Công nghệ bảo hiểm (Insurtech) là thuật ngữ chỉ việc ứng dụng các công nghệ tiên tiến vào lĩnh vực bảo hiểm nhằm cải tiến sản phẩm, tối ưu quy trình vận hành và nâng cao trải nghiệm khách hàng. Thuật ngữ này là sự kết hợp giữa "Insurance" (bảo hiểm) và "Technology" (công nghệ), phản ánh xu hướng chuyển đổi số mạnh mẽ trong ngành bảo hiểm toàn cầu. Insurtech không chỉ bao gồm các công ty khởi nghiệp sáng tạo mà còn là chiến lược chuyển đổi số của chính các doanh nghiệp bảo hiểm truyền thống và các tổ chức trung gian cung cấp giải pháp công nghệ cho ngành.
Insurtech hoạt động dựa trên nền tảng của nhiều công nghệ then chốt như trí tuệ nhân tạo (AI), học máy (Machine Learning), dữ liệu lớn (Big Data), chuỗi khối (Blockchain), Internet vạn vật (IoT) và điện toán đám mây. Trí tuệ nhân tạo và học máy được sử dụng để phân tích dữ liệu, đánh giá rủi ro, tự động hóa quy trình thẩm định và phát hiện gian lận bảo hiểm. Dữ liệu lớn giúp doanh nghiệp hiểu rõ hành vi, nhu cầu của khách hàng, từ đó thiết kế sản phẩm cá nhân hóa và định phí bảo hiểm chính xác hơn theo từng phân khúc rủi ro. Blockchain hỗ trợ quản lý hợp đồng thông minh (smart contract), đảm bảo tính minh bạch và không thể thay đổi trong các giao dịch bảo hiểm. Nhờ đó, toàn bộ quy trình từ tư vấn, ký kết hợp đồng, đến giải quyết khiếu nại và chi trả bồi thường được tự động hóa, giảm đáng kể thời gian và chi phí trung gian.
Tại Việt Nam, nhiều doanh nghiệp bảo hiểm đã triển khai Insurtech khá thành công trong những năm gần đây. Tập đoàn Bảo Việt đã ra mắt ứng dụng số hóa quy trình khiếu nại, cho phép khách hàng gửi hồ sơ trực tuyến và nhận tiền bồi thường trong vòng 24 giờ. Bảo hiểm Bảo Minh ứng dụng AI để phân tích hình ảnh hiện trường tai nạn, hỗ trợ giám định viên đánh giá thiệt hại nhanh chóng và chính xác hơn. Các startup như IZIHUB hay các nền tảng so sánh bảo hiểm trực tuyến cũng giúp khách hàng dễ dàng tiếp cận, so sánh và mua bảo hiểm chỉ với vài thao tác trên điện thoại thông minh.
Về khung pháp lý, Insurtech tại Việt Nam chịu sự điều chỉnh chung của Luật Kinh doanh bảo hiểm số 08/2022/QH15 và các thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính về hoạt động kinh doanh bảo hiểm. Bên cạnh đó, khi ứng dụng các công nghệ thu thập và xử lý dữ liệu khách hàng, doanh nghiệp bảo hiểm phải tuân thủ Nghị định 13/2023/NĐ-CP về bảo vệ dữ liệu cá nhân. Nghị định 03/2023/NĐ-CP quy định rõ chức năng quản lý nhà nước về bảo hiểm cũng tạo hành lang pháp lý nền tảng cho hoạt động chuyển đổi số trong ngành.
Đối với người ôn thi ngân hàng, cần lưu ý phân biệt rõ Insurtech với Fintech - trong đó Fintech là thuật ngữ rộng hơn áp dụng cho toàn bộ ngành tài chính ngân hàng, còn Insurtech giới hạn trong phạm vi ngành bảo hiểm. Cần nắm vững các công nghệ cốt lõi (AI, Big Data, Blockchain, IoT, đám mây) và hiểu rõ tác động tích cực của Insurtech như giảm chi phí trung gian, nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro, cải thiện trải nghiệm khách hàng, đặc biệt là khả năng mở rộng phạm vi phục vụ đến khu vực nông thôn, vùng sâu vùng xa và nhóm khách hàng chưa được tiếp cận dịch vụ bảo hiểm truyền thống.