Chính sách phí bảo hiểm theo nhóm nghề là phương pháp mà các công ty bảo hiểm nhân thọ phân loại khách hàng theo từng nhóm nghề nghiệp cụ thể, từ đó xác định mức phí bảo hiểm tương ứng với mức độ rủi ro tử vong hoặc thương tật liên quan đến công việc của người được bảo hiểm. Đây là cơ chế định giá dựa trên yếu tố nghề nghiệp, trong đó những ngành nghề có rủi ro cao sẽ chịu mức phí cao hơn so với các ngành nghề có rủi ro thấp. Chính sách này đóng vai trò quan trọng trong mô hình bancassurance khi các ngân hàng phân phối sản phẩm bảo hiểm nhân thọ cho khách hàng.
Theo cơ chế hoạt động, công ty bảo hiểm sẽ xây dựng một bảng phân loại nghề nghiệp thường gồm từ 4 đến 6 nhóm rủi ro, ví dụ: nhóm 1 dành cho nhân viên văn phòng, giáo viên, kế toán với mức phí tiêu chuẩn; nhóm 2 dành cho kỹ sư, thợ cơ khí với mức phí cao hơn khoảng 10-20%; nhóm 3 dành cho công nhân xây dựng, lái xe đường dài với mức phí tăng 30-50%; và nhóm 4-5 dành cho thợ lặn, thợ mỏ, công nhân làm việc trên cao với mức phí có thể gấp đôi hoặc thậm chí từ chối bảo hiểm. Khi khách hàng đến ngân hàng mua bảo hiểm nhân thọ qua kênh bancassurance, nhân viên ngân hàng sẽ khai thác thông tin nghề nghiệp và áp mức phí tương ứng vào hợp đồng. Mỗi tổ chức bảo hiểm có thể áp dụng bảng phí khác nhau tùy thuộc vào kinh nghiệm khai thác dữ liệu và chiến lược kinh doanh riêng, nhưng đều dựa trên nguyên tắc công bằng giữa phí đóng và rủi ro thực tế.
Ví dụ thực tế tại Việt Nam, khi khách hàng là giảng viên đại học đến chi nhánh Vietcombank mua hợp đồng bảo hiểm nhân thọ liên kết với ngân hàng sẽ được áp nhóm nghề 1 với phí thấp nhất. Ngược lại, một khách hàng là thợ hàn xây dựng đến cùng chi nhánh đó sẽ được xếp vào nhóm nghề có rủi ro cao hơn, dẫn đến cùng số tiền bảo hiểm nhưng phí đóng hàng năm cao hơn đáng kể, có thể từ 50 triệu đồng mức phí tăng lên 75-85 triệu đồng. Nhiều ngân hàng lớn như Techcombank, MB, ACB khi phân phối bảo hiểm nhân thọ qua kênh bancassurance đều yêu cầu khách hàng kê khai chi tiết nghề nghiệp để áp dụng chính sách định phí phù hợp.
Về quy định pháp lý, việc phân nhóm nghề nghiệp và định phí bảo hiểm được quản lý theo Luật Kinh doanh bảo hiểm số 08/2022/QH15 và các thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính, trong đó yêu cầu doanh nghiệp bảo hiểm phải công khai bảng phí và tiêu chí phân loại nghề nghiệp một cách minh bạch. Nghị định 03/2023/NĐ-CP quy định chức năng, nhiệm vụ của Bộ Tài chính trong việc giám sát hoạt động kinh doanh bảo hiểm, bao gồm cả việc định phí theo nhóm nghề. Các quy định về bancassurance cũng được hướng dẫn chi tiết tại Thông tư 17/2019/TT-BTC và Thông tư 86/2015/TT-BTC về việc tổ chức thực hiện liên kết giữa ngân hàng và doanh nghiệp bảo hiểm.
Lưu ý quan trọng cho người ôn thi ngân hàng: cần nắm rõ khái niệm phân nhóm nghề là yếu tố cốt lõi trong định phí bảo hiểm nhân thọ, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng chấp nhận bảo hiểm và mức phí cuối cùng. Khi làm bài thi về bancassurance, thí sinh cần hiểu rằng đây là cơ sở để giải thích vì sao cùng một sản phẩm bảo hiểm nhân thọ nhưng phí khác nhau tùy theo nghề nghiệp của khách hàng. Ngoài ra, cần phân biệt giữa phí bảo hiểm theo nhóm nghề với phí bảo hiểm theo độ tuổi, sức khỏe và thói quen sinh hoạt để tránh nhầm lẫn trong các câu hỏi trắc nghiệm về cơ cấu phí trong bảo hiểm liên kết ngân hàng.