Quy chế Hội đồng quản trị ngân hàng là gì?

Quy chế Hội đồng quản trị ngân hàng là gì?

Quy chế Hội đồng quản trị ngân hàng là văn bản pháp quy nội bộ được xây dựng và ban hành nhằm quy định rõ ràng cơ cấu tổ chức, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng quản trị cùng các tiểu ban trực thuộc, đồng thời thiết lập quy trình hoạt động, cơ chế ra quyết định và chế độ báo cáo trong ngân hàng thương mại. Đây là văn bản có tính chất pháp lý cao, được xây dựng trên cơ sở tuân thủ các quy định của pháp luật hiện hành về tổ chức và quản trị ngân hàng thương mại.

Quy chế này được xây dựng dựa trên Điều lệ ngân hàng và các văn bản pháp luật có liên quan như Luật Các tổ chức tín dụng, Luật Doanh nghiệp. Về bản chất, quy chế đóng vai trò như một bộ quy tắc ứng xử và vận hành chi tiết, cụ thể hóa các nguyên tắc chung được nêu trong Điều lệ thành các quy trình, thủ tục có thể thực thi được trong thực tiễn quản trị ngân hàng.

Tại sao Quy chế Hội đồng quản trị ngân hàng quan trọng trong ngân hàng?

• Đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm giải trình: Quy chế quy định rõ ràng trách nhiệm của từng thành viên Hội đồng quản trị, từ trách nhiệm ủy thác, trách nhiệm cận trọng đến trách nhiệm trung thực, giúp các bên liên quan có cơ sở đánh giá hiệu quả hoạt động của ban lãnh đạo cấp cao.

• Thiết lập cơ chế ra quyết định chặt chẽ: Với các quy định về số lượng thành viên tham dự tối thiểu, thể thức biểu quyết và đa số phiếu cần thiết, quy chế giúp ngăn ngừa các quyết định mang tính chủ quan, thiếu cân nhắc hoặc tập trung quyền lực quá mức vào một cá nhân.

• Tăng cường quản trị rủi ro và giám sát: Quy chế quy định cơ chế phối hợp giữa Hội đồng quản trị với các tiểu ban như Tiểu ban kiểm toán, Tiểu ban nhân sự và tiền lương, từ đó nâng cao năng lực giám sát rủi ro và tuân thủ pháp luật.

• Phù hợp với chuẩn mực quốc tế và yêu cầu của cơ quan quản lý: Việc có quy chế rõ ràng, được ban hành và cập nhật định kỳ là điều kiện tiên quyết để ngân hàng đáp ứng các tiêu chuẩn quản trị tốt nhất (best governance practices) và hoàn thành thủ tục chấp thuận thành viên Hội đồng quản trị theo quy định của Ngân hàng Nhà nước.

Cách hoạt động của Quy chế Hội đồng quản trị ngân hàng

Cơ cấu tổ chức Hội đồng quản trị

Theo quy định pháp luật, Hội đồng quản trị ngân hàng thương mại bao gồm:

• Chủ tịch Hội đồng quản trị: Người điều hành các cuộc họp và đại diện cho Hội đồng quản trị trong các mối quan hệ pháp lý.
• Thành viên chuyên trách: Làm việc toàn thời gian cho Hội đồng quản trị, tham gia trực tiếp vào công tác quản trị.
• Thành viên không chuyên trách: Tham gia Hội đồng quản trị nhưng không làm việc toàn thời gian, thường đảm nhiệm vai trò giám sát độc lập.

Số lượng thành viên Hội đồng quản trị được quy định cụ thể trong Điều lệ ngân hàng, thông thường từ 5 đến 11 thành viên đối với ngân hàng thương mại cổ phần.

Quy trình họp và biểu quyết

Quy chế quy định chi tiết các yếu tố sau:

Các tiểu ban trực thuộc

Quy chế quy định việc thành lập và hoạt động của các tiểu ban, trong đó hai tiểu ban bắt buộc tại các ngân hàng thương mại Việt Nam gồm:

• Tiểu ban kiểm toán: Chịu trách nhiệm giám sát hệ thống kiểm soát nội bộ, tính trung thực của báo cáo tài chính và hoạt động của bộ phận kiểm toán nội bộ.
• Tiểu ban nhân sự và tiền lương: Rà soát và tư vấn về chính sách nhân sự cấp cao, tiền lương, thù lao của Ban điều hành và thành viên Hội đồng quản trị.

Ví dụ thực tế

Ví dụ 1: Ngân hàng A ban hành Quy chế Hội đồng quản trị có quy định cụ thể về thời gian họp định kỳ. Theo đó, Hội đồng quản trị họp định kỳ mỗi quý một lần, vào ngày thứ Năm tuần thứ hai của tháng cuối quý. Mỗi cuộc họp cần có ít nhất 6 trong tổng số 8 thành viên tham dự để có hiệu lực. Trong năm tài chính 2023, Hội đồng quản trị Ngân hàng A đã tổ chức 4 cuộc họp định kỳ và 2 cuộc họp bất thường để phê duyệt kế hoạch tái cơ cấu và chiến lược chuyển đổi số.

Ví dụ 2: Ngân hàng B quy định trong Quy chế về cơ chế ủy thác. Cụ thể, khi Hội đồng quản trị ủy quyền cho Tiểu ban kiểm toán xem xét và phê duyệt báo cáo kiểm toán nội bộ hàng quý, quy chế yêu cầu Tiểu ban phải báo cáo đầy đủ nội dung, kết luận và kiến nghị lên Hội đồng quản trị trong vòng 5 ngày làm việc kể từ ngày kết thúc cuộc họp tiểu ban. Quy định này đảm bảo Hội đồng quản trị luôn nắm bắt đầy đủ thông tin về tình hình kiểm toán dù không trực tiếp tham dự từng cuộc họp tiểu ban.

Phân biệt với thuật ngữ liên quan

Câu hỏi thường gặp trong đề thi

1. Quy chế Hội đồng quản trị ngân hàng được xây dựng dựa trên cơ sở nào sau đây?

   a. Chỉ dựa trên Điều lệ ngân hàng

   b. Dựa trên Điều lệ ngân hàng và các văn bản pháp luật có liên quan

   c. Chỉ dựa trên các quy định nội bộ của ngân hàng

   d. Dựa trên hướng dẫn của cơ quan quản lý ngân hàng Nhà nước

2. Trong cơ cấu quản trị ngân hàng thương mại, Hội đồng quản trị chịu trách nhiệm chính về điều gì?

   a. Trực tiếp điều hành hoạt động kinh doanh hàng ngày

   b. Giám sát hoạt động của Ban điều hành và phê duyệt các quyết định quan trọng

   c. Quản lý toàn bộ hoạt động tín dụng của ngân hàng

   d. Thực hiện các giao dịch tài chính thay mặt ngân hàng

3. Theo quy định thông thường, cuộc họp Hội đồng quản trị ngân hàng cần có ít nhất bao nhiêu phần trăm thành viên tham dự để có hiệu lực?

   a. 50%

   b. 60%

   c. 75%

   d. 80%

Tổng kết

Quy chế Hội đồng quản trị ngân hàng là văn bản pháp quy nội bộ có tính chất pháp lý cao, đóng vai trò nền tảng trong việc thiết lập cơ chế quản trị minh bạch, hiệu quả và có trách nhiệm giải trình tại các ngân hàng thương mại. Thí sinh ôn thi tuyển dụng ngân hàng cần nắm vững mối quan hệ phân cấp giữa Điều lệ, Quy chế Hội đồng quản trị và các nghị quyết, cũng như phân biệt rõ vai trò giám sát của Hội đồng quản trị với vai trò điều hành của Ban điều hành — đây là sai lầm phổ biến thường gặp trong các kỳ thi. Việc hiểu thấu đáo quy chế này sẽ giúp bạn tự tin hơn khi đối mặt với các câu hỏi về quản trị ngân hàng trong đề thi.