Phân bổ vốn theo rủi ro hoạt động (OpRisk) là gì?
Phân bổ vốn theo rủi ro hoạt động (Capital Allocation for Operational Risk) là quá trình ngân hàng xác định và trích lập một phần vốn tự có nhằm dự phòng cho các tổn thất tiềm ẩn phát sinh từ rủi ro hoạt động (Operational Risk). Đây là một trong ba trụ cột quan trọng trong yêu cầu vốn tối thiểu theo chuẩn Basel II, bên cạnh rủi ro tín dụng (Credit Risk) và rủi ro thị trường (Market Risk). Quy định này đã và đang được áp dụng tại Việt Nam theo lộ trình chuẩn hóa của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), nhằm nâng cao năng lực quản trị rủi ro và đảm bảo an toàn hoạt động của toàn hệ thống ngân hàng.
Rủi ro hoạt động được định nghĩa là nguy cơ xảy ra tổn thất do các yếu tố như con người (lỗi vận hành, gian lận nội bộ), quy trình nội bộ (thiếu sót, sai sót), hệ thống công nghệ thông tin (sự cố, gián đoạn dịch vụ) hoặc các sự kiện bên ngoài (thiên tai, thay đổi pháp luật, tấn công mạng). Theo Ủy ban Basel về Giám sát Ngân hàng (BCBS - Basel Committee on Banking Supervision), rủi ro hoạt động bao trùm toàn bộ hoạt động kinh doanh của ngân hàng và có thể gây ra thiệt hại tài chính nghiêm trọng nếu không được kiểm soát chặt chẽ. Chính vì vậy, việc phân bổ một lượng vốn tự có đủ lớn để hấp thụ các tổn thất bất ngờ trở thành yêu cầu bắt buộc trong khuôn khổ quản trị rủi ro hiện đại.
Tại Việt Nam, các ngân hàng thương mại đã và đang triển khai phân bổ vốn cho rủi ro hoạt động theo Đề án áp dụng Basel II do NHNN ban hành từ năm 2017. Giai đoạn một áp dụng phương pháp Chỉ báo cơ bản (BIA - Basic Indicator Approach) cho tất cả các ngân hàng, giai đoạn hai khuyến khích áp dụng các phương pháp nâng cao hơn đối với các ngân hàng đủ năng lực quản trị và hạ tầng dữ liệu. Việc phân bổ vốn không chỉ