Công thức tính RWA theo phương pháp chuẩn hóa (Standardized Approach) là phương pháp tính tài sản có rủi ro (Risk-Weighted Assets) bằng cách nhân giá trị phơi nhiễm của từng khoản mục với trọng số rủi ro (risk weight) do cơ quan quản lý quy định sẵn cho từng loại tài sản, ngành nghề và đối tượng tín dụng. Đây là một trong hai phương pháp chính được khung Basel II/III cho phép các ngân hàng sử dụng để tính toán yêu cầu vốn tối thiểu, bên cạnh phương pháp dựa trên xếp hạng nội bộ (Internal Ratings-Based - IRB). Phương pháp chuẩn hóa phù hợp với các ngân hàng có hệ thống xếp hạng tín dụng và hạ tầng quản trị rủi ro chưa đủ mạnh để vận hành phương pháp IRB.
Theo phương pháp chuẩn hóa, mỗi khoản phơi nhiễm trên bảng cân đối kế toán cũng như các khoản ngoài bảng (cam kết tín dụng, bảo lãnh, thư tín dụng...) đều được phân loại theo đối tượng khách hàng (Chính phủ, ngân hàng, tổ chức tài chính, doanh nghiệp, cá nhân) và theo loại hình cho vay (bất động sản, thương mại, tiêu dùng...). Công thức tổng quát có dạng RWA = Σ (Giá trị phơi nhiễm × Trọng số rủi ro), trong đó giá trị phơi nhiễm là dư nợ gốc tại ngày báo cáo hoặc giá trị tương đương tín dụng đối với khoản ngoài bảng. Với phơi nhiễm quá hạn, ngân hàng phải áp dụng thêm hệ số nhân từ 1,5 đến 2,0 lần trọng số rủi ro theo quy định. Trọng số rủi ro thay đổi tùy theo xếp hạng tín nhiệm của đối tượng (nếu được xếp hạng bởi tổ chức được NHNN chấp thuận), loại tài sản bảo đảm, kỳ hạn và điều kiện cụ thể của khoản phơi nhiễm.
Tại Việt Nam, lộ trình áp dụng Basel II được triển khai theo Quyết định 1123/QĐ-NHNN năm 2018, trong đó phần lớn ngân hàng thương mại cổ phần áp dụng phương pháp chuẩn hóa. Ví dụ, một ngân hàng cho doanh nghiệp sản xuất vay 100 tỷ đồng không có tài sản bảo đảm và doanh nghiệp chưa được xếp hạng tín nhiệm quốc tế thì khoản phơi nhiễm này được áp trọng số rủi ro 100%, nên RWA = 100 tỷ × 100% = 100 tỷ đồng. Nếu khoản vay được đảm bảo bằng bất động sản nhà ở đủ điều kiện theo quy định, trọng số rủi ro có thể giảm xuống 35% hoặc 50%, giúp giảm đáng kể RWA và qua đó giảm áp lực trích lập vốn cho ngân hàng.
Việc áp dụng công thức tính RWA theo phương pháp chuẩn hóa tại Việt Nam được quy định chính tại Thông tư 41/2016/TT-NHNN quy định tỷ lệ an toàn vốn đối với ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài theo Basel II, được sửa đổi bổ sung bởi Thông tư 13/2018/TT-NHNN và Thông tư 03/2023/TT-NHNN. Thông tư quy định chi tiết cách phân loại tài sản, xác định giá trị phơi nhiễm và bảng trọng số rủi ro theo từng nhóm đối tượng. Các ngân hàng phải đảm bảo tỷ lệ an toàn vốn (CAR) tối thiểu 8%, trong đó vốn cấp 1 (Tier 1) tối thiểu 4% và vốn cấp 2 (Tier 2) tối đa 4%, được tính trên tổng RWA theo phương pháp đã đăng ký với Ngân hàng Nhà nước.
Khi ôn thi chứng chỉ nghiệp vụ hoặc các kỳ thi tuyển dụng vào ngân hàng, thí sinh cần ghi nhớ công thức cốt lõi RWA = Σ (EAD × RW), trong đó EAD (Exposure At Default) là giá trị phơi nhiễm tại thời điểm vỡ nợ. Đặc biệt lưu ý trường hợp phơi nhiễm quá hạn được nhân hệ số từ 1,5 đến 2,0 lần trọng số thông thường, và phơi nhiễm cho vay bất động sản có các mức trọng số khác nhau tùy theo loại hình nhà ở, thương mại hay đất đai. Ngoài ra, cần phân biệt rõ phương pháp chuẩn hóa (SA) với phương pháp nội bộ (IRB) về điều kiện áp dụng, mức độ phức tạp và kết quả tính RWA, đây thường là nội dung câu hỏi phổ biến trong các kỳ thi nghiệp vụ ngân hàng.