Đóng phí bảo hiểm tự động (Automatic Premium Payment) là hình thức thanh toán phí bảo hiểm định kỳ trong đó ngân hàng – với tư cách là đơn vị phân phối sản phẩm bảo hiểm liên kết ngân hàng (bancassurance) – tự động trích một khoản tiền cố định từ tài khoản thanh toán hoặc tài khoản tiết kiệm của khách hàng vào ngày đến hạn để chuyển cho công ty bảo hiểm, nhằm duy trì hiệu lực hợp đồng bảo hiểm nhân thọ hoặc bảo hiểm phi nhân thị. Đây là một tiện ích được thiết kế nhằm giảm thiểu rủi ro khách hàng quên đóng phí, dẫn đến hợp đồng bảo hiểm bị mất hiệu lực hoặc bị giải ước.
Theo cơ chế này, khi khách hàng ký hợp đồng bảo hiểm nhân thọ liên kết ngân hàng, đồng thời đăng ký dịch vụ ủy thác thanh toán tại ngân hàng, hệ thống ngân hàng sẽ tự động kiểm tra số dư tài khoản vào các mốc thời gian đã thiết lập trước (thường là ngày đến hạn phí hàng tháng, quý hoặc năm). Nếu số dư khả dụng đủ để thanh toán khoản phí bảo hiểm, ngân hàng sẽ tự động trích nợ tài khoản và chuyển khoản cho công ty bảo hiểm theo thỏa thuận hợp tác đã ký kết giữa hai bên. Trường hợp số dư tài khoản không đủ, tùy theo quy định của hợp đồng bảo hiểm và chính sách của công ty bảo hiểm, hợp đồng có thể được áp dụng thời gian gia hạn đóng phí (grace period) hoặc rơi vào trạng thái mất hiệu lực tạm thời. Khách hàng cần đăng ký dịch vụ một lần tại ngân hàng và có thể hủy bỏ hoặc thay đổi nguồn trích tiền bất kỳ lúc nào thông qua chi nhánh ngân hàng hoặc ứng dụng ngân hàng số.
Ví dụ, khách hàng Nguyễn Văn A ký hợp đồng bảo hiểm nhân thọ trị giá 500 triệu đồng tại một công ty bảo hiểm thông qua ngân hàng Vietcombank, với mức phí đóng hàng năm là 12 triệu đồng. Khách hàng đăng ký dịch vụ đóng phí bảo hiểm tự động bằng cách ủy thác cho Vietcombank trích tiền từ tài khoản thanh toán của mình. Vào ngày 15 hàng tháng, ngân hàng sẽ tự động trích 1 triệu đồng từ tài khoản khách hàng để chuyển cho công ty bảo hiểm, giúp khách hàng không cần nhớ lịch đóng phí và đảm bảo hợp đồng luôn duy trì hiệu lực. Hiện nay, hầu hết các ngân hàng lớn tại Việt Nam như Vietcombank, BIDV, Techcombank, MB, ACB đều triển khai tiện ích này trong các sản phẩm bancassurance liên kết với các công ty bảo hiểm như Prudential, Manulife, AIA, FWD, hay Bảo Việt Nhân thọ.
Về quy định pháp lý, hoạt động bancassurance tại Việt Nam được quản lý bởi Luật Kinh doanh bảo hiểm số 08/2022/QH15 và các văn bản hướng dẫn thi hành. Ngoài ra, việc ủy thác thanh toán tự động tại ngân hàng còn tuân theo các quy định của Ngân hàng Nhà nước về dịch vụ thanh toán, cụ thể là Thông tư số 17/2024/TT-NHNN quy định về dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt, và Thông tư số 30/2016/TT-NHNN hướng dẫn hoạt động ủy thác, nhận ủy thác của tổ chức tín dụng.
Đối với người ôn thi ngân hàng, cần lưu ý phân biệt rõ đóng phí bảo hiểm tự động với các hình thức thanh toán phí bảo hiểm khác như đóng bằng tiền mặt tại đại lý, chuyển khoản thủ công hay đóng qua ví điện tử. Đây là nội dung thường xuất hiện trong các câu hỏi liên quan đến nghiệp vụ bancassurance, hoạt động ủy thác thanh toán của tổ chức tín dụng và quản trị rủi ro khách hàng. Ngoài ra, thí sinh cần nắm rõ các khái niệm liên quan như thời hạn gia hạn đóng phí (grace period), giá trị hoàn lại (surrender value), giá trị giảm giảm (reduced paid-up value) và thời gian chờ (waiting period) để hiểu đầy đủ cơ chế vận hành của sản phẩm bảo hiểm liên kết ngân hàng.