Lãi suất LIBOR là gì?

Lãi suất LIBOR là gì?

LIBOR (London Interbank Offered Rate) là lãi suất tham chiếu quốc tế được xác định dựa trên mức lãi suất trung bình mà các ngân hàng lớn trên thế giới sẵn sàng cho vay lẫn nhau trên thị trường liên ngân hàng London. Đây từng là lãi suất chuẩn được sử dụng rộng rãi nhất trên toàn cầu cho các hợp đồng tài chính, nhưng đã chính thức ngừng công bố vào ngày 30 tháng 6 năm 2023.

LIBOR được tính toán và công bố bởi ICE Benchmark Administration (IBA), công ty con của Sở giao dịch tương lai liên lục địa (ICE). Trước khi ngừng hoạt động, LIBOR được công bố cho 5 đồng tiền chính gồm USD, EUR, GBP, JPY và CHF, với 7 kỳ hạn khác nhau từ qua đêm (overnight) đến 12 tháng.

Tại sao LIBOR quan trọng trong ngân hàng?

LIBOR từng đóng vai trò là lãi suất chuẩn cho phần lớn các sản phẩm tài chính trên thế giới, bao gồm hợp đồng phái sinh lãi suất, trái phiếu và nhiều công cụ tài chính phức tạp khác. Khối lượng giao dịch liên quan đến LIBOR lên tới hàng nghìn tỷ USD trên toàn cầu.

• Phản ánh chi phí vay vốn ngắn hạn: LIBOR phản ánh mức độ rủi ro tín dụng trong hệ thống ngân hàng toàn cầu và chi phí vay vốn ngắn hạn trên thị trường liên ngân hàng.
• Công cụ so sánh quốc tế: Với việc công bố cho nhiều đồng tiền và kỳ hạn, LIBOR cho phép so sánh chi phí vay vốn giữa các thị trường và đồng tiền khác nhau.
• Tham chiếu cho hợp đồng phái sinh: Phần lớn hợp đồng hoán đổi lãi suất (interest rate swap) và hợp đồng kỳ hạn lãi suất sử dụng LIBOR làm lãi suất tham chiếu.
• Tác động đến thị trường Việt Nam: Các ngân hàng thương mại Việt Nam có quan hệ tín dụng quốc tế từng sử dụng LIBOR cho khoản vay bằng ngoại tệ và công cụ phái sinh.

Cách hoạt động và cách tính LIBOR

LIBOR được tính theo phương pháp trung vị cắt bỏ (trimmed mean) với các bước cụ thể:

Bước 1: Thu thập báo cáo lãi suất từ các ngân hàng tham gia (thường là 11-18 ngân hàng lớn). Mỗi ngân hàng báo cáo mức lãi suất mà họ có thể vay được trên thị trường liên ngân hàng London.

Bước 2: Sắp xếp các mức lãi suất theo thứ tự từ thấp đến cao.

Bước 3: Loại bỏ các giá trị cực đoan ở hai đầu (thường là loại bỏ 25% giá trị cao nhất và 25% giá trị thấp nhất).

Bước 4: Tính trung bình cộng của các giá trị còn lại để đưa ra mức LIBOR cuối cùng.

Công thức tính:

LIBOR = (Tổng các lãi suất sau khi loại bỏ cực đoan) / (Số lượng ngân hàng còn lại)

Ví dụ thực tế

Ví dụ 1: Hợp đồng phái sinh lãi suất

Giả sử Ngân hàng A ký hợp đồng hoán đổi lãi suất (interest rate swap) với đối tác nước ngoài vào năm 2021 với lãi suất tham chiếu LIBOR 3 tháng cộng biên độ 1.5%. Nếu LIBOR 3 tháng tại thời điểm xác định là 2.5%, thì lãi suất áp dụng cho hợp đồng sẽ là 4% (2.5% + 1.5%). Tổng giá trị danh nghĩa của hợp đồng là 50 triệu USD. Với việc LIBOR ngừng công bố, các bên đã phải thương lượng chuyển đổi sang SOFR theo điều khoản chuyển đổi đã cam kết từ trước.

Ví dụ 2: Khoản vay quốc tế

Khách hàng B là doanh nghiệp Việt Nam vay vốn từ ngân hàng nước ngoài với lãi suất LIBOR 6 tháng cộng 2%. Khi LIBOR 6 tháng là 1.8%, lãi suất áp dụng là 3.8%. Khoản vay trị giá 20 triệu USD với thời hạn 3 năm. Sau khi LIBOR ngừng công bố, các bên đã phải thương lượng chuyển đổi sang SOFR cộng biên độ điều chỉnh (Spread Adjustment) khoảng 0.26% theo khuyến nghị của ISDA.

Phân biệt LIBOR với các lãi suất thay thế

Câu hỏi thường gặp trong đề thi

Câu 1: Ngày chính thức ngừng công bố LIBOR là ngày nào?

Câu 2: SOFR (Secured Overnight Financing Rate) khác với LIBOR ở điểm nào quan trọng nhất?

Câu 3: Nguyên nhân chính dẫn đến việc LIBOR bị loại bỏ và thay thế bằng các lãi suất thay thế là gì?

Câu 4: Khi LIBOR ngừng hoạt động, lãi suất thay thế phổ biến nhất cho đồng USD là gì?

Câu 5: Phương pháp tính LIBOR bao gồm những bước nào?

Tổng kết

LIBOR từng là lãi suất chuẩn quan trọng nhất trong thị trường tài chính toàn cầu, nhưng đã chính thức ngừng công bố vào ngày 30 tháng 6 năm 2023. Việc thay thế LIBOR bằng các lãi suất thay thế như SOFR đánh dấu bước tiến lớn trong việc nâng cao tính minh bạch và giảm nguy cơ thao túng lãi suất. Đối với người ôn thi ngân hàng, cần nắm vững sự khác biệt giữa LIBOR và SOFR, cơ chế tính toán các lãi suất thay thế, cũng như tác động của quá trình chuyển đổi này đối với thị trường tài chính Việt Nam.