DAP là gì?
DAP (Delivered at Place — Giao hàng tại nơi đến) là một trong 11 điều khoản thuộc bộ quy tắc Incoterms 2020 do Phòng Thương mại Quốc tế (ICC) ban hành, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020. Theo điều khoản này, người bán chịu trách nhiệm giao hàng khi hàng hóa đã được đặt sẵn tại điểm đến trên phương tiện vận tải, sẵn sàng để dỡ hàng tại địa điểm đã chỉ định trong hợp đồng. Điểm mấu chốt của DAP là người bán gánh chịu toàn bộ chi phí và rủi ro liên quan đến việc đưa hàng hóa đến điểm giao hàng được chỉ định, nhưng không bao gồm việc dỡ hàng — đây là trách nhiệm của người mua.
Tại sao DAP quan trọng trong ngân hàng?
-
Xác định trách nhiệm trong thanh toán L/C: Khi hợp đồng sử dụng điều khoản DAP, ngân hàng cần kiểm tra bộ chứng từ để xác nhận hàng hóa đã được giao đúng tại địa điểm quy định, từ đó quyết định việc thanh toán cho người xuất khẩu.
-
Phân chia rủi ro trong cho vay thanh toán: Trong hoạt động cấp tín dụng xuất khẩu, ngân hàng cần đánh giá chính xác thời điểm chuyển rủi ro từ người bán sang người mua để xác định giá trị tài sản bảo đảm và khả năng thu hồi nợ.
-
Đánh giá tuân thủ UCP 600: Các điều khoản Incoterms được tích hợp trong L/C theo quy tắc UCP 600, do đó nhân viên ngân hàng phải nắm vững nghĩa vụ của từng bên để xử lý bất đồng chứng từ.
-
Tư vấn khách hàng doanh nghiệp: Ngân hàng thường tư vấn cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu lựa chọn điều khoản Incoterms phù hợp với năng lực logistics và mức độ chấp nhận rủi ro của từng bên.
Cách hoạt động của DAP
Quy trình chuyển giao theo DAP
Bước 1 — Nghĩa vụ của người bán: Người bán hoàn tất thủ tục hải quan xuất khẩu, thuê phương tiện vận tải và chịu mọi chi phí vận chuyển quốc tế (bao gồm cước phí vận chuyển, phí xếp dỡ tại cảng đi và cảng trung chuyển nếu có). Người bán có thể — nhưng không bắt buộc — mua bảo hiểm cho hàng hóa trong quá trình vận chuyển.
Bước 2 — Vận chuyển đến điểm đến: Hàng hóa được vận chuyển qua các phương thức vận tải khác nhau (đường biển, đường hàng không, đường bộ hoặc đa phương thức) cho đến khi đến địa điểm đích được ghi trong hợp đồng.
Bước 3 — Giao hàng và chuyển rủi ro: Khi hàng hóa được đặt tại điểm đến trên phương tiện vận tải, sẵn sàng để dỡ hàng, rủi ro chuyển từ người bán sang người mua. Tại thời điểm này, người bán đã hoàn thành nghĩa vụ giao hàng.
Bước 4 — Nghĩa vụ của người mua: Người mua chịu trách nhiệm dỡ hàng khỏi phương tiện vận tải, hoàn tất thủ tục hải quan nhập khẩu, thông quan và nộp các loại thuế (thuế nhập khẩu, VAT, các loại phí khác) tại nước nhập khẩu.
Bảng phân chia nghĩa vụ DAP
| Nghĩa vụ | Người bán | Người mua |
|---|---|---|
| Thủ tục hải quan xuất khẩu | ✓ | |
| Thuê phương tiện vận tải | ✓ | |
| Chi phí vận chuyển đến điểm đích | ✓ | |
| Bảo hiểm | Tùy ý | |
| Chuyển rủi ro | ✓ (tại điểm đích) | |
| Dỡ hàng | ✓ | |
| Thủ tục hải quan nhập khẩu | ✓ | |
| Nộp thuế nhập khẩu | ✓ |
Ví dụ thực tế
Ví dụ 1 — Xuất khẩu cà phê sang Nhật Bản:
Công ty TNHH Xuất khẩu Cà phê Việt (gọi tắt là Công ty A) ký hợp đồng bán 50 tấn cà phê robusta cho đối tác tại Tokyo, Nhật Bản, với điều kiện DAP — giao hàng tại kho của người mua ở quận Shibuya, Tokyo.
- Công ty A thuê container 20 feet (chi phí khoảng 2.500 USD), đóng gói và xuất khẩu tại cảng Hồ Chí Minh
- Cước vận chuyển đường biển từ Hồ Chí Minh đến Tokyo khoảng 3.200 USD
- Bảo hiểm do người bán tự nguyện mua với phí 180 USD cho lô hàng trị giá 150.000 USD
- Tổng chi phí người bán chịu: khoảng 5.880 USD (vận chuyển + bảo hiểm + các phí liên quan)
- Hàng được giao khi container được đặt tại cổng kho người mua Tokyo
- Người mua Nhật Bản chịu chi phí dỡ container (khoảng 150 USD) và làm thủ tục nhập khẩu
Trong thanh toán L/C, Ngân hàng B (ngân hàng phát hành L/C) sẽ yêu cầu Công ty A xuất trình vận đơn đường biển ghi chú đích đến Tokyo, chứng nhận xuất khẩu và biên bản giao hàng xác nhận hàng đã được đặt tại kho người mua Tokyo.
Ví dụ 2 — Nhập khẩu linh kiện điện tử:
Doanh nghiệp B tại Hà Nội nhập khẩu linh kiện điện tử từ Trung Quốc theo điều kiện DAP, địa điểm giao hàng là nhà máy tại khu công nghiệp Thăng Long, Hà Nội.
- Người bán Trung Quốc thuê xe container và vận chuyển đến Hà Nội
- Chi phí vận chuyển quốc tế khoảng 2.800 USD do người bán chịu
- Hàng được giao khi xe container停在 nhà máy, sẵn sàng dỡ hàng
- Doanh nghiệp B chịu chi phí dỡ hàng (khoảng 100 USD) và làm thủ tục nhập khẩu tại Hải quan Hà Nội
- Thuế nhập khẩu và VAT được Doanh nghiệp B nộp
Phân biệt DAP với thuật ngữ liên quan
| Tiêu chí | DAP (Incoterms 2020) | DPU (Incoterms 2020) | DAT (Incoterms 2010) |
|---|---|---|---|
| Tên đầy đủ | Delivered at Place | Delivered at Place Unloaded | Delivered at Terminal |
| Địa điểm giao hàng | Bất kỳ đâu (kho, bãi container, cảng) | Bất kỳ đâu (giống DAP) | Tại terminal (cảng, bãi) |
| Ai dỡ hàng? | Người mua | Người bán | Người bán |
| Chuyển rủi ro | Khi hàng đặt tại điểm đích, chưa dỡ | Khi hàng đã dỡ xong tại điểm đích | Khi hàng đã dỡ tại terminal |
| Điểm khác biệt cốt lõi | Người mua tự dỡ hàng | Người bán bắt buộc dỡ hàng | Chỉ giao tại terminal, đã có mặt bằng dỡ |
| Tiêu chí | DAP | CIF | FOB |
|---|---|---|---|
| Bảo hiểm | Tùy ý người bán | Bắt buộc mua tối thiểu 110% trị giá | Không yêu cầu |
| Điểm chuyển rủi ro | Tại điểm đích | Khi hàng đặt trên tàu tại cảng đi | Khi hàng vượt lan can tàu tại cảng đi |
| Phương thức vận tải | Mọi phương thức | Chủ yếu đường biển | Chỉ đường biển/sông |
| Nghĩa vụ nhập khẩu | Người mua | Người mua | Người mua |
Lưu ý quan trọng: Incoterms 2020 đã loại bỏ điều khoản DAT và thay thế bằng DPU. Điểm khác biệt then chốt: DAP không bắt buộc người bán dỡ hàng, còn DPU thì bắt buộc. Đây là điểm thường xuất hiện trong đề thi tuyển dụng ngân hàng.
Câu hỏi thường gặp trong đề thi
-
Theo điều khoản DAP trong Incoterms 2020, thời điểm nào rủi ro chuyển từ người bán sang người mua?
A. Khi hàng được xếp lên tàu tại cảng đi B. Khi hàng được đặt tại điểm đích trên phương tiện vận tải, sẵn sàng dỡ C. Khi hàng đã được dỡ xuống bãi container tại cảng đích D. Khi người mua hoàn tất thủ tục nhập khẩu
-
Điểm khác biệt chính giữa DAP và DPU trong Incoterms 2020 là gì?
A. DPU chỉ áp dụng cho vận tải đường biển, DAP áp dụng mọi phương thức B. DPU bắt buộc người bán dỡ hàng, DAP thì không C. DAP có mức bảo hiểm bắt buộc cao hơn DPU D. DPU chỉ giao hàng tại cảng, DAP giao tại mọi địa điểm
-
Trong điều khoản DAP, ai chịu trách nhiệm hoàn tất thủ tục hải quan nhập khẩu?
A. Người bán B. Người mua C. Ngân hàng phát hành L/C D. Hai bên cùng chia sẻ
Tổng kết
DAP (Delivered at Place) là điều khoản Incoterms 2020 quy định người bán giao hàng tại điểm đích trên phương tiện vận tải, sẵn sàng dỡ hàng, với người mua chịu trách nhiệm dỡ hàng và hoàn tục nhập khẩu. Điểm chuyển rủi ro là khi hàng được đặt tại địa điểm quy định trong hợp đồng. Điểm cần nhớ kỹ nhất khi ôn thi ngân hàng là phân biệt DAP (người mua dỡ) với DPU (người bán dỡ) — đây là sai lầm phổ biến nhất của thí sinh. Hãy luyện tập với các câu hỏi phân biệt điểm chuyển rủi ro và nghĩa vụ dỡ hàng để nắm vững kiến thức này!