Mô hình ba bên bancassurance là mô hình hợp tác phân phối sản phẩm bảo hiểm qua kênh ngân hàng, trong đó có sự tham gia của ba chủ thể chính: ngân hàng, công ty bảo hiểm và khách hàng. Ngân hàng đóng vai trò trung gian phân phối và chăm sóc khách hàng, công ty bảo hiểm cung cấp sản phẩm bảo hiểm và chịu trách nhiệm về nghĩa vụ bảo hiểm, còn khách hàng là người thụ hưởng dịch vụ tài chính - bảo hiểm tích hợp. Đây là hình thức bancassurance phổ biến nhất hiện nay tại Việt Nam và nhiều nước trên thế giới.
Trong mô hình này, ngân hàng ký kết hợp đồng hợp tác với một hoặc nhiều công ty bảo hiểm để phân phối các sản phẩm bảo hiểm nhân thọ hoặc bảo hiểm phi nhân thọ thông qua mạng lưới chi nhánh, phòng giao dịch và nền tảng số của mình. Nhân viên ngân hàng (hoặc đại lý bảo hiểm là nhân viên ngân hàng) sẽ tư vấn, giới thiệu sản phẩm bảo hiểm đến khách hàng hiện hữu; khi khách hàng ký hợp đồng, công ty bảo hiểm phát hành hợp đồng, chịu trách nhiệm chi trả quyền lợi bảo hiểm, còn ngân hàng nhận hoa hồng phân phối (phí bancassurance). Mô hình ba bên tạo ra mối liên kết chặt chẽ giữa ba bên, trong đó khách hàng được tiếp cận sản phẩm bảo hiểm ngay tại điểm giao dịch ngân hàng mà không cần đến trực tiếp công ty bảo hiểm, từ đó tiết kiệm thời gian và chi phí. Phí hoa hồng mà ngân hàng nhận được thường được tính theo tỷ lệ phần trăm trên phí bảo hiểm thu được, đây cũng là nguồn thu nhập ngoài lãi quan trọng đối với nhiều ngân hàng thương mại.
Tại Việt Nam, mô hình ba bên bancassurance đã phát triển mạnh mẽ trong hơn mười năm trở lại đây, điển hình như hợp tác giữa Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) với các công ty bảo hiểm nhân thọ lớn, hay Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB) hợp tác với Sun Life Việt Nam, Manulife. Doanh thu phí bancassurance đã tăng trưởng nóng trong giai đoạn 2018-2022, chiếm tỷ trọng lớn trong tổng doanh thu kênh phân phối bảo hiểm nhân thọ (có thời điểm lên tới 40-50%). Tuy nhiên, sau một số vụ việc tư vấn sai, ép buộc mua bảo hiểm gây bức xúc cho khách hàng, mô hình này đang được tái cơ cấu theo hướng bền vững hơn, tập trung vào chất lượng tư vấn và sự minh bạch.
Về quy định pháp lý, hoạt động bancassurance tại Việt Nam hiện chịu sự điều chỉnh chủ yếu bởi Luật Kinh doanh bảo hiểm số 08/2022/QH15, Nghị định 03/2023/NĐ-CP quy định chức năng, nhiệm vụ của Ngân hàng Nhà nước, Thông tư 67/2023/TT-BTC của Bộ Tài chính hướng dẫn về hoạt động đại lý bảo hiểm, và đặc biệt là Thông tư 06/2023/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước quy định về hoạt động bán bảo hiểm qua ngân hàng. Các văn bản này quy định rõ nguyên tắc ba bên, yêu cầu về tách biệt giữa hoạt động ngân hàng và hoạt động bảo hiểm, quy định về phí hoa hồng, trách nhiệm của từng bên, cũng như yêu cầu nhân viên ngân hàng tham gia tư vấn bảo hiểm phải được đào tạo và cấp chứng chỉ đại lý bảo hiểm theo quy định.
Đối với người ôn thi ngân hàng, cần lưu ý phân biệt mô hình ba bên bancassurance với mô hình độc quyền (captive) khi ngân hàng chỉ hợp tác với một công ty bảo hiểm duy nhất và thường có cổ phần chi phối qua lại, hay mô hình môi giới bảo hiểm (insurance broker) khi bên thứ ba độc lập đứng ra kết nối. Cũng cần nắm rõ các thuật ngữ liên quan như "tỷ lệ hoa hồng bancassurance" (commission rate), "sản phẩm bảo hiểm liên kết ngân hàng" (bundled product), "đại lý bảo hiểm là nhân viên ngân hàng", và xu hướng dịch chuyển sang "mô hình bancassurance mở" (open architecture) nhằm tăng tính cạnh tranh và đa dạng sản phẩm cho khách hàng.