Hồ sơ phát hành vốn trình NHNN là toàn bộ tài liệu, văn bản mà tổ chức tín dụng (TCTD) phải lập và gửi Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) để xin chấp thuận trước khi thực hiện phát hành các công cụ huy động vốn cấp 1, cấp 2 như cổ phiếu thường, cổ phiếu ưu đãi, trái phiếu vốn, trái phiếu chuyển đổi. Đây là thủ tục bắt buộc theo quy định pháp luật nhằm đảm bảo việc tăng vốn của TCTD phù hợp với chiến lược phát triển, không ảnh hưởng đến an toàn hoạt động và tuân thủ các tỷ lệ an toàn vốn theo chuẩn Basel II, III.
Hồ sơ phát hành vốn thường bao gồm các thành phần chính sau: Tờ trình của Hội đồng quản trị kèm Nghị quyết Đại hội đồng cổ đông thông qua phương án phát hành; phương án phát hành chi tiết nêu rõ loại chứng khoán, khối lượng, mệnh giá, giá chào bán, đối tượng chào bán, phương thức phân phối và tiến độ thực hiện; kế hoạch sử dụng vốn cụ thể sau khi huy động; báo cáo tài chính đã kiểm toán gần nhất và báo cáo tự đánh giá về tình hình an toàn vốn; đánh giá tác động của việc phát hành đến các tỷ lệ an toàn như tỷ lệ an toàn vốn (CAR), tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn; hồ sơ pháp lý chứng minh năng lực phát hành và điều kiện của nhà đầu tư (nếu chào bán riêng lẻ). Sau khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, NHNN thẩm tra, đánh giá và có văn bản chấp thuận hoặc từ chối bằng văn bản trong thời hạn từ 15 đến 30 ngày làm việc tùy theo tính chất phức tạp của từng trường hợp.
Trong thực tế ngân hàng Việt Nam giai đoạn 2020–2024, nhiều ngân hàng đã thực hiện tăng vốn điều lệ thông qua phát hành cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu hoặc chào bán riêng lẻ cho nhà đầu tư chiến lược nước ngoài. Tiêu biểu như Vietcombank chào bán riêng lẻ 7% cổ phần cho SMBC (Nhật Bản), Techcombank phát hành cho cổ đông hiện hữu và đối tác, VPBank tăng vốn qua phát hành cổ phiếu thưởng và chào bán riêng lẻ, MBBank chào bán cổ phiếu cho cổ đông chiến lược. Tất cả các trường hợp này đều phải lập hồ sơ phát hành vốn trình NHNN chấp thuận trước khi triển khai. Ngược lại, một số TCTD yếu kém như SCB, DongABank từng trình hồ sơ phát hành nhưng không được chấp thuận do không đảm bảo các điều kiện an toàn theo quy định.
Căn cứ pháp lý chính bao gồm: Luật Các tổ chức tín dụng năm 2010 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) và Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2025); Nghị định 93/2017/NĐ-CP quy định về tỷ lệ an toàn vốn đối với TCTD; Thông tư 22/2019/TT-NHNN hướng dẫn việc phát hành cổ phiếu để chuyển đổi trái phiếu thành cổ phiếu và phát hành cổ phiếu để trả cổ tức; các thông tư hướng dẫn về giám sát an toàn hoạt động TCTD theo chuẩn Basel II, III. Ngoài ra, TCTD còn phải tuân thủ quy định của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước về chào bán chứng khoán ra công chúng hoặc riêng lẻ.
Đối với người ôn thi ngân hàng, cần phân biệt rõ hồ sơ phát hành vốn trình NHNN (dành riêng cho TCTD) với hồ sơ chào bán chứng khoán trình Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đối với doanh nghiệp thông thường; nắm vững các thành phần bắt buộc của hồ sơ và thời hạn thẩm tra của NHNN; hiểu rõ khái niệm vốn cấp 1 (vốn cổ phần phổ thông, thặng dư vốn, lợi nhuận giữ lại) và vốn cấp 2 (trái phiếu vốn dài hạn, dự phòng chung) cùng cách tính tỷ lệ CAR theo chuẩn Basel. Lưu ý rằng việc tăng vốn của TCTD chịu sự kiểm soát chặt chẽ hơn doanh nghiệp thông thường vì liên quan trực tiếp đến sự an toàn của toàn hệ thống ngân hàng và quyền lợi của người gửi tiền.