EVFTA là gì?
EVFTA (EU-Vietnam Free Trade Agreement) là Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh Châu Âu, chính thức có hiệu lực từ ngày 1 tháng 8 năm 2020. Đây là một trong những hiệp định thương mại tự do có phạm vi rộng lớn và mức độ cam kết cao nhất mà Việt Nam từng tham gia, bao gồm cắt giảm thuế quan, mở cửa thị trường dịch vụ, bảo hộ đầu tư và các quy định về sở hữu trí tuệ, lao động, môi trường. Hiệp định bao gồm hai phần chính: Phần I là Hiệp định Thương mại (EVFTA) và Phần II là Hiệp định Bảo hộ đầu tư (EVIPA).
Tại sao EVFTA quan trọng trong ngân hàng?
-
Tăng trưởng kim ngạch xuất nhập khẩu: EVFTA thúc đẩy mạnh mẽ thương mại Việt Nam – EU, từ đó làm tăng nhu cầu về dịch vụ thanh toán quốc tế, bảo lãnh, tín dụng thương mại và các sản phẩm tài trợ thương mại tại các ngân hàng thương mại.
-
Mở rộng cơ hội tín dụng xuất khẩu: Các doanh nghiệp xuất khẩu sang EU được hưởng thuế suất ưu đãi, giúp tăng khả năng cạnh tranh và mở rộng sản xuất, tạo ra nhu cầu vay vốn lớn hơn cho ngân hàng.
-
Gia tăng hoạt động ngoại hối: Khối lượng giao dịch ngoại hối liên quan đến thương mại Việt Nam – EU tăng đáng kể, đặc biệt trong các đồng tiền EUR, USD và VND, tạo thêm nguồn thu từ phí và chênh lệch tỷ giá cho ngân hàng.
-
Phát triển sản phẩm tài trợ thương mại: Nhu cầu về L/C (Letter of Credit), bảo lãnh thanh toán,.buf (Banker's Undertaking) và các công cụ tài trợ thương mại khác tăng theo tương ứng với sự tăng trưởng thương mại.
Cách hoạt động và các cam kết chính
Cam kết thuế quan
Về phía Liên minh châu Âu (EU):
- Xóa bỏ thuế nhập khẩu cho khoảng 85,6% số dòng thuế ngay khi hiệp định có hiệu lực (tháng 8/2020)
- Đạt 99% số dòng thuế được xóa bỏ sau 7 năm
Về phía Việt Nam:
- Xóa bỏ thuế cho khoảng 48,5% số dòng thuế ngay lập tức
- Đạt 97% số dòng thuế được xóa bỏ sau 10 năm
Quy tắc xuất xứ hàng hóa
Để hàng hóa được hưởng thuế suất ưu đãi EVFTA, doanh nghiệp phải đáp ứng các quy tắc xuất xứ nghiêm ngặt:
- Xuất xứ thuần túy: Hàng hóa được sản xuất hoàn toàn tại Việt Nam hoặc EU từ nguyên liệu có xuất xứ nội địa
- Tiêu chí chế biến đủ: Hàng hóa phải trải qua quá trình chế biến đáng kể theo danh mục quy định tại Phụ lục II-A của Hiệp định
- Cộng gộp xuất xứ: Nguyên liệu có xuất xứ từ EU được coi là có xuất xứ Việt Nam khi tính tỷ lệ nội địa hóa
Chứng nhận xuất xứ (C/O form EUR.1)
Doanh nghiệp xuất khẩu phải xin cấp Chứng nhận xuất xứ (C/O) từ cơ quan có thẩm quyền (Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam – VCCI) để chứng minh hàng hóa đáp ứng quy tắc xuất xứ và được hưởng thuế suất ưu đãi.
Ví dụ thực tế
Ví dụ 1: Xuất khẩu giày dép sang EU
Ngân hàng A tài trợ vốn lưu động cho Công ty B – doanh nghiệp sản xuất giày dép xuất khẩu sang thị trường EU. Trước khi có EVFTA, thuế suất nhập khẩu giày dép của Việt Nam vào EU dao động từ 6% đến 17% (trung bình khoảng 12%). Sau khi EVFTA có hiệu lực, thuế suất giảm xuống 0% ngay lập tức cho hầu hết các dòng sản phẩm giày dép.
Nhờ lợi thế thuế quan này, Công ty B giành được nhiều đơn hàng hơn từ các nhà nhập khẩu tại Đức, Pháp, Hà Lan. Ngân hàng A đã cấp tín dụng xuất khẩu trị giá 50 tỷ đồng với lãi suất ưu đãi, đồng thời cung cấp dịch vụ L/C xác nhận và bảo lãnh thanh toán cho các giao dịch này.
Ví dụ 2: Tài trợ thủy sản xuất khẩu
Ngân hàng C hỗ trợ Công ty D – doanh nghiệp chế biến thủy sản xuất khẩu – tận dụng ưu đãi EVFTA để xuất khẩu cá tra, tôm sú sang thị trường Italy và Tây Ban Nha. Sản phẩm thủy sản của Việt Nam được hưởng thuế suất ưu đãi từ mức 12-20% xuống còn 0% theo lộ trình cam kết.
Để đáp ứng quy tắc xuất xứ nghiêm ngặt của EVFTA, Công ty D đã đầu tư dây chuyền chế biến sâu tại Việt Nam. Ngân hàng C tham gia tài trợ dự án vốn cố định trị giá 120 tỷ đồng và cung cấp giải pháp tài trợ thương mại toàn diện bao gồm L/C nhập khẩu nguyên liệu và L/C xuất khẩu thành phẩm.
Phân biệt với thuật ngữ liên quan
| Tiêu chí | EVFTA | MFN (Most Favored Nation) | GSP (Generalized System of Preferences) |
|---|---|---|---|
| Phạm vi áp dụng | Việt Nam – EU (27 quốc gia) | Theo danh sách WTO | Các nước đang phát triển được ưu đãi đơn phương |
| Mức ưu đãi thuế | Cao nhất, lên đến 0% cho hầu hết dòng thuế | Mức thuế bình thường theo danh mục WTO | Thấp hơn EVFTA, tùy quy định từng nước |
| Điều kiện hưởng ưu đãi | Phải có C/O EUR.1, đáp ứng quy tắc xuất xứ | Không cần chứng nhận xuất xứ | Cần C/O Form A, quy tắc xuất xứ đơn giản hơn |
| Thời hạn | Vô thời hạn sau khi ký kết | Theo hiệp định WTO | Có thể bị đình chỉ hoặc rút lại |
| Tính chất | Song phương, có đối ứng | Đa phương, nguyên tắc không phân biệt | Đơn phương, tự nguyện từ nước phát triển |
Câu hỏi thường gặp trong đề thi
-
Thuế suất nhập khẩu giày dép từ Việt Nam vào EU theo cam kết EVFTA ngay khi hiệp định có hiệu lực là bao nhiêu?
A. 5%
B. 12%
C. 0%
D. 3% -
Để hàng hóa xuất khẩu sang EU được hưởng thuế suất ưu đãi EVFTA, doanh nghiệp cần có loại chứng từ nào?
A. Bill of Lading
B. Commercial Invoice
C. C/O form EUR.1
D. Packing List -
Theo cam kết EVFTA, Việt Nam sẽ xóa bỏ thuế cho khoảng bao nhiêu phần trăm số dòng thuế sau 10 năm?
A. 85%
B. 90%
C. 97%
D. 99%
Tổng kết
EVFTA là hiệp định thương mại tự do có ý nghĩa chiến lược, tạo ra lợi thế cạnh tranh đáng kể cho hàng hóa Việt Nam tại thị trường 450 triệu người tiêu dùng châu Âu. Đối với ngành ngân hàng, EVFTA mở ra cơ hội phát triển mảng tài trợ thương mại quốc tế, tín dụng xuất khẩu và dịch vụ ngoại hối. Thí sinh ôn thi tuyển dụng ngân hàng cần nắm vững các khái niệm về quy tắc xuất xứ, chứng nhận xuất xứ C/O, sự khác biệt giữa thuế suất MFN và thuế suất ưu đãi EVFTA, cũng như hiểu rõ các điều kiện để hàng hóa đủ điều kiện hưởng ưu đãi thuế quan theo hiệp định. Chúc các bạn ôn luyện hiệu quả!