Quyết định tăng vốn điều lệ là văn bản do cơ quan có thẩm quyền của tổ chức tín dụng (thông thường là Đại hội đồng cổ đông hoặc Hội đồng quản trị theo ủy quyền) ban hành, nhằm thông qua việc nâng mức vốn điều lệ lên cao hơn so với mức hiện tại đã đăng ký. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để tổ chức tín dụng điều chỉnh tăng quy mô vốn, đáp ứng các yêu cầu về an toàn vốn và phục vụ hoạt động kinh doanh mở rộng.
Theo quy trình, khi tổ chức tín dụng có nhu cầu tăng vốn điều lệ, Hội đồng quản trị sẽ xây dựng phương án tăng vốn, trình Đại hội đồng cổ đông thông qua bằng nghị quyết với tỷ lệ biểu quyết tối thiểu theo quy định pháp luật (thường từ 65% đến 75% tổng số cổ phần có quyền biểu quyết). Các hình thức tăng vốn phổ biến bao gồm phát hành thêm cổ phần mới cho cổ đông hiện hữu hoặc nhà đầu tư chiến lược, chia cổ tức bằng cổ phiếu, sử dụng thặng dư vốn cổ phần, hoặc hợp nhất các khoản nợ phải trả thành vốn góp. Đối với tổ chức tín dụng, sau khi Đại hội đồng cổ đông thông qua, quyết định tăng vốn còn phải được Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chấp thuận bằng văn bản trước khi thực hiện, đảm bảo tuân thủ các quy định về giới hạn an toàn vốn theo Basel.
Trong thực tiễn ngân hàng Việt Nam, nhiều ngân hàng thương mại cổ phần lớn đã nhiều lần thực hiện quyết định tăng vốn điều lệ để đáp ứng tiêu chuẩn an toàn vốn tối thiểu theo Basel II, III. Ví dụ, Vietcombank đã nhiều lần tăng vốn điều lệ thông qua phát hành cổ phiếu riêng lẻ cho cổ đông chiến lược hoặc chào bán cho cổ đông hiện hữu; Techcombank và MB cũng liên tục phát hành thêm cổ phiếu để nâng vốn điều lệ lên hàng chục nghìn tỷ đồng. Các quyết định này thường gắn liền với chiến lược mở rộng hoạt động cho vay, phát triển công nghệ và đáp ứng tỷ lệ an toàn vốn (CAR) theo Thông tư hướng dẫn của Ngân hàng Nhà nước.
Về cơ sở pháp lý, quyết định tăng vốn điều lệ của tổ chức tín dụng được điều chỉnh chủ yếu bởi Luật Các tổ chức tín dụng 2010 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), Luật Doanh nghiệp 2020, và các văn bản hướng dẫn của Ngân hàng Nhà nước như Thông tư 13/2020/TT-NHNN về hoạt động mua, bán trái phiếu doanh nghiệp, cũng như các thông tư liên quan đến giới hạn an toàn vốn. Ngoài ra, Luật Chứng khoán 2019 và các nghị định hướng dẫn về chào bán cổ phần ra công chúng cũng áp dụng trong trường hợp phát hành tăng vốn thông qua hình thức chào bán cổ phiếu ra công chúng. Ngân hàng Nhà nước có quyền từ chối chấp thuận nếu phương án tăng vốn không đảm bảo an toàn hoạt động hoặc không phù hợp với chiến lược phát triển.
Đối với người ôn thi ngân hàng, cần lưu ý rằng quyết định tăng vốn điều lệ là một nội dung trọng tâm trong phần quản lý vốn, cần phân biệt rõ giữa thẩm quyền của Đại hội đồng cổ đông (thông qua phương án tổng thể) và Hội đồng quản trị (quyết định các vấn đề cụ thể trong phạm vi ủy quyền). Bên cạnh đó, cần nắm vững các hình thức tăng vốn hợp pháp, điều kiện chấp thuận của Ngân hàng Nhà nước, cũng như ảnh hưởng của việc tăng vốn đến các tỷ lệ an toàn như tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn, tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (CAR) và giới hạn góp vốn mua cổ phần. Đây thường là dạng câu hỏi thiên về tình huống hoặc yêu cầu phân tích ưu nhược điểm của từng phương án tăng vốn.