Nostro và Vostro — So sánh là gì?

Nostro và Vostro là gì?

Nostro (tiếng Latin nghĩa là "của chúng tôi") là tài khoản thanh toán quốc tế mà một ngân hàng mở và giữ tại ngân hàng đại lý ở nước ngoài. Đây là tài khoản phản ánh số tiền gửi của chính ngân hàng mình tại một định chế tài chính nước ngoài. Ví dụ, khi một ngân hàng Việt Nam mở tài khoản USD tại một ngân hàng tại New York, trên sổ sách của ngân hàng Việt Nam, đó là tài khoản Nostro.

Vostro (tiếng Latin nghĩa là "của quý vị") là tài khoản mà một ngân hàng nước ngoài mở và giữ tại ngân hàng trong nước. Trên sổ sách của ngân hàng trong nước, đây là tiền gửi của ngân hàng nước ngoài — tức là "của quý vị" (khách hàng ngân hàng). Điểm mấu chốt cần nhớ: cùng một tài khoản vật lý duy nhất, nhưng tùy thuộc vào góc nhìn của ai mà gọi tên khác nhau. Chủ sở hữu gọi đó là Nostro, còn ngân hàng giữ tài khoản gọi đó là Vostro.

Tại sao Nostro và Vostro quan trọng trong ngân hàng?

• Nền tảng của thanh toán quốc tế: Nostro và Vostro là hai trụ cột của hệ thống ngân hàng đại lý (correspondent banking), cho phép các ngân hàng thực hiện giao dịch xuyên biên giới mà không cần có chi nhánh trực tiếp tại mỗi quốc gia.

• Xử lý ngoại hối chuyên nghiệp: Các ngân hàng thương mại Việt Nam duy trì tài khoản Nostro bằng các loại tiền tệ chủ chốt như USD, EUR, GBP để phục vụ hoạt động xuất nhập khẩu, chuyển khoản SWIFT, và quản lý rủi ro tỷ giá.

• Theo dõi trên bảng cân đối kế toán: Tài khoản Nostro nằm trong tài sản có của ngân hàng (vì đó là tiền của ngân hàng gửi ở nơi khác), trong khi tài khoản Vostro nằm trong nguồn vốn (vì đó là tiền gửi của ngân hàng nước ngoài tại ngân hàng mình).

• Tuân thủ pháp lý: Hoạt động mở và sử dụng tài khoản Nostro Vostro tại Việt Nam được điều chỉnh bởi Thông tư 16/2020/TT-NHNN, yêu cầu báo cáo định kỳ về tình hình các tài khoản này như một phần của công tác quản trị rủi ro ngoại hối.

Cách hoạt động / Cách tính

Hệ thống Nostro và Vostro hoạt động dựa trên mạng lưới ngân hàng đại lý. Cơ chế cụ thể như sau:

Bước 1 — Thiết lập quan hệ đại lý: Ngân hàng trong nước chọn một ngân hàng đại lý tại nước ngoài có uy tín và năng lực thanh toán tốt. Hai bên ký kết thỏa thuận mở tài khoản đại lý.

Bước 2 — Mở tài khoản: Ngân hàng trong nước gửi tiền vào ngân hàng đại lý nước ngoài → tài khoản này gọi là Nostro trên sổ sách của ngân hàng trong nước, và gọi là Vostro trên sổ sách của ngân hàng đại lý.

Bước 3 — Thực hiện giao dịch: Khi khách hàng của ngân hàng trong nước cần chuyển tiền ra nước ngoài, ngân hàng sử dụng tài khoản Nostro để thanh toán. Ngân hàng đại lý thực hiện chuyển khoản SWIFT thay mặt ngân hàng trong nước.

Bước 4 — Đối trừ và xác nhận: Cuối ngày, hai ngân hàng đối chiếu số dư và xác nhận các giao dịch đã thực hiện qua tài khoản đại lý.

Nguyên tắc kế toán: Số dư trên tài khoản Nostro luôn thuộc sở hữu của ngân hàng mở tài khoản và được ghi nhận là tài sản có. Số dư trên tài khoản Vostro thuộc sở hữu của ngân hàng nước ngoài và được ghi nhận là nguồn vốn chủ sở hữu hoặc tiền gửi khách hàng.

Ví dụ thực tế

Ví dụ 1 — Tài khoản Nostro của ngân hàng Việt Nam:

Giả sử Ngân hàng A (một ngân hàng thương mại Việt Nam) cần mở tài khoản USD để phục vụ khách hàng xuất nhập khẩu. Ngân hàng A gửi 50 triệu USD vào Ngân hàng B tại New York (ngân hàng đại lý). Trên bảng cân đối kế toán của Ngân hàng A, đây là tài khoản Nostro USD tại Ngân hàng B với số dư 50 triệu USD, được ghi nhận trong mục "Tiền gửi tại các tổ chức tín dụng nước ngoài" — thuộc tài sản có. Trên bảng cân đối của Ngân hàng B, cùng tài khoản vật lý đó được ghi nhận là Vostro của Ngân hàng A trong mục "Tiền gửi của các tổ chức tín dụng" — thuộc nguồn vốn.

Ví dụ 2 — Tài khoản Vostro của ngân hàng nước ngoài:

Ngân hàng C (một ngân hàng Mỹ) có khách hàng muốn nhập hàng từ Việt Nam và thanh toán bằng VND. Ngân hàng C mở tài khoản VND trị giá 10 tỷ VND tại Ngân hàng D (một ngân hàng thương mại Việt Nam). Trên sổ sách của Ngân hàng D, đây là tài khoản Vostro của Ngân hàng C trị giá 10 tỷ VND. Ngân hàng D sử dụng số dư này để thực hiện các khoản thanh toán VND cho khách hàng của Ngân hàng C tại Việt Nam.

Phân biệt với thuật ngữ liên quan

Lưu ý quan trọng: Thuật ngữ Loro ít được sử dụng trong thực tế ngân hàng Việt Nam hiện đại, nhưng vẫn xuất hiện trong một số tài liệu cũ và đề thi. Loro đề cập đến tài khoản của một ngân hàng thứ ba mà ngân hàng của bạn giữ hộ — thường gặp trong chuỗi thanh toán nhiều bên.

Câu hỏi thường gặp trong đề thi

Câu 1: Khi Ngân hàng A mở tài khoản USD tại Ngân hàng B ở Singapore để phục vụ giao dịch xuất khẩu, thì trên sổ sách của Ngân hàng A, tài khoản này được gọi là gì?

Câu 2: Tài khoản Nostro và tài khoản Vostro khác nhau cơ bản ở điểm nào?

Câu 3: Trên bảng cân đối kế toán của ngân hàng thương mại, tài khoản Vostro của ngân hàng nước ngoài được xếp vào mục nào?

Câu 4: Một ngân hàng Việt Nam duy trì tài khoản Nostro EUR tại London nhằm mục đích chính nào?

Câu 5: Nếu cùng một tài khoản ngân hàng, tại sao hai bên lại gọi tên khác nhau (một bên gọi Nostro, một bên gọi Vostro)?

Tổng kết

Nostro và Vostro là hai thuật ngữ kế toán đối lập nhau nhưng chỉ đề cập đến cùng một tài khoản vật lý — điểm mấu chốt để ghi nhớ là: chủ sở hữu gọi là Nostro, ngân hàng giữ tiền gọi là Vostro. Trong thanh toán quốc tế, đây là công cụ không thể thiếu giúp các ngân hàng Việt Nam thực hiện giao dịch xuyên biên giới thông qua mạng lưới ngân hàng đại lý. Khi ôn thi, hãy luôn xác định rõ góc nhìn từ phía nào trước khi trả lời, vì đây là dạng câu hỏi rất dễ gây nhầm lẫn nếu không đọc kỹ đề bài.