Cam kết duy trì tỷ lệ vốn tối thiểu là cam kết chính thức của Hội đồng quản trị và Ban điều hành ngân hàng về việc bảo đảm tỷ lệ an toàn vốn (CAR) và các tỷ lệ vốn khác luôn ở mức không thấp hơn ngưỡng tối thiểu do chính ngân hàng đặt ra. Đây là một trong những nguyên tắc quản trị quan trọng trong khung quản lý vốn của các tổ chức tín dụng, thể hiện quyết tâm của cấp lãnh đạo cao nhất trong việc bảo vệ sức khỏe tài chính và an toàn hoạt động của ngân hàng.
Cam kết này thường được thể hiện trong Chiến lược quản lý vốn (Capital Management Strategy) hoặc trong Khẩu vị rủi ro (Risk Appetite Framework) của ngân hàng, trong đó ngưỡng tỷ lệ vốn tối thiểu nội bộ thường cao hơn đáng kể so với mức quy định của pháp luật nhằm tạo "vùng đệm" an toàn cho các biến động bất thường. Cụ thể, nếu quy định của Ngân hàng Nhà nước yêu cầu tỷ lệ CAR tối thiểu là 8% (Thông tư 41/2016/TT-NHNN) hoặc 10,5% đối với ngân hàng áp dụng chuẩn Basel III, thì các ngân hàng có thể tự đặt ngưỡng nội bộ ở mức 11-12% nhằm chủ động ứng phó với rủi ro thị trường. Việc thực hiện cam kết đòi hỏi hệ thống giám sát, đo lường liên tục các tỷ lệ vốn theo chuẩn mực Basel II, Basel III, đồng thời phải có quy trình phân bổ vốn cho các hoạt động kinh doanh và kiểm soát tăng trưởng tín dụng dựa trên khả năng hấp thụ rủi ro của vốn. Bộ phận quản trị vốn (Capital Management Unit) định kỳ báo cáo tình hình tuân thủ cam kết này lên Ủy ban Quản lý Tài sản - Nợ phải trả (ALCO) và Hội đồng quản trị để kịp thời đưa ra các quyết định điều chỉnh phù hợp.
Tại Việt Nam, hầu hết các ngân hàng thương mại cổ phần lớn như Vietcombank, BIDV, Techcombank, MB đều đã công bố cam kết duy trì tỷ lệ CAR ở mức cao hơn quy định tối thiểu trong Báo cáo thường niên và Báo cáo quản trị rủi ro. Ví dụ, nhiều ngân hàng đặt mục tiêu duy trì CAR tối thiểu ở mức 10-12% trong khi quy định pháp luật chỉ yêu cầu 8%, qua đó thể hiện cam kết mạnh mẽ về an toàn vốn với cổ đông và các bên liên quan. Trong quá trình thẩm định các khoản cấp tín dụng lớn, phát hành trái phiếu hoặc quan hệ đại lý, các tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế như Moody's, Fitch, S&P đều xem xét mức độ tuân thủ cam kết tỷ lệ vốn như một tiêu chí quan trọng để đánh giá năng lực tài chính. Cam kết này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh lộ trình áp dụng đầy đủ chuẩn Basel III tại Việt Nam đang được triển khai theo lộ trình đến năm 2025-2026.
Về quy định pháp lý liên quan, cam kết duy trì tỷ lệ vốn tối thiểu chịu sự điều chỉnh của nhiều văn bản quan trọng. Thông tư 41/2016/TT-NHNN quy định tỷ lệ an toàn vốn đối với ngân hàng thương mại, yêu cầu CAR tối thiểu là 8% và tỷ lệ vốn cấp 1 tối thiểu là 6%. Thông tư 13/2019/TT-NHNN sửa đổi một số điều của Thông tư 41 cũng quy định mức tỷ lệ vốn cao hơn (10,5%) khi áp dụng chuẩn Basel III đầy đủ. Nghị định 93/2017/NĐ-CP yêu cầu các tổ chức tín dụng phải có phương án quản lý vốn rõ ràng ngay từ khi thành lập. Thông tư 17/2020/TT-NHNN về giám sát hệ thống ngân hàng cũng yêu cầu các tổ chức tín dụng phải xây dựng khung quản lý vốn toàn diện và báo cáo định kỳ cho Ngân hàng Nhà nước.
Đối với người ôn thi ngân hàng, cần phân biệt rõ ba khái niệm: "tỷ lệ vốn tối thiểu theo quy định pháp luật", "tỷ lệ vốn tối thiểu do nội bộ đặt ra" và "vùng đệm vốn" (capital buffer). Cam kết duy trì tỷ lệ vốn tối thiểu luôn cao hơn mức pháp luật yêu cầu và phải được phê duyệt bởi Hội đồng quản trị trước khi ban hành. Cần nắm vững cách tính các chỉ tiêu CAR, Tier 1, Tier 2 theo Basel II/III cũng như vai trò giám sát của ALCO trong quản lý vốn. Các câu hỏi thi CPA, FRM và chứng chỉ ngân hàng thường tập trung vào cách thiết lập ngưỡng nội bộ hợp lý, tần suất báo cáo tỷ lệ vốn và hậu quả khi vi phạm cam kết tỷ lệ vốn tối thiểu đã công bố.