Incoterms 2020 là bộ 11 điều khoản thương mại quốc tế do Phòng Thương mại Quốc tế (International Chamber of Commerce - ICC) ban hành và có hiệu lực từ ngày 01/01/2020. Bộ điều khoản này quy định rõ ràng trách nhiệm của người bán và người mua liên quan đến chi phí, rủi ro, nghĩa vụ giao hàng, thủ tục hải quan và bảo hiểm trong giao dịch mua bán hàng hóa quốc tế. Trong hoạt động ngân hàng ngoại thương, Incoterms 2020 là cơ sở pháp lý quan trọng để các ngân hàng xác định trách nhiệm tài chính, lập và kiểm tra chứng từ trong thanh toán quốc tế, đặc biệt đối với phương thức tín dụng thư (L/C).
Bộ Incoterms 2020 gồm 11 điều khoản được phân thành bốn nhóm chính: nhóm E (EXW - Giao tại xưởng), nhóm F (FCA, FAS, FOB - người bán giao hàng cho người mua tại điểm khởi hành), nhóm C (CFR, CIF, CPT, CIP - người bán chịu chi phí vận chuyển chính nhưng rủi ro chuyển tại điểm giao hàng) và nhóm D (DAP, DPU, DDP - người bán chịu trách nhiệm đến điểm đến). So với phiên bản Incoterms 2010, phiên bản 2020 có một số thay đổi quan trọng: thay thế DAT bằng DPU (Delivered at Place Unloaded), nâng mức bảo hiểm tối thiểu trong CIP lên 110% giá trị hàng hóa theo điều khoản (A) của Institute Cargo Clauses thay vì (C) như trước, đồng thời bổ sung quy định rõ về chi phí bảo hiểm trong CIF. Khi áp dụng vào ngân hàng, nhân viên tín dụng thư phải đối chiếu Incoterms với UCP 600 (Quy tắc thực hành thống nhất về tín dụng thư) để kiểm tra tính hợp lệ của các chứng từ vận tải và bảo hiểm do người hưởng thụ xuất trình.
Ví dụ thực tế tại ngân hàng Việt Nam: Công ty X tại TP.HCM ký hợp đồng xuất khẩu gạo sang Philippines theo điều khoản CIF Manila trị giá 500.000 USD, thanh toán bằng L/C trả ngay. Theo CIF, người bán (Công ty X) phải thu xếp vận tải đến cảng Manila, mua bảo hiểm hàng hóa cho 110% giá trị theo điều khoản (A) ICC, chịu chi phí cước và phí bảo hiểm, nhưng rủi ro chuyển cho người mua ngay khi hàng được đặt lên tàu tại cảng đi. Khi xuất trình chứng từ, ngân hàng phát hành sẽ kiểm tra vận đơn đường biển (Ocean Bill of Lading) ghi "shipped on board", đơn bảo hiểm với mức bồi thường 110% theo ICC (A), và hóa đơn thương mại phù hợp với điều kiện L/C. Nếu chứng từ sai lệch so với Incoterms quy định, ngân hàng có quyền từ chối thanh toán theo UCP 600 điều 14.
Về cơ sở pháp lý tại Việt Nam, Incoterms 2020 không phải là văn bản pháp luật trong nước mà là tập quán thương mại quốc tế được các bên tự nguyện thỏa thuận áp dụng, tuy nhiên có giá trị ràng buộc khi được đưa vào hợp đồng mua bán và hồ sơ L/C. Các văn bản pháp lý Việt Nam liên quan bao gồm: Luật Thương mại 2005 (Điều 3 quy định áp dụng tập quán thương mại quốc tế), Nghị định 10/2019/NĐ-CP về kinh doanh xuất nhập khẩu, Thông tư 01/2020/TT-NHNN quy định về phát hành L/C. Bên cạnh đó, ngân hàng còn tuân thủ UCP 600 (phiên bản 2007) và ISBP 745 về xem xét chứng từ, trong đó nhiều quy định liên quan trực tiếp đến cách thể hiện Incoterms trên chứng từ vận tải.
Lưu ý quan trọng cho người ôn thi ngân hàng: cần phân biệt rõ nhóm C và nhóm D vì đây là điểm hay xuất hiện trong đề thi - nhóm C chuyển rủi ro tại điểm giao hàng nhưng người bán vẫn phải chịu cước vận chuyển chính, còn nhóm D người bán chịu rủi ro đến tận điểm đến. Đặc biệt, phải nhớ sự khác biệt về mức bảo hiểm giữa CIF (điều khoản C - mức tối thiểu) và CIP (điều khoản A - mức đầy đủ) theo Incoterms 2020. Ngoài ra, khi thể hiện Incoterms trên L/C phải ghi rõ "Incoterms 2020" để tránh tranh cấp, và chỉ những điều khoản phù hợp với phương thức vận tải mới được sử dụng (ví dụ: FOB chỉ dùng cho đường biển/đường thủy, EXW có thể dùng cho mọi phương thức).