Luật Các tổ chức tín dụng sửa đổi 2024 (tên đầy đủ: Luật số 17/2024/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Các tổ chức tín dụng) là văn bản pháp lý quan trọng do Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XV, kỳ họp thứ 7 thông qua ngày 29 tháng 6 năm 2024. Đây là lần sửa đổi, bổ sung đáng kể nhất đối với Luật Các tổ chức tín dụng 2010 kể từ khi văn bản gốc ban hành, nhằm hoàn thiện khung pháp lý cho hoạt động của hệ thống ngân hàng và tổ chức tín dụng tại Việt Nam.
Luật sửa đổi tập trung vào nhiều nhóm nội dung trọng yếu. Thứ nhất, luật bổ sung khái niệm mới về tổ chức tín dụng là doanh nghiệp xã hội, mở rộng phạm vi điều chỉnh cho các mô hình hoạt động mang tính cộng đồng. Thứ hai, các quy định về quản trị, kiểm soát nội bộ và phòng chống rủi ro được chặt chẽ hóa, đặc biệt là yêu cầu về hệ thống công nghệ thông tin, quản trị dữ liệu và ứng phó rủi ro an ninh mạng. Thứ ba, điều kiện, tiêu chuẩn đối với người quản lý, người điều hành tổ chức tín dụng được nâng cao rõ rệt, bao gồm cả tiêu chí về trình độ chuyên môn, kinh nghiệm thực tiễn và đạo đức nghề nghiệp. Thứ tư, luật sửa đổi quy định về giới hạn cấp tín dụng, tỷ lệ đảm bảo an toàn vốn, xử lý nợ xấu và phương thức xử lý tài sản bảo đảm, phù hợp hơn với thông lệ quốc tế. Ngoài ra, luật còn làm rõ trách nhiệm của Ngân hàng Nhà nước trong việc giám sát an toàn hoạt động, xử lý tổ chức tín dụng yếu kém và bảo vệ quyền lợi người gửi tiền.
Trong thực tiễn ngân hàng Việt Nam, Luật sửa đổi 2024 ảnh hưởng trực tiếp đến nhiều hoạt động. Ví dụ, khi một ngân hàng thương mại cổ phần muốn bổ nhiệm Tổng Giám đốc mới, hồ sơ nhân sự phải đáp ứng các tiêu chuẩn mới về trình độ, kinh nghiệm và phê duyệt của Ngân hàng Nhà nước theo quy trình chặt chẽ hơn. Một trường hợp khác là các quy định về xử lý nợ xấu, cho phép tổ chức tín dụng được mua, sở hữu và xử lý tài sản bảo đảm là bất động sản một cách linh hoạt hơn, giúp giảm tải nợ xấu trên hệ thống. Bên cạnh đó, các ngân hàng phải cập nhật ngay quy chế quản trị nội bộ, quy chế ủy quyền, quy trình kiểm soát tuân thủ và hệ thống phòng chống rửa tiền cho phù hợp với luật mới.
Về cơ sở pháp lý, Luật số 17/2024/QH15 có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2024, trừ một số điều khoản có lộ trình áp dụng muộn hơn được quy định tại Điều 138 của luật. Luật này sửa đổi, bổ sung trực tiếp khoảng 36 điều và bổ sung mới nhiều điều vào Luật Các tổ chức tín dụng 2010. Liên quan đến các văn bản hướng dẫn, Ngân hàng Nhà nước có trách nhiệm ban hành và cập nhật các Thông tư hướng dẫn thi hành như Thông tư hướng dẫn về an toàn hoạt động, Thông tư về phân loại tài sản, trích lập dự phòng rủi ro, Thông tư quy định tỷ lệ an toàn vốn theo tiêu chuẩn Basel II, III.
Đối với người ôn thi ngân hàng, cần lưu ý một số điểm trọng tâm khi học về Luật Các tổ chức tín dụng sửa đổi 2024. Thứ nhất, phải nắm rõ sự khác biệt giữa bản sửa đổi 2024 và Luật 2010 gốc, đặc biệt về các khái niệm mới như tổ chức tín dụng xã hội, quy định về ngân hàng số, ngân hàng giám sát hoạt động fintech. Thứ hai, cần nhớ rõ ngày có hiệu lực 01/07/2024 và các mốc thời điểm chuyển tiếp. Thứ ba, chú trọng các quy định về giới hạn cấp tín dụng, tỷ lệ sở hữu cổ phần của cổ đông lớn, điều kiện thành lập và tổ chức lại tổ chức tín dụng. Thứ tư, khi làm bài thi tình huống, cần vận dụng linh hoạt các nguyên tắc bảo đảm an toàn hệ thống, quyền lợi người gửi tiền và vai trò quản lý nhà nước của Ngân hàng Nhà nước theo đúng tinh thần của luật.