Dải vốn khẩn cấp (Emergency Capital Band) là vùng giá trị vốn tự có nằm dưới ngưỡng cảnh báo an toàn vốn tối thiểu, nơi mà tỷ lệ an toàn vốn (CAR) của ngân hàng đã giảm xuống mức đáng lo ngại và có nguy cơ vi phạm các quy định an toàn vốn. Khi rơi vào vùng này, ngân hàng bắt buộc phải kích hoạt các biện pháp ứng phó khẩn cấp nhằm ngăn chặn tình trạng suy giảm vốn nghiêm trọng hơn và khôi phục tỷ lệ an toàn vốn về mức an toàn.
Cách thức hoạt động của dải vốn khẩn cấp dựa trên nguyên tắc phân vùng quản lý vốn theo nhiều ngưỡng khác nhau, từ vùng an toàn, vùng cảnh báo cho đến vùng khẩn cấp. Khi tỷ lệ CAR của ngân hàng giảm xuống dưới ngưỡng quy định (ví dụ dưới 8% đối với ngân hàng thông thường theo chuẩn Basel II hoặc thấp hơn ngưỡng 4,5% theo Basel III), ngân hàng sẽ rơi vào dải vốn khẩn cấp. Tại đây, cơ quan quản lý nhà nước (NHNN) và hội đồng quản trị ngân hàng phải áp dụng ngay các biện pháp như dừng chi trả cổ tức bằng tiền mặt, hạn chế tăng trưởng tín dụng, không thực hiện mua lại cổ phiếu quỹ, đồng thời lập phương án tăng vốn khẩn cấp thông qua phát hành cổ phiếu mới, trái phiếu chuyển đổi hoặc huy động thêm vốn từ các cổ đông hiện hữu. Trong trường hợp nghiêm trọng, NHNN có thể yêu cầu sáp nhập, hợp nhất hoặc chuyển giao bắt buộc.
Ví dụ thực tế tại Việt Nam, trong giai đoạn 2011-2013, nhiều ngân hàng thương mại cổ phần nhỏ đã rơi vào dải vốn khẩn cấp khi tỷ lệ CAR giảm sâu do xử lý nợ xấu và trích lập dự phòng lớn. Các ngân hàng này phải thực hiện tăng vốn khẩn cấp bằng cách phát hành cổ phiếu cho cổ đông chiến lược hoặc nhận hỗ trợ từ ngân hàng mẹ. Gần đây hơn, sau khi áp dụng Thông tư 41/2016/TT-NHNN và các quy định chuẩn Basel II, một số ngân hàng có quy mô vốn nhỏ cũng đã phải triển khai các phương án tăng vốn cấp bách khi tỷ lệ CAR tiệm cận ngưỡng tối thiểu 8%.
Về quy định pháp lý liên quan, Thông tư 41/2016/TT-NHNN quy định tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu là 8% (đối với ngân hàng chưa áp dụng Basel II) và 9% đối với ngân hàng áp dụng TCVN Basel II. Ngoài ra, Thông tư 22/2019/TT-NHNN về giới hạn, tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động của ngân hàng cũng có các quy định về phân vùng cảnh báo và biện pháp xử lý khi vi phạm. Quyết định 689/QĐ-NHNN năm 2017 và các văn bản hướng dẫn sau này cũng nêu rõ trách nhiệm của ngân hàng khi tỷ lệ CAR rơi vào từng vùng cụ thể.
Đối với người ôn thi ngân hàng, cần lưu ý rằng dải vốn khẩn cấp là khái niệm liên quan chặt chẽ đến Khung an toàn vốn theo Basel III với các thành phần gồm vốn cấp 1 (CET1) tối thiểu 4,5%, vốn cấp 1 tối thiểu 6% và tổng vốn tối thiểu 8%, cộng thêm các buffer bảo toàn vốn 2,5%, buffer chống chu kỳ 0-2,5% và buffer D-SIB 1-3,5%. Khi làm bài thi, cần phân biệt rõ giữa vùng cảnh báo (warning band) và dải vốn khẩn cấp (emergency band) vì các biện pháp ứng phó ở hai vùng này có mức độ nghiêm trọng khác nhau, đồng thời nắm vững vai trò giám sát của NHNN trong việc áp dụng các biện pháp xử lý kịp thời nhằm bảo vệ hệ thống ngân hàng.