Giá trị mặt bằng (Paid-up Value) là số tiền bảo hiểm mà hợp đồng bảo hiểm nhân thọ vẫn duy trì hiệu lực sau khi người được bảo hiểm quyết định ngừng đóng phí bảo hiểm định kỳ. Đây là một hình thức chuyển đổi trạng thái hợp đồng, cho phép hợp đồng tiếp tục có giá trị bảo vệ mà không cần thanh toán thêm phí.
Cụ thể hơn, khi người tham gia bảo hiểm đã đóng phí trong một khoảng thời gian nhất định và tích lũy được một giá trị hoàn trả (surrender value) hoặc giá trị tiền mặt (cash value) đủ lớn, họ có quyền yêu cầu công ty bảo hiểm chuyển hợp đồng sang trạng thái "mặt bằng" (paid-up). Khi đó, toàn bộ giá trị tích lũy sẽ được dùng để mua một khoản bảo hiểm mới với mệnh giá thấp hơn, nhưng không cần đóng phí trong tương lai. Số tiền bảo hiểm mới thường được tính toán dựa trên mối quan hệ giữa giá trị tích lũy hiện có và mệnh giá ban đầu của hợp đồng gốc. Quyền này thường được áp dụng đối với các hợp đồng bảo hiểm nhân thọ có yếu tố tiết kiệm hoặc bảo hiểm hỗn hợp (whole life, endowment), không phải bảo hiểm tử kỳ thuần túy (term life).
Ví dụ thực tế, anh A mua hợp đồng bảo hiểm nhân thọ trọn đời với mệnh giá 1 tỷ đồng, thời hạn đóng phí 20 năm, phí đóng hàng năm là 30 triệu đồng. Sau khi đóng phí đều đặn được 10 năm, anh A gặp khó khăn tài chính và không thể tiếp tục đóng phí. Lúc này, anh A có thể yêu cầu chuyển hợp đồng sang trạng thái mặt bằng. Công ty bảo hiểm sẽ sử dụng giá trị tích lũy sau 10 năm (giả sử khoảng 250 triệu đồng) để quy đổi thành một hợp đồng bảo hiểm mới không cần đóng phí với số tiền bảo hiểm khoảng 500-600 triệu đồng (thấp hơn mệnh giá 1 tỷ ban đầu). Hợp đồng vẫn duy trì hiệu lực bảo vệ trọn đời cho anh A mà không cần đóng thêm bất kỳ khoản phí nào. Trên thị trường bảo hiểm Việt Nam, các công ty như Bảo Việt Nhân thọ, Prudential, Manulife hay AIA đều áp dụng quyền chuyển đổi này trong các sản phẩm bảo hiểm liên kết đầu tư hoặc bảo hiểm hỗn hợp.
Về quy định pháp lý, theo Luật Kinh doanh bảo hiểm số 08/2022/QH15 và các văn bản hướng dẫn, quyền chuyển đổi trạng thái hợp đồng bảo hiểm nhân thọ sang giá trị mặt bằng phải được quy định rõ trong hợp đồng bảo hiểm. Điều khoản này đảm bảo quyền lợi cho người tham gia bảo hiểm, giúp họ không bị mất hoàn toàn quyền lợi khi không thể tiếp tục duy trì việc đóng phí. Bộ Tài chính cũng yêu cầu các công ty bảo hiểm phải minh bạch thông tin về cách tính giá trị mặt bằng trong hồ sơ hợp đồng.
Đối với người ôn thi ngân hàng và bảo hiểm, cần phân biệt rõ giữa giá trị mặt bằng (paid-up value), giá trị hoàn trả (surrender value) và giá trị tiền mặt (cash value). Giá trị mặt bằng là kết quả của việc sử dụng giá trị tích lũy để duy trì bảo hiểm ở mức thấp hơn, trong khi giá trị hoàn trả là số tiền nhận được khi chấm dứt hợp đồng trước hạn. Nắm vững khái niệm này rất quan trọng khi làm bài tập tình huống về bảo hiểm nhân thọ hoặc phân tích sản phẩm bảo hiểm.