Công thức tính RWA tổng hợp (Total Risk-Weighted Assets Formula) là phương trình cốt lõi dùng để quy đổi tất cả các loại rủi ro trong hoạt động ngân hàng thành một giá trị tài sản duy nhất, làm cơ sở cho việc tính toán các tỷ lệ an toàn vốn theo chuẩn Basel II/III. Theo công thức chuẩn, RWA tổng hợp bằng tổng của RWA rủi ro tín dụng, RWA rủi ro thị trường và RWA rủi ro hoạt động, trong đó RWA hoạt động được nhân với một hệ số nhân (scaling factor) quy định.
Cụ thể, mỗi thành phần RWA được tính theo những phương pháp khác nhau tùy thuộc vào quy mô và mức độ phức tạp của ngân hàng. RWA rủi ro tín dụng được tính bằng tổng giá trị tài sản có rủi ro nhân với trọng số rủi ro tương ứng của từng khoản mục (ví dụ: 0% cho trái phiếu Chính phủ, 20-50% cho các khoản claim tại ngân hàng khác, 100% cho khoản vay doanh nghiệp, 150% cho nợ dưới chuẩn). RWA rủi ro thị trường phản ánh rủi ro tỷ giá, lãi suất và giá cả chứng khoán trong danh mục giao dịch, thường được tính theo phương pháp mô hình (nội bộ) hoặc phương pháp chuẩn hóa. RWA rủi ro hoạt động có thể áp dụng phương pháp chỉ báo cơ bản (BIA), phương pháp chuẩn hóa (TSA) hoặc phương pháp đo lường nâng cao (AMA), trong đó hệ số nhân phổ biến theo Basel là 12,5 (tương đương yêu cầu vốn tối thiểu 8%). Kết quả RWA tổng hợp là mẫu số trong công thức tính tỷ lệ an toàn vốn (CAR) và tỷ lệ vốn cấp 1 (Tier 1), giúp cơ quan quản lý và nhà đầu tư đánh giá năng lực chịu đựng rủi ro của ngân hàng.
Tại Việt Nam, công thức này được các ngân hàng thương mại áp dụng hàng ngày trong việc báo cáo tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu cho Ngân hàng Nhà nước. Chẳng hạn, một ngân hàng có tổng dư nợ cho vay doanh nghiệp 50.000 tỷ đồng với trọng số rủi ro 100% sẽ có RWA tín dụng là 50.000 tỷ; nếu có danh mục giao dịch ngoại tệ tạo ra RWA thị trường 5.000 tỷ và RWA hoạt động 8.000 tỷ, thì RWA tổng hợp của ngân hàng này sẽ ở mức khoảng 63.000 tỷ đồng (giả định hệ số nhân quy đổi). Với mức vốn tự có là 5.500 tỷ đồng, tỷ lệ CAR của ngân hàng sẽ đạt khoảng 8,73%, đáp ứng yêu cầu tối thiểu theo quy định.
Căn cứ pháp lý chính cho việc áp dụng công thức RWA tổng hợp tại Việt Nam bao gồm Thông tư 41/2016/TT-NHNN quy định tỷ lệ an toàn vốn đối với ngân hàng thương mại, Thông tư 13/2019/TT-NHNN về hệ thống kiểm soát nội bộ, và đặc biệt là Thông tư 22/2019/TT-NHNN hướng dẫn thực hiện chuẩn Basel II tại Việt Nam. Theo lộ trình của NHNN, đến năm 2025 các ngân hàng phải đạt chuẩn Basel III với yêu cầu vốn tối thiểu 9-10%, đồng nghĩa với việc công thức RWA tổng hợp sẽ ngày càng được siết chặt và phức tạp hóa.
Đối với người ôn thi ngân hàng, cần lưu ý rằng công thức RWA tổng hợp là nền tảng để giải các bài tập tính toán tỷ lệ an toàn vốn (CAR, Tier 1, CET1). Cần nhớ rõ các mốc trọng số rủi ro quan trọng (0%, 20%, 50%, 75%, 100%, 150%) và cách quy đổi rủi ro hoạt động sang RWA thông qua hệ số 12,5. Ngoài ra, cần phân biệt rõ RWA cho mục đích tính CAR (theo quy định NHNN) với RWA theo chuẩn quốc tế, vì Việt Nam đang trong quá trình chuyển đổi nên có một số điều chỉnh so với Basel gốc.