Kê khai thuế qua mạng (hay còn gọi là kê khai thuế điện tử) là phương thức nộp tờ khai thuế và các tài liệu liên quan đến cơ quan thuế thông qua hệ thống điện tử trực tuyến, thay thế cho hình thức nộp hồ sơ bằng giấy truyền thống. Đây là một bước tiến quan trọng trong quá trình hiện đại hóa hành chính thuế tại Việt Nam, giúp giảm thiểu thời gian, chi phí và thủ tục hành chính cho cả người nộp thuế lẫn cơ quan quản lý thuế. Phương thức này đã trở thành bắt buộc đối với các doanh nghiệp từ ngày 01/7/2019 theo quy định của Tổng cục Thuế.
Cơ chế hoạt động của kê khai thuế qua mạng dựa trên Cổng thuế điện tử eTax, nơi người nộp thuế sử dụng chữ ký số (token) hoặc chữ ký số từ xa (USB Token, SmartSign, VNPT-CA…) để xác thực danh tính điện tử. Quy trình thực hiện bao gồm các bước cơ bản: đăng nhập vào hệ thống eTax bằng tài khoản đã đăng ký với cơ quan thuế, nhập số liệu trực tuyến hoặc tải lên file tờ khai đã chuẩn bị sẵn dưới định dạng XML theo chuẩn của Tổng cục Thuế, ký số và gửi tờ khai. Sau khi gửi thành công, hệ thống sẽ trả về thông báo tiếp nhận và mã giao dịch điện tử để người nộp thuế theo dõi. Người nộp thuế có thể nộp các loại tờ khai như thuế giá trị gia tăng (GTGT), thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN), thuế thu nhập cá nhân (TNCN), thuế tài nguyên, và nhiều loại thuế, phí khác thông qua hệ thống này.
Trong lĩnh vực ngân hàng Việt Nam, kê khai thuế qua mạng có mối liên hệ chặt chẽ thông qua dịch vụ nộp thuế điện tử liên ngân hàng. Các ngân hàng thương mại như Vietcombank, BIDV, VietinBank, MB, ACB đã tích hợp dịch vụ nộp thuế điện tử trên Internet Banking và Mobile Banking, cho phép khách hàng doanh nghiệp vừa nộp tờ khai vừa thực hiện nghĩa vụ tài chính ngay trên cùng một nền tảng. Ví dụ, một doanh nghiệp xuất nhập khẩu có thể kê khai thuế GTGT hàng tháng qua eTax, đồng thời thanh toán số thuế phải nộp thông qua tài khoản ngân hàng mà không cần đến trực tiếp cơ quan thuế hay ngân hàng. Ngoài ra, các ngân hàng còn phối hợp với cơ quan thuế trong việc cung cấp dịch vụ thuế điện tử eTax Mobile, giúp cá nhân tự kinh doanh và hộ kinh doanh cá thể dễ dàng thực hiện nghĩa vụ thuế.
Về quy định pháp lý, kê khai thuế qua mạng được quy định tại Nghị định số 126/2020/NĐ-CP ngày 19/10/2020 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý thuế, trong đó Điều 12 và Điều 13 nêu rõ về hình thức kê khai thuế điện tử. Bên cạnh đó, Thông tư số 19/2021/TT-BTC ngày 01/03/2021 của Bộ Tài chính hướng dẫn chi tiết về giao dịch điện tử trong lĩnh vực thuế, và Quyết định số 1415/QĐ-TCT ngày 08/11/2019 của Tổng cục Thuế về việc áp dụng kê khai thuế qua mạng bắt buộc đối với tất cả doanh nghiệp. Thông tư 110/2015/TT-BTC cũng quy định về thuế đối với tổ chức tín dụng, trong đó ngân hàng phải thực hiện nghĩa vụ thuế thông qua hệ thống điện tử.
Lưu ý quan trọng cho người ôn thi ngân hàng: cần nhớ rõ kê khai thuế qua mạng là phương thức bắt buộc từ 01/7/2019 đối với doanh nghiệp và từ 01/7/2020 đối với cá nhân kinh doanh tại một số tỉnh thành theo lộ trình; chữ ký số là điều kiện tiên quyết để thực hiện kê khai điện tử; việc nộp tờ khai qua mạng không thay thế nghĩa vụ nộp thuế (tiền thuế vẫn phải chuyển khoản qua ngân hàng); và mối liên hệ giữa ngân hàng với hệ thống thuế điện tử ngày càng chặt chẽ thông qua các dịch vụ thanh toán thuế điện tử liên ngân hàng.