Hợp đồng đại lý bảo hiểm nhân viên ngân hàng là thỏa thuận bằng văn bản giữa một công ty bảo hiểm (doanh nghiệp bảo hiểm) với ngân hàng thương mại, theo đó công ty bảo hiểm ủy quyền cho nhân viên ngân hàng được quyền tư vấn, giới thiệu và thực hiện các hoạt động đại lý bảo hiểm thay mặt công ty đó. Đây là nền tảng pháp lý quan trọng của mô hình bancassurance (bảo hiểm liên kết ngân hàng), giúp ngân hàng trở thành kênh phân phối bảo hiểm chính thức thông qua chính lực lượng nhân sự của mình.
Theo hợp đồng này, nhân viên ngân hàng không trở thành đại lý bảo hiểm độc lập mà vẫn duy trì tư cách là nhân viên của ngân hàng, đồng thời được công ty bảo hiểm ủy quyền thực hiện các hoạt động như tư vấn sản phẩm bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm phi nhân thọ, thu xếp ký kết hợp đồng bảo hiểm và thu phí bảo hiểm thay mặt doanh nghiệp bảo hiểm. Nhân viên ngân hàng phải đáp ứng điều kiện về chứng chỉ đại lý bảo hiểm theo quy định pháp luật, được ngân hàng và công ty bảo hiểm cùng quản lý, giám sát. Phí hoa hồng được chia sẻ giữa ngân hàng và nhân viên theo thỏa thuận trong hợp đồng, thường tuân theo khung tỷ lệ do cơ quan quản lý quy định. Mọi hoạt động tư vấn phải đảm bảo nguyên tắc minh bạch, tránh ép buộc khách hàng mua bảo hiểm khi thực hiện giao dịch ngân hàng.
Tại Việt Nam, hầu hết các ngân hàng thương mại lớn như Vietcombank, BIDV, Techcombank, VPBank, MB và ACB đều ký hợp đồng đại lý bảo hiểm với các công ty bảo hiểm nhân thọ hàng đầu như Prudential, Manulife, AIA, FWD và Bảo Việt Nhân thọ. Ví dụ, khi khách hàng đến quầy giao dịch gửi tiết kiệm tại Techcombank, nhân viên tư vấn có thể giới thiệu sản phẩm bảo hiểm liên kết đầu tư hoặc bảo hiểm nhân thọ của các đối tác bảo hiểm mà ngân hàng đã ký hợp đồng. Hoa hồng từ hợp đồng này là nguồn thu nhập ngoài lãi tín dụng quan trọng, giúp ngân hàng đa dạng hóa thu nhập phi tín dụng.
Về mặt pháp lý, hoạt động này được điều chỉnh bởi Luật Kinh doanh bảo hiểm số 08/2022/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/01/2023, Nghị định 03/2023/NĐ-CP hướng dẫn thi hành một số điều của Luật, cùng các thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính. Phía Ngân hàng Nhà nước cũng ban hành các quy định nhằm kiểm soát việc bán chéo bảo hiểm tại ngân hàng, đảm bảo hoạt động bancassurance không ảnh hưởng đến an toàn hoạt động ngân hàng và quyền lợi của khách hàng gửi tiền.
Người ôn thi ngân hàng cần lưu ý phân biệt rõ giữa hợp đồng đại lý bảo hiểm nhân viên ngân hàng với hợp đồng đại lý bảo hiểm thông thường: trong mô hình này, nhân viên ngân hàng vừa chịu sự quản lý của ngân hàng vừa chịu sự giám sát của công ty bảo hiểm. Ngoài ra, cần nắm rõ nguyên tắc cấm bán bảo hiểm kèm theo điều kiện ràng buộc khoản vay hoặc dịch vụ ngân hàng khác – đây là nội dung hay xuất hiện trong các đề thi về phòng chống bán chéo, bảo vệ quyền lợi khách hàng và quản trị rủi ro trong hoạt động bancassurance.