Công thức tính MDA (Maximum Distributable Amount) là phương pháp xác định số tiền phân phối tối đa mà một ngân hàng được phép thực hiện (bao gồm chi trả cổ tức, thưởng cho nhân viên, mua lại cổ phiếu quỹ) khi tỷ lệ an toàn vốn cốt lõi (CET1) rơi vào vùng dưới ngưỡng vốn đệm kết hợp. Đây là cơ chế tự động điều chỉnh theo chuẩn Basel III nhằm hạn chế việc phân phối lợi nhuận khi ngân hàng chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu vốn, qua đó bảo vệ năng lực hấp thụ rủi ro của tổ chức tín dụng.
Công thức chuẩn theo khung Basel III (được áp dụng rộng rãi tại Việt Nam) được tính dựa trên lợi nhuận chưa phân phối nhân với hệ số điều chỉnh. Cụ thể, MDA = Lợi nhuận chưa phân phối × (1 - α), trong đó α là hệ số điều chỉnh phụ thuộc vào vị trí của tỷ lệ CET1 thực tế so với ngưỡng yêu cầu vốn tối thiểu kết hợp. Khi CET1 nằm ở ngưỡng cao hơn mức yêu cầu đầy đủ (gồm 4,5% tối thiểu cộng vốn đệm bảo toàn 2,5%), hệ số α bằng 0 và ngân hàng được phân phối toàn bộ. Khi CET1 rơi xuống trong vùng đệm, α tăng tuyến tính qua bốn khoảng phần tư (quartile) với các giá trị lần lượt khoảng 0,4 - 0,6 - 0,8 - 1,0, tương ứng với mức hạn chế phân phối từ nhẹ đến toàn bộ. Khi CET1 chạm hoặc thấp hơn ngưỡng tối thiểu 4,5%, hệ số α đạt tối đa và MDA bằng 0, tức ngân hàng không được phân phối bất kỳ khoản nào.
Ví dụ thực tế tại Việt Nam: Một ngân hàng có tỷ lệ CET1 thực tế là 6,0% trong khi yêu cầu vốn đệm kết hợp là 7,0% (gồm 4,5% tối thiểu cộng 2,5% vốn đệm bảo toàn). Khoảng cách thiếu hụt là 1,0%, tương đương 40% của tổng vốn đệm 2,5%, rơi vào khoảng phần tư thứ hai (25-50%). Khi đó hệ số α vào khoảng 0,6, và nếu lợi nhuận chưa phân phối là 10.000 tỷ đồng, MDA sẽ được tính là 10.000 × (1 - 0,6) = 4.000 tỷ đồng. Như vậy ngân hàng chỉ được phân phối tối đa 4.000 tỷ đồng qua các hình thức cổ tức, thưởng hoặc mua lại cổ phiếu trong năm tài chính đó. Các ngân hàng lớn như Vietcombank, BIDV hay Techcombank đều phải tính toán và công bố chỉ số này trong báo cáo an toàn vốn hàng quý.
Về quy định pháp lý, tại Việt Nam, Thông tư 22/2023/TT-NHNN ngày 30/12/2023 quy định các tỷ lệ an toàn vốn đối với ngân hàng thương mại theo chuẩn Basel II đã thay thế Thông tư 41/2016/TT-NHNN, trong đó quy định tỷ lệ CET1 tối thiểu là 4,5%, tỷ lệ vốn cấp 1 là 6,0% và tỷ lệ vốn tự có chung tối thiểu là 8,0%. Bên cạnh đó, NHNN cũng áp dụng thêm vốn đệm bảo toàn 2,5% đối với các ngân hàng chưa đáp ứng tiêu chuẩn Basel II nâng cao, và vốn đệm D-SIB từ 0% đến 2% đối với các ngân hàng có tầm quan trọng hệ thống. Các quy định này tạo thành "vốn đệm kết hợp" mà ngân hàng cần duy trì để không bị giới hạn phân phối lợi nhuận.
Lưu ý quan trọng cho người ôn thi ngân hàng: Cần nắm vững công thức MDA và phân biệt rõ ba mức ngưỡng là tỷ lệ vốn tối thiểu Pillar 1 (4,5% CET1, 6% T1, 8% CAR), vốn đệm bảo toàn (conservation buffer 2,5%) và vốn đệm chu kỳ hoặc D-SIB (0-2,5%). Đặc biệt, khi CET1 rơi vào vùng đệm, cần xác định đúng quartile để tính hệ số α chính xác, vì mỗi quartile tương ứng với mức phạt phân phối khác nhau (25%/50%/75%/100% lợi nhuận chưa phân phối). Ngoài ra, cần hiểu rằng MDA áp dụng cho cả ba loại phân phối gồm cổ tức cổ phiếu, mua lại cổ phiếu quỹ và chi trả thưởng biến đổi, đồng thời ngân hàng phải xây dựng chính sách phân phối vốn (capital distribution policy) được HĐQT phê duyệt theo quy định tại Điều 13 Thông tư 22/2023/TT-NHNN.