Quỹ liên kết bảo hiểm trái phiếu (Bond-Linked Insurance Fund) là một trong những loại quỹ đầu tư thuộc khuôn khổ hợp đồng bảo hiểm liên kết đầu tư (Unit-Linked Insurance Product – ULIP), trong đó tài sản của quỹ được phân bổ chủ yếu vào các loại trái phiếu có thu nhập cố định như trái phiếu chính phủ, trái phiếu chính quyền địa phương và trái phiếu doanh nghiệp niêm yết. Đây là lựa chọn quỹ mang đặc trưng mức rủi ro thấp, ưu tiên tính bảo toàn vốn và ổn định thu nhập cho bên mua bảo hiểm.
Cơ chế hoạt động của quỹ liên kết bảo hiểm trái phiếu dựa trên nguyên tắc phân bổ danh mục với tỷ trọng trái phiếu chiếm phần lớn (thường từ 70% trở lên), phần còn lại có thể đầu tư vào tiền gửi ngân hàng, chứng chỉ tiền gửi hoặc công cụ thị trường tiền tệ nhằm đảm bảo tính thanh khoản. Phí bảo hiểm sau khi trừ đi phí bảo hiểm tử kỳ (mortality charge) và các chi phí quản lý sẽ được phân bổ vào quỹ tương ứng với đơn vị quỹ (unit), giá trị đơn vị quỹ được tính dựa trên giá trị tài sản ròng của danh mục chia cho tổng số đơn vị đang lưu hành. Khi đáo hạn hợp đồng hoặc khách hàng yêu cầu rút tiền, giá trị tài khoản hợp đồng được xác định bằng số đơn vị quỹ tích lũy nhân với giá trị đơn vị quỹ tại thời điểm đó, phản ánh trực tiếp biến động của lãi suất và giá trái phiếu trên thị trường.
Tại Việt Nam, quỹ liên kết bảo hiểm trái phiếu là lựa chọn phổ biến trong các sản phẩm bancassurance do các công ty bảo hiểm nhân thọ lớn như Prudential, Manulife, AIA, FWD, Dai-ichi Life phân phối qua hệ thống ngân hàng như Vietcombank, Techcombank, ACB, MB. Ví dụ, khi khách hàng ký hợp đồng bảo hiểm liên kết đầu tư tại quầy giao dịch ngân hàng, có thể lựa chọn phân bổ toàn bộ hoặc một phần phí bảo hiểm vào quỹ trái phiếu để tận dụng mức lãi suất ổn định từ trái phiếu chính phủ Việt Nam, phù hợp với nhà đầu tư có khẩu vị rủi ro thấp hoặc gần về kỳ hạn đáo hạn. Sự kết hợp giữa ngân hàng và công ty bảo hiểm giúp khách hàng tiếp cận sản phẩm dễ dàng, đồng thời tham chiếu được hiệu quả hoạt động của quỹ qua báo cáo định kỳ từ công ty bảo hiểm.
Về quy định pháp lý, hoạt động của quỹ liên kết bảo hiểm trái phiếu chịu sự điều chỉnh chủ yếu của Luật Kinh doanh bảo hiểm năm 2022 (Luật số 08/2022/QH15), Nghị định 03/2023/NĐ-CP quy định chức năng, nhiệm vụ của Bộ Tài chính về quản lý nhà nước trong lĩnh vực bảo hiểm và các thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính về sản phẩm bảo hiểm liên kết đầu tư. Công ty bảo hiểm phải lập và quản lý quỹ liên kết đầu tư tách biệt với quỹ chủ sở hữu, đảm bảo nguyên tắc minh bạch và bảo vệ quyền lợi của bên mua bảo hiểm, đồng thời danh mục đầu tư phải tuân thủ giới hạn an toàn đầu tư theo quy định, trong đó tỷ trọng đầu tư vào trái phiếu chính phủ thường không bị giới hạn trên và đóng vai trò là kênh trú ẩn an toàn về mặt pháp lý.
Đối với người ôn thi ngân hàng, cần lưu ý rằng quỹ liên kết bảo hiểm trái phiếu KHÔNG đồng nghĩa với sản phẩm bảo hiểm truyền thống hay bảo hiểm hỗn hợp (endowment) vì phần giá trị đầu tư vẫn chịu biến động thị trường và không được cam kết lãi suất cố định. Khi thi, cần nhớ các đặc điểm cốt lõi: tỷ trọng trái phiếu chiếm phần lớn danh mục (>70%), mức rủi ro thấp, phù hợp nhà đầu tư bảo thủ, tài sản quỹ được tách biệt khỏi tài sản công ty bảo hiểm và giá trị đơn vị quỹ biến động theo giá thị trường. Đặc biệt cần hiểu rõ rằng trái phiếu trong danh mục quỹ vẫn chịu rủi ro lãi suất (interest rate risk) - khi lãi suất thị trường tăng, giá trái phiếu giảm kéo theo giá trị đơn vị quỹ giảm và ngược lại, điều này phân biệt quỹ liên kết trái phiếu với sản phẩm tiết kiệm ngân hàng có lãi suất cam kết.