Cho vay theo hoá đơn là gì?

Cho vay theo hoá đơn là gì?

Cho vay theo hoá đơn (Invoice Financing) là hình thức cấp tín dụng trong đó ngân hàng hoặc tổ chức tài chính cung cấp vốn lưu động cho doanh nghiệp dựa trên các khoản phải thu từ khách hàng, thể hiện qua hoá đơn bán hàng hoặc hợp đồng cung cấp dịch vụ chưa đến hạn thanh toán. Hình thức này giúp doanh nghiệp giải quyết tình trạng thiếu hụt vốn lưu động do chu kỳ thanh toán dài mà không cần phải có tài sản bảo đảm riêng biệt như bất động sản hay phương tiện vận tải.

Nói cách đơn giản, thay vì chờ đợi 30, 60 hay 90 ngày để khách hàng thanh toán hoá đơn, doanh nghiệp có thể nhận ngay phần lớn số tiền từ ngân hàng thông qua việc sử dụng các hoá đơn chưa thanh toán làm tài sản đảm bảo hoặc cơ sở xác định hạn mức tín dụng.

Tại sao cho vay theo hoá đơn quan trọng trong ngân hàng?

• Giải quyết vấn đề dòng tiền: Doanh nghiệp thường gặp khó khăn khi phải chi trả chi phí sản xuất, lương nhân viên trong khi tiền bán hàng chưa về. Cho vay theo hoá đơn tạo ra dòng tiền tức thời, giúp duy trì hoạt động kinh doanh liên tục.

• Không yêu cầu tài sản bảo đảm lớn: Khác với cho vay thế chấp truyền thống, doanh nghiệp không cần đóng băng bất động sản hay tài sản cố định để vay vốn. Hoá đơn bán hàng chính là "tài sản" được sử dụng.

• Mở rộng quy mô kinh doanh: Khi không còn bị giới hạn bởi vòng quay tiền mặt chậm, doanh nghiệp có thể nhận thêm đơn hàng lớn hơn, mở rộng sản xuất mà không lo thiếu vốn.

• Quản lý rủi ro tín dụng cho ngân hàng: Ngân hàng có thể đánh giá rủi ro trên cả hai phía – doanh nghiệp bán hàng và khách hàng mua hàng – giúp kiểm soát chất lượng tín dụng tốt hơn so với một số hình thức cho vay khác.

Cách hoạt động và cách tính

Quy trình cơ bản

1. Gửi hoá đơn cho ngân hàng: Doanh nghiệp xuất hoá đơn bán hàng cho khách hàng, sau đó gửi bản sao hoá đơn cho ngân hàng kèm theo hợp đồng mua bán và các chứng từ liên quan.

2. Ngân hàng thẩm định: Ngân hàng xem xét giá trị hoá đơn, uy tín của doanh nghiệp vay vốn và khả năng thanh toán của khách hàng (bên nợ). Thời gian thẩm định thường từ 1-3 ngày làm việc.

3. Giải ngân tức thời: Sau khi phê duyệt, ngân hàng giải ngân ngay phần lớn giá trị hoá đơn cho doanh nghiệp, thông thường từ 70% đến 90% tuỳ theo đánh giá rủi ro.

4. Khách hàng thanh toán: Khi đến hạn, khách hàng thanh toán cho ngân hàng (trong hình thức factoring) hoặc thanh toán cho doanh nghiệp (trong hình thức discounting).

5. Ngân hàng chuyển phần còn lại: Sau khi nhận được thanh toán, ngân hàng trả phần giá trị còn lại cho doanh nghiệp sau khi trừ phí dịch vụ và lãi suất.

Công thức tính số tiền nhận được

Số tiền nhận ngay = Giá trị hoá đơn × Tỷ lệ ứng trước (70%-90%)
Phí dịch vụ và lãi = Số tiền nhận ngay × (Lãi suất + Phí)
Số tiền nhận cuối cùng = Giá trị hoá đơn - Số tiền nhận ngay - Phí và lãi

Ví dụ thực tế

Ví dụ 1: Công ty sản xuất nội thất

Công ty TNHH Nội Thất Bình Minh xuất hoá đơn bán hàng trị giá 500 triệu đồng cho đại lý phân phối với thời hạn thanh toán 60 ngày. Ngân hàng A chấp nhận cho vay theo hoá đơn với tỷ lệ ứng trước 85%, lãi suất 1,2%/tháng và phí dịch vụ 0,5%.

• Số tiền nhận ngay: 500 triệu × 85% = 425 triệu đồng
• Chi phí (lãi + phí cho 2 tháng): 425 triệu × (1,2% × 2 + 0,5%) = 95,65 triệu đồng
• Số tiền nhận khi khách hàng thanh toán: 500 triệu - 425 triệu + 95,65 triệu = 170,65 triệu đồng

Nhờ đó, công ty có ngay 425 triệu đồng để mua nguyên liệu cho đơn hàng tiếp theo thay vì phải chờ 60 ngày.

Ví dụ 2: Doanh nghiệp xuất nhập khẩu

Một công ty xuất khẩu nông sản ký hợp đồng bán 2 tỷ đồng cho đối tác nước ngoài với thời hạn thanh toán 90 ngày. Thay vì chờ đợi 3 tháng để nhận tiền, doanh nghiệp mang hoá đơn xuất khẩu đến Ngân hàng B và được ứng trước 1,6 tỷ đồng (80%) ngay trong ngày. Số tiền này giúp công ty trang trải chi phí vận chuyển, thu mua và nộp thuế xuất khẩu kịp thời.

Phân biệt với thuật ngữ liên quan

Điểm chung: Cả ba hình thức đều liên quan đến việc sử dụng các khoản phải thu/hoá đơn để huy động vốn và đều nhằm mục đích cải thiện dòng tiền cho doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp trong đề thi

1. Tỷ lệ ứng trước (advance rate) trong cho vay theo hoá đơn thông thường dao động trong khoảng bao nhiêu phần trăm giá trị hoá đơn?

   • A. 30% - 50%
   • B. 70% - 90%
   • C. 50% - 70%
   • D. 90% - 100%

2. Điểm khác biệt cơ bản giữa Factoring và Chiết khấu hoá đơn (Invoice Discounting) là gì?

   • A. Factoring có phí cao hơn
   • B. Trong Factoring, quyền sở hữu khoản phải thu được chuyển giao hoàn toàn cho ngân hàng
   • C. Invoice Discounting yêu cầu tài sản bảo đảm lớn hơn
   • D. Factoring chỉ áp dụng cho doanh nghiệp xuất khẩu

3. Theo quy định tại Thông tư 39/2016/TT-NHNN, hoạt động cho vay theo hoá đơn được phân loại thuộc loại hình cấp tín dụng nào?

   • A. Cho vay tín chấp
   • B. Cho vay có bảo đảm bằng tài sản
   • C. Cho vay theo hạn mức tín dụng
   • D. Bao thanh toán

Tổng kết

Cho vay theo hoá đơn là công cụ tài chính hiệu quả giúp doanh nghiệp giải quyết bài toán dòng tiền mà không cần tài sản bảo đảm truyền thống. Với tỷ lệ ứng trước lên đến 70-90% giá trị hoá đơn, hình thức này đặc biệt phù hợp với các doanh nghiệp sản xuất, thương mại có chu kỳ thanh toán dài.

Khi ôn thi tuyển dụng ngân hàng, thí sinh cần nắm vững: (1) định nghĩa và cơ chế hoạt động của cho vay theo hoá đơn, (2) phân biệt với Factoring và Chiết khấu hoá đơn, (3) các quy định pháp lý liên quan, và (4) công thức tính số tiền nhận được. Đây là một trong những nội dung thường xuất hiện trong đề thi về tín dụng và sản phẩm cấp tín dụng của các ngân hàng thương mại.

Luyện tập thường xuyên với các câu hỏi trắc nghiệm và cập nhật thông tư, nghị định mới nhất để đạt kết quả cao trong kỳ thi tuyển dụng ngân hàng.