăng cường sử dụng đồng nội tệ trong thanh toán song phương.

Phân biệt với thuật ngữ liên quan

Câu hỏi thường gặp trong đề thi

Câu 1: Thuật ngữ "BRICS" được viết tắt từ các quốc gia nào sau đây?

• A. Brazil, Russia, Indonesia, China, South Africa
• B. Brazil, Russia, India, China, South Africa
• C. Brazil, Romania, India, Canada, South Africa
• D. Belgium, Russia, Italy, China, Spain

Câu 2: Ngân hàng Phát triển Mới (NDB) của BRICS có trụ sở chính tại đâu?

• A. New York, Hoa Kỳ
• B. Geneva, Thụy Sĩ
• C. Thượng Hải, Trung Quốc
• D. Moscow, Nga

Câu 3: Việt Nam có phải là thành viên chính thức của BRICS không?

• A. Có, Việt Nam là thành viên sáng lập
• B. Có, Việt Nam gia nhập năm 2010
• C. Không, Việt Nam chỉ tham dự với tư cách khách mời
• D. Không, Việt Nam là thành viên của nhóm quan sát viên

Câu 4: Quỹ dự phòng ngoại hối của BRICS có tổng vốn cam kết bao nhiêu?

• A. 50 tỷ USD
• B. 100 tỷ USD
• C. 150 tỷ USD
• D. 200 tỷ USD

Tổng kết

BRICS là nhóm kinh tế mới nổi có tầm ảnh hưởng quan trọng đến hệ thống tài chính toàn cầu, đặc biệt trong việc thúc đẩy đa dạng hóa nguồn vốn và cải cách các thể chế tài chính quốc tế. Với sự mở rộng BRICS+ từ năm 2024, khối này ngày càng thể hiện vai trò lớn hơn trong quản trị kinh tế thế giới. Đối với ứng viên thi tuyển dụng ngân hàng, hiểu rõ về BRICS giúp nắm bắt xu hướng hội nhập tài chính quốc tế, chính sách ngoại hối và cơ hội thương mại quốc tế của Việt Nam. Hãy tiếp tục luyện tập các thuật ngữ kinh tế vĩ mô khác để hoàn thiện kiến thức chuyên môn cho kỳ thi sắp tới.