Điều khoản bảo lưu quyền ngân hàng (Reservation of Rights Clause) là một điều khoản quan trọng trong các hợp đồng tín dụng, hợp đồng bảo đảm và các giao dịch ngân hàng, theo đó ngân hàng tuyên bố bảo lưu toàn bộ các quyền hợp pháp của mình khi khách hàng vi phạm nghĩa vụ hợp đồng. Việc ngân hàng chưa thực hiện ngay một quyền nào đó (ví dụ chưa yêu cầu thanh toán toàn bộ khoản nợ trước hạn, chưa phát mại tài sản bảo đảm) sẽ không bị coi là sự từ bỏ quyền (waiver) của ngân hàng.
Điều khoản này hoạt động theo cơ chế bảo vệ quyền của bên cho vay hoặc bên có quyền trong giao dịch. Khi khách hàng vi phạm hợp đồng (chậm trả lãi, không trả nợ đúng hạn, vi phạm cam kết bảo đảm...), ngân hàng có nhiều biện pháp xử lý khác nhau nhưng có thể chọn chưa áp dụng ngay để tạo điều kiện cho khách hàng khắc phục hoặc vì lý do thương mại. Nếu không có điều khoản bảo lưu quyền, hành vi im lặng hoặc chậm thực hiện quyền của ngân hàng có thể bị khách hàng hoặc tòa án xem là sự từ bỏ quyền, dẫn đến ngân hàng mất đi các biện pháp bảo vệ pháp lý quan trọng. Điều khoản này thường được đặt ở phần điều khoản chung (general provisions) của hợp đồng tín dụng, thư bảo lãnh, hợp đồng thế chấp và các văn bản nhắc nợ.
Trong thực tiễn ngân hàng Việt Nam, điều khoản bảo lưu quyền được áp dụng rất phổ biến. Ví dụ, khi khách hàng doanh nghiệp chậm trả gốc hoặc lãi theo hợp đồng tín dụng, ngân hàng có thể gửi thư nhắc nợ đồng thời ghi rõ "ngân hàng bảo lưu toàn bộ quyền theo hợp đồng" để đảm bảo rằng việc gia hạn ân hạn hoặc chấp nhận một phần thanh toán không đồng nghĩa với việc từ bỏ quyền đòi nợ trước hạn. Tương tự, trong hoạt động bảo lãnh ngân hàng, khi bên được bảo lãnh vi phạm, ngân hàng bảo lãnh vẫn có thể tiếp tục thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh mà bảo lưu quyền truy đòi ngược lại bên yêu cầu bảo lãnh. Trong lĩnh vực thanh toán quốc tế, điều khoản này cũng xuất hiện trong UCP 600 (Phần lệnh và Thông lệ thống nhất về Tín dụng chứng từ) khi ngân hàng chiết khấu chấp nhận bộ chứng từ có sai sót nhưng vẫn bảo lưu quyền khiếu nại.
Về cơ sở pháp lý, điều khoản bảo lưu quyền liên quan trực tiếp đến các quy định tại Bộ luật Dân sự 2015 về việc từ bỏ quyền (Điều 132), về nghĩa vụ thực hiện hợp đồng và hậu quả của việc vi phạm hợp đồng (Điều 296, 301, 307). Ngoài ra, các văn bản pháp luật chuyên ngành ngân hàng như Thông tư 39/2016/TT-NHNN về hoạt động cho vay, Thông tư 06/2023/TT-NHNN về cơ cấu lại thời hạn trả nợ cũng gián tiếp thừa nhận nguyên tắc bảo lưu quyền khi ngân hàng có quyền nhưng không bắt buộc phải áp dụng ngay các biện pháp xử lý khi khách hàng vi phạm.
Đối với người ôn thi ngân hàng, cần lưu ý phân biệt rõ giữa "bảo lưu quyền" (reservation of rights) và "từ bỏ quyền" (waiver/estoppel) – hai khái niệm này đối lập nhau và thường xuất hiện trong các câu hỏi thi về pháp lý ngân hàng. Khi gặp tình huống ngân hàng chưa thực hiện quyền ngay khi khách hàng vi phạm, hãy xác định xem hợp đồng có điều khoản bảo lưu quyền hay không, bởi nếu có thì ngân hàng vẫn có đầy đủ quyền pháp lý để yêu cầu thực hiện sau đó. Ngoài ra, cần nhớ rằng việc bảo lưu quyền phải được thể hiện bằng văn bản và thông báo rõ ràng cho khách hàng, nếu không sẽ rất khó chứng minh trước tòa án khi có tranh chấp phát sinh.