Tài sản thuế hoãn lại (Deferred Tax Assets - DTA) là khoản thuế thu nhập doanh nghiệp mà ngân hàng có thể được hoàn lại hoặc khấu trừ vào các kỳ tính thuế trong tương lai, phát sinh từ chênh lệch tạm thời giữa lợi nhuận kế toán và lợi nhuận tính thuế, hoặc từ các khoản lỗ thuế chưa sử dụng được chuyển sang kỳ sau. Trong quản lý vốn theo Basel, DTA được phân loại thành hai nhóm với các mức giới hạn khấu trừ khác nhau vào vốn tự có của ngân hàng nhằm đảm bảo chất lượng vốn thực sự.
Cụ thể, DTA phụ thuộc vào lợi nhuận tương lai (dependent DTA) là loại tài sản thuế hoãn lại chỉ có thể thực hiện được khi ngân hàng tạo ra đủ thu nhập chịu thuế trong tương lai để bù đắp các khoản chênh lệch tạm thời được khấu trừ hoặc các khoản lỗ thuế chuyển sang. Theo quy định Basel III và được Thông tư hướng dẫn của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam áp dụng, loại DTA này bị giới hạn khấu trừ tối đa 10% giá trị vốn cấp 1 loại 1 (CET1) của ngân hàng, phần vượt quá ngưỡng này sẽ bị loại trừ hoàn toàn khỏi vốn tự có. Ngược lại, DTA không phụ thuộc vào lợi nhuận tương lai (independent DTA) là loại phát sinh từ các khoản chênh lệch tạm thời có thể hoàn nhập mà không cần thu nhập chịu thuế trong tương lai, ví dụ như chênh lệch do đánh giá lại tài sản theo giá thị trường, và được phép khấu trừ toàn bộ vào vốn CET1. Quy định này nhằm đảm bảo rằng vốn cấp 1 của ngân hàng phản ánh đúng chất lượng tài sản thực có khả năng chuyển đổi thành vốn thực sự, tránh việc "thổi phồng" vốn bằng các khoản thuế chưa chắc chắn thu hồi được.
Trong thực tế tại các ngân hàng thương mại Việt Nam, DTA phụ thuộc thường phát sinh từ các khoản dự phòng rủi ro tín dụng vượt mức trích theo quy định của Ngân hàng Nhà nước, các khoản lỗ chưa thực hiện trên danh mục đầu tư chứng khoán, hoặc lỗ thuế chuyển sang từ các năm tài chính trước. Chẳng hạn, một ngân hàng có vốn CET1 là 100.000 tỷ đồng và có DTA phụ thuộc là 15.000 tỷ đồng thì chỉ được khấu trừ tối đa 10.000 tỷ đồng (10% CET1), phần 5.000 tỷ đồng vượt ngưỡng sẽ bị loại trừ khỏi vốn tự có, làm giảm tỷ lệ an toàn vốn (CAR). Điều này đặt ra thách thức lớn cho các ngân hàng đang gặp khó khăn về lợi nhuận, vì họ vừa phải đối mặt với áp lực tăng vốn vừa bị giới hạn khả năng sử dụng DTA để bù đắp vốn.
Về mặt pháp lý, quy định về giới hạn khấu trừ DTA được quy định tại Thông tư số 41/2016/TT-NHNN và các văn bản sửa đổi, bổ sung về tỷ lệ an toàn vốn của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, trong đó tuân thủ các nguyên tắc của Basel III về chất lượng vốn. Bên cạnh đó, Chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) số 17 về thuế thu nhập doanh nghiệp quy định cách ghi nhận và đo lường DTA trên báo cáo tài chính. Người ôn thi ngân hàng cần lưu ý phân biệt rõ hai loại DTA, nắm vững công thức tính giới hạn 10% CET1, và hiểu rằng đây là một trong những điều chỉnh quan trọng khi tính vốn CET1 theo Basel. Ngoài ra, cần chú ý rằng quy định này chỉ áp dụng giới hạn với DTA phụ thuộc, còn DTA không phụ thuộc được khấu trừ 100% vào vốn, đây là điểm thường xuất hiện trong các câu hỏi thi về quản lý vốn ngân hàng.