Quyền tạm ứng từ giá trị bảo hiểm là quyền lợi mà bên mua bảo hiểm nhân thọ được hưởng khi tham gia các hợp đồng bảo hiểm có tích lũy giá trị hoàn lại (như bảo hiểm trọn đời, bảo hiểm hỗn hợp, bảo hiểm liên kết đầu tư). Theo đó, chủ hợp đồng có thể vay một khoản tiền từ chính giá trị tích lũy trong hợp đồng bảo hiểm của mình mà không cần thế chấp tài sản hay chứng minh mục đích sử dụng vốn. Đây là một đặc quyền quan trọng giúp khách hàng chủ động về tài chính khi gặp khó khăn trong khi vẫn duy trì được hiệu lực hợp đồng bảo hiểm.
Cơ chế hoạt động của quyền tạm ứng tương đối đơn giản: sau một thời gian đóng phí (thường từ 2 năm trở lên tùy theo sản phẩm), hợp đồng sẽ hình thành giá trị hoàn lại. Chủ hợp đồng có thể yêu cầu tạm ứng một khoản tiền không vượt quá một tỷ lệ nhất định (thường từ 80% đến 90%) giá trị hoàn lại hiện có. Lãi suất tạm ứng do công ty bảo hiểm quy định và được công bố công khai trong hợp đồng, thường cố định hoặc điều chỉnh theo định kỳ. Điểm đặc biệt là khoản vay này không cần kiểm tra tín dụng, không yêu cầu tài sản đảm bảo ngoài chính hợp đồng bảo hiểm, và thời hạn trả nền linh hoạt. Nếu khách hàng không hoàn trả, khoản vay cộng lãi sẽ được khấu trừ vào giá trị tử vong hoặc giá trị đáo hạn khi hợp đồng kết thúc. Trong trường hợp giá trị hoàn lại giảm xuống dưới mức tối thiểu, hợp đồng có thể bị mất hiệu lực.
Tại thị trường bảo hiểm Việt Nam, quyền tạm ứng được áp dụng phổ biến ở các sản phẩm của những công ty bảo hiểm lớn như Prudential Việt Nam, Manulife Việt Nam, AIA Việt Nam, Bảo Việt Nhân thọ hay Dai-ichi Life Việt Nam. Ví dụ, một khách hàng tham gia hợp đồng bảo hiểm hỗn hợp trị giá 500 triệu đồng sau 5 năm có thể có giá trị hoàn lại khoảng 80 triệu đồng và được tạm ứng tối đa khoảng 70 triệu đồng để giải quyết nhu cầu tài chính cá nhân. Nhiều ngân hàng thương mại kết hợp phân phối bảo hiểm qua kênh bancassurance cũng tư vấn cho khách hàng về quyền lợi này như một lợi thế so với các sản phẩm tiết kiệm thông thường. Đặc biệt, trong bối cảnh lãi suất ngân hàng biến động, quyền tạm ứng giúp khách hàng tiếp cận nguồn vốn nhanh chóng với thủ tục đơn giản hơn nhiều so với vay tín dụng ngân hàng truyền thống.
Về mặt pháp lý, quyền tạm ứng được quy định tại Luật Kinh doanh bảo hiểm số 08/2022/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/01/2023, thay thế Luật Kinh doanh bảo hiểm 2000. Ngoài ra, Nghị định 03/2023/NĐ-CP quy định chức năng, nhiệm vụ của Bộ Tài chính trong quản lý nhà nước về bảo hiểm và các Thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính cũng có những điều khoản liên quan đến quyền lợi của bên mua bảo hiểm. Các công ty bảo hiểm phải công khai minh bạch lãi suất tạm ứng, điều kiện và giới hạn cho vay trong hợp đồng và trên website chính thức.
Đối với người ôn thi ngân hàng, cần phân biệt rõ quyền tạm ứng từ giá trị bảo hiểm với việc mua lại hợp đồng trước hạn: tạm ứng là vay có hoàn trả và bảo toàn hợp đồng, trong khi mua lại là chấm dứt hợp đồng và nhận giá trị hoàn lại. Đồng thời, cần lưu ý rằng không phải sản phẩm bảo hiểm nào cũng có quyền này; các sản phẩm bảo hiểm tử kỳ thuần túy hoặc bảo hiểm sức khỏe thường không được tạm ứng. Khi tính toán hiệu quả tài chính của sản phẩm bảo hiểm liên kết đầu tư, lãi suất tạm ứng là một yếu tố quan trọng cần so sánh với lãi suất tiết kiệm và lãi suất vay ngân hàng để đánh giá tính hấp dẫn của sản phẩm.