Khai báo sức khỏe bảo hiểm là bản kê khai do người được bảo hiểm hoặc người tham gia bảo hiểm cung cấp, trong đó trình bày chi tiết về tình trạng sức khỏe hiện tại, tiền sử bệnh tật, các thói quen sinh hoạt và các yếu tố rủi ro liên quan. Đây là tài liệu bắt buộc trong quy trình thẩm định bảo hiểm, làm cơ sở pháp lý và kỹ thuật để công ty bảo hiểm đánh giá rủi ro và quyết định phát hành hợp đồng bảo hiểm.
Trong quy trình bán bảo hiểm qua ngân hàng (bancassurance), khi khách hàng có nhu cầu tham gia các sản phẩm bảo hiểm nhân thọ hoặc bảo hiểm sức khỏe liên kết với khoản vay hoặc tiền gửi, nhân viên ngân hàng sẽ yêu cầu khách hàng điền đầy đủ thông tin vào mẫu khai báo sức khỏe. Nội dung khai báo thường bao gồm: chiều cao, cân nặng, nhóm máu, tiền sử bệnh bản thân và gia đình, các bệnh mãn tính (tim mạch, tiểu đường, ung thư, HIV/AIDS), thói quen hút thuốc, uống rượu bia, nghề nghiệp và các hoạt động thể thao nguy hiểm. Khách hàng phải ký xác nhận với cam kết rằng các thông tin cung cấp là trung thực và chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung khai báo. Công ty bảo hiểm dựa trên bản khai báo này để phân loại rủi ro, từ đó đưa ra quyết định chấp nhận bảo hiểm, từ chối, áp dụng phí bảo hiểm tăng thêm hoặc loại trừ một số điều khoản bảo hiểm.
Ví dụ, khi khách hàng mua sản phẩm bảo hiểm nhân thọ liên kết với khoản vay mua nhà tại một ngân hàng thương mại lớn ở Việt Nam, nhân viên ngân hàng sẽ hướng dẫn khách hàng hoàn thiện bản khai báo sức khỏe theo mẫu của công ty bảo hiểm đối tác. Trường hợp khách hàng có tiền sử mắc bệnh cao huyết áp, công ty bảo hiểm có thể yêu cầu khám sức khỏe bổ sung hoặc áp phí bảo hiểm cao hơn mức chuẩn. Ngược lại, khách hàng khai báo trung thực đầy đủ sẽ giúp quá trình thẩm định nhanh chóng và đảm bảo quyền lợi khi xảy ra sự kiện bảo hiểm.
Về quy định pháp lý, việc khai báo sức khỏe được quy định tại Bộ luật Dân sự 2015 (Điều 562 và các điều liên quan về hợp đồng bảo hiểm), Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 và các văn bản hướng dẫn thi hành. Nội dung khai báo phải tuân thủ nguyên tắc trung thực, nếu người được bảo hiểm cố tình khai báo sai hoặc giấu thông tin, công ty bảo hiểm có quyền đơn phương đình chỉ hợp đồng hoặc từ chối chi trả quyền lợi bảo hiểm theo quy định pháp luật. Các thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính cũng quy định chi tiết về mẫu khai báo và quy trình thẩm định trong hoạt động bảo hiểm liên kết ngân hàng.
Đối với người ôn thi ngân hàng, cần lưu ý rằng khai báo sức khỏe là yếu tố then chốt trong nguyên tắc trung thực tuyệt đối (utmost good faith) của hợp đồng bảo hiểm. Học viên cần phân biệt được sự khác nhau giữa khai báo sức khỏe với khám sức khỏe thực tế, đồng thời nắm rõ hậu quả pháp lý khi khai báo sai. Ngoài ra, cần hiểu rõ vai trò của khai báo sức khỏe trong quy trình bán bảo hiểm qua ngân hàng, vì đây là bước quan trọng giúp bảo vệ quyền lợi của cả khách hàng, ngân hàng và công ty bảo hiểm.