Hối phiếu bị kháng nghị (Protested Bill) là hối phiếu đã bị người bị ký phát hoặc ngân hàng xác nhận từ chối thanh toán (hoặc từ chối chấp nhận), đồng thời đã được lập thủ tục kháng nghị hợp pháp theo quy định của pháp luật nhằm bảo lưu quyền truy đòi của người hưởng đối với các bên có trách nhiệm liên đới trước đó. Kháng nghị hối phiếu là hành vi pháp lý chính thức, được thực hiện bởi công chứng viên hoặc cơ quan có thẩm quyền, để xác nhận bằng văn bản rằng việc từ chối thanh toán đã xảy ra.
Khi hối phiếu đến hạn mà người bị ký phát không thanh toán, không chấp nhận hoặc không thể trả lời, người hưởng (người thụ hưởng) cần nhanh chóng yêu cầu lập kháng nghị trong thời hạn luật định. Thủ tục kháng nghị thường do công chứng viên (Notary Public) thực hiện bằng cách đến tận nơi người bị ký phát để xác nhận việc từ chối, hoặc thông qua văn bản thông báo chính thức có giá trị pháp lý. Sau khi kháng nghị được lập, người hưởng có quyền truy đòi ngược lại người ký phát, người ký hậu (endorser), người bảo lãnh và các đối tượng có trách nhiệm liên quan khác trên hối phiếu mà không cần phải lần lượt truy đòi từng người. Trong thanh toán quốc tế theo Thương phiếu (UCP 600), nếu hối phiếu trả ngay (Sight Bill) bị kháng nghị, ngân hàng xuất trình có thể từ chối thanh toán và thông báo lại cho người yêu cầu mở L/C để xử lý.
Trong thực tế ngân hàng Việt Nam, khi nhà nhập khẩu nhận bộ chứng từ L/C trả ngay nhưng không thanh toán đúng hạn, ngân hàng xuất trình (thường là ngân hàng Việt Nam - Negotiating Bank) sẽ lập kháng nghị hối phiếu để bảo vệ quyền lợi của người xuất trình (nhà xuất khẩu nước ngoài). Ví dụ: Công ty X tại Hà Nội mở L/C trả ngay cho nhà cung cấp tại Đài Loan; khi hối phiếu được xuất trình tại Techcombank nhưng Công ty X không thanh toán và ngân hàng bị ký phát (ví dụ Vietcombank) cũng từ chối, hối phiếu sẽ bị kháng nghị và gửi trả lại ngân hàng nước ngoài để họ truy đòi ngược về nhà xuất khẩu hoặc các endorser trước đó. Thủ tục này giúp nhà xuất khẩu khởi kiện thu hồi nợ tại tòa án hoặc trọng tài quốc tế.
Về mặt pháp lý, tại Việt Nam, giao dịch hối phiếu được điều chỉnh bởi Bộ luật Dân sự 2015 (Phần thứ ba, Chương 16 về Thương phiếu và các giấy tờ có giá khác), trong đó Điều 328 quy định cụ thể về kháng nghị hối phiếu, Điều 329 về thời hạn lập kháng nghị, và Điều 330 quy định về quyền truy đòi sau kháng nghị. Ngoài ra, các ngân hàng Việt Nam còn tuân thủ UCP 600 (Thực tiễn và Tập quán Thư tín Dụng Quốc tế) và URC 522 (Quy tắc và Tập quán về Thu hồi) của Phòng Thương mại Quốc tế (ICC).
Lưu ý quan trọng cho người ôn thi ngân hàng: Cần phân biệt rõ giữa "hối phiếu bị từ chối thanh toán" (Dishonored Bill) và "hối phiếu bị kháng nghị" (Protested Bill) - từ chối thanh toán là hành vi của người bị ký phát, còn kháng nghị là thủ tục pháp lý do người hưởng thực hiện để bảo lưu quyền truy đòi. Thời hạn lập kháng nghị phải tuân thủ nghiêm ngặt, thường là trong vòng 2 ngày làm việc kể từ ngày từ chối thanh toán, nếu quá thời hạn thì quyền truy đòi có thể bị mất. Trong đề thi, thường hỏi về: quyền truy đòi sau kháng nghị, các bên chịu trách nhiệm liên đới, và sự khác biệt giữa kháng nghị không chấp nhận (Protest for non-acceptance) và kháng nghị không thanh toán (Protest for non-payment).