Phiếu nhờ thu là gì?
Phiếu nhờ thu (tiếng Anh: Collection Order) là văn bản chỉ thị được lập bởi người ủy thác – thông thường là nhà xuất khẩu hoặc bên bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ trong giao dịch thương mại quốc tế – và gửi cho ngân hàng nhờ thu (Remitting Bank). Trên phiếu nhờ thu, người ủy thác phải quy định rõ ràng các điều kiện thanh toán, thời hạn thanh toán, phương thức giao chứng từ, cũng như những hướng dẫn cụ thể và chi tiết để ngân hàng thực hiện việc thu hộ tiền từ người bị nhờ thu (Drawee) – đối tượng này thường là nhà nhập khẩu hoặc bên mua hàng. Đây là chứng từ pháp lý trung tâm, không thể thiếu trong phương thức thanh toán nhờ thu – một trong ba phương thức thanh toán quốc tế phổ biến nhất bên cạnh Thư tín dụng (L/C – Letter of Credit) và chuyển tiền (Remittance).
Về mặt pháp lý, phiếu nhờ thu được điều chỉnh chủ yếu bởi Bộ Quy tắc thống nhất về Nhờ thu URC 522 do Phòng Công nghiệp và Thương mại Quốc tế (ICC – International Chamber of Commerce) ban hành lần đầu năm 1978, được sửa đổi và tái bản năm 1995, có hiệu lực chính thức từ ngày 01/01/1996. Đây là bộ quy tắc được áp dụng thống nhất tại hầu hết các quốc gia có hoạt động thương mại quốc tế phát triển, trong đó có Việt Nam. Tại Việt Nam, hoạt động nhờ thu còn chịu sự điều chỉnh của các văn bản pháp luật trong nước như Thông tư 21/2012/TT-NHNN ngày 14/09/2012 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quy định về hoạt động thanh toán quốc tế và các nghiệp vụ ngoại tệ giữa ngân hàng với khách hàng, cùng Thông tư 03/2016/TT-NHNN hướng dẫn về ngoại tệ và tỷ giá. Theo nguyên tắc này, các ngân hàng chỉ đóng vai trò là trung gian xử lý chứng từ theo đúng chỉ thị ghi trên phiếu nhờ thu, không chịu trách nhiệm về tính chính xác, hiệu lực pháp lý của chứng từ hay khả năng thanh toán của người bị nhờ thu. Điểm khác biệt mang tính bản chất này làm cho phương thức nhờ thu có chi phí thấp hơn L/C nhưng rủi ro cao hơn cho nhà xuất khẩu – điều mà mọi thí sinh ôn thi cần ghi nhớ.
Thuật ngữ tiếng Anh: Collection Order Lĩnh vực: Thanh toán quốc tế (L/C, UCP, URC)
Đặc điểm và phân loại
Phiếu nhờ thu có những đặc điểm pháp lý và nghiệp vụ rất riêng biệt, đòi hỏi người ôn thi cũng như cán bộ ngân hàng phải nắm vững để tránh nhầm lẫn trong xử lý nghiệp vụ thực tế. Dưới đây là các đặc điểm nhận biết và phân loại chính:
1. Đặc điểm pháp lý chung
- Tính chất chỉ thị đơn thuần: Ngân hàng chỉ thực hiện theo đúng chỉ thị của người ủy thác ghi trên phiếu nhờ thu. Ngân hàng không có quyền tự ý thay đổi hoặc bổ sung chỉ thị mà không có sự đồng ý bằng văn bản của người ủy thác.
- Không có nghĩa vụ trả tiền của ngân hàng: Ngân hàng nhờ thu và ngân hàng thu hộ không cam kết rằng người bị nhờ thu sẽ thanh toán. Ngân hàng chỉ chuyển chứng t