CFO và trách nhiệm vốn (CFO Responsibility for Capital) là khái niệm chỉ vai trò của Giám đốc Tài chính trong việc chịu trách nhiệm chính đối với toàn bộ hoạt động liên quan đến quản lý vốn của ngân hàng. Đây là một chức năng cốt lõi trong khung quản trị doanh nghiệp, đặc biệt quan trọng trong bối cảnh các chuẩn mực Basel II, Basel III ngày càng được áp dụng chặt chẽ tại Việt Nam. Trách nhiệm này bao trùm từ hoạch định chiến lược đến giám sát thực thi và báo cáo tuân thủ.
Theo mô hình quản trị hiện đại, CFO đóng vai trò trung tâm trong việc xây dựng và triển khai chiến lược quản lý vốn toàn diện của ngân hàng. Cụ thể, CFO chịu trách nhiệm hoạch định cơ cấu vốn tối ưu, bao gồm việc cân đối giữa vốn cấp 1 (Tier 1), vốn cấp 2 (Tier 2) và các công cụ vốn theo quy định. CFO cũng phải đảm bảo tuân thủ các tỷ lệ an toàn vốn như CAR (Capital Adequacy Ratio), tỷ lệ đòn bẩy (Leverage Ratio), đồng thời triển khai quy trình đánh giá đầy đủ nội bộ về mức đủ vốn (ICAAP) và thực hiện các kịch bản stress test định kỳ. Ngoài ra, CFO còn tham mưu cho Hội đồng quản trị về chính sách cổ tức, phát hành cổ phiếu, trái phiếu vốn và các quyết định phân bổ vốn cho các khối kinh doanh. Trong trường hợp thiếu hụt vốn, CFO có trách nhiệm đề xuất phương án tăng vốn, tái cơ cấu danh mục tài sản có rủi ro hoặc điều chỉnh chiến lược tăng trưởng tín dụng để đảm bảo an toàn vốn dài hạn.
Tại Việt Nam, các ngân hàng thương mại cổ phần lớn như Vietcombank, BIDV, Techcombank hay MBBank đều có cấu trúc rõ ràng về trách nhiệm vốn của CFO. Chẳng hạn, khi Ngân hàng Nhà nước yêu cầu nâng tỷ lệ CAR tối thiểu lên 8% đến 9% theo lộ trình Basel II, CFO của các ngân hàng phải chủ trì xây dựng phương án tăng vốn điều lệ thông qua phát hành cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu, chia cổ tức bằng cổ phiếu hoặc tìm kiếm nhà đầu tư chiến lược. Bên cạnh đó, CFO còn phối hợp với khối Quản trị rủi ro (CRO) để giám sát việc phân bổ vốn cho các danh mục cho vay, đảm bảo lợi nhuận trên vốn (ROE) và lợi nhuận trên tài sản (ROA) đạt mục tiêu đề ra.
Về quy định pháp lý, trách nhiệm của CFO trong quản lý vốn được quy định tại Nghị định 93/2017/NĐ-CP về hệ thống ngân hàng thương mại cổ phần, Thông tư 41/2016/TT-NHNN quy định tỷ lệ an toàn vốn đối với tổ chức tín dụng, và Thông tư 22/2019/TT-NHNN hướng dẫn việc tổ chức thực hiện quản lý rủi ro. Các văn bản này gián tiếp quy định vai trò của người đứng đầu khối tài chính trong việc đảm bảo tuân thủ các chuẩn mực an toàn vốn theo thông lệ quốc tế.
Đối với người ôn thi ngân hàng, cần lưu ý rằng khái niệm này không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà còn xuất hiện trong các câu hỏi tình huống về quản trị rủi ro và tuân thủ Basel. Khi gặp câu hỏi liên quan, thí sinh nên liên hệ với các tỷ lệ an toàn vốn cụ thể, vai trò phối hợp giữa CFO với Hội đồng quản trị, Ủy ban Quản lý rủi ro và kiểm toán nội bộ, cũng như các hình thức tăng vốn được phép theo quy định pháp luật Việt Nam hiện hành.