Tạm ứng phí bảo hiểm (Premium Advance) là khoản tiền mà công ty bảo hiểm nhân thọ tự động trích trước từ giá trị hoàn lại hoặc giá trị tài khoản hợp đồng bảo hiểm để thanh toán phí bảo hiểm đến hạn, khi người được bảo hiểm không thể hoặc chậm nộp phí đúng thời hạn quy định. Đây là một cơ chế bảo vệ nhằm duy trì hiệu lực liên tục của hợp đồng bảo hiểm, giúp khách hàng không bị mất quyền lợi bảo vệ do gián đoạn việc đóng phí.
Cơ chế này hoạt động dựa trên đặc thù của các hợp đồng bảo hiểm nhân thọ có tích lũy giá trị hoàn lại (cash value), chẳng hạn như bảo hiểm hỗn hợp, bảo hiểm liên kết đầu tư hoặc bảo hiểm trọn đời. Khi đến kỳ đóng phí mà khách hàng chưa thanh toán và đã qua thời gian gia hạn (grace period) thường từ 30 đến 60 ngày, công ty bảo hiểm sẽ kích hoạt quyền tạm ứng để tự động lấy một khoản tương ứng phí bảo hiểm từ giá trị tích lũy của hợp đồng. Số tiền được tạm ứng này sẽ phát sinh lãi suất theo mức công ty bảo hiểm công bố trong quy tắc và điều khoản sản phẩm, đồng thời được khấu trừ dần vào giá trị hoàn lại hoặc quyền lợi khi hợp đồng đáo hạn hay chấm dứt. Quyền tạm ứng phí thường được thực hiện tự động theo điều khoản hợp đồng mà không cần khách hàng phải yêu cầu, miễn là giá trị tài khoản hợp đồng còn đủ để thực hiện việc trích trước.
Trong thực tiễn bancassurance tại Việt Nam, các sản phẩm bảo hiểm nhân thọ phân phối qua ngân hàng như Manulife, Prudential, AIA hay Sun Life liên kết với các ngân hàng Techcombank, Vietcombank, MB, ACB... thường thiết lập cơ chế đóng phí tự động (auto-debit) từ tài khoản thanh toán của khách hàng. Tuy nhiên, khi hệ thống auto-debit thất bại do tài khoản không đủ số dư hoặc khách hàng tạm thời mất khả năng tài chính, công ty bảo hiểm sẽ kích hoạt cơ chế tạm ứng phí để đảm bảo hợp đồng không bị mất hiệu lực. Ví dụ, chị Lan mua bảo hiểm nhân thọ tại VCB với phí định kỳ 30 triệu đồng mỗi năm, sau 4 năm hợp đồng đã tích lũy giá trị tài khoản khoảng 25 triệu đồng. Khi chị gặp khó khăn tài chính và không đóng phí kỳ thứ 5, công ty bảo hiểm sẽ tự động trích từ giá trị tài khoản để đóng phí thay, giúp hợp đồng tiếp tục duy trì quyền lợi bảo vệ cho cả gia đình chị.
Về cơ sở pháp lý, cơ chế tạm ứng phí bảo hiểm được quy định tại Luật Kinh doanh bảo hiểm số 08/2022/QH15 và các văn bản hướng dẫn thi hành như Nghị định 03/2023/NĐ-CP của Chính phủ. Các điều khoản chi tiết về tạm ứng phí, lãi suất áp dụng và điều kiện kích hoạt được Bộ Tài chính phê duyệt trong quy tắc, điều khoản của từng sản phẩm bảo hiểm cụ thể. Ngoài ra, Thông tư 67/2023/TT-BTC hướng dẫn về hợp đồng bảo hiểm nhân thọ cũng có những quy định liên quan đến quyền và nghĩa vụ của các bên trong việc duy trì hiệu lực hợp đồng.
Đối với người ôn thi ngân hàng, cần lưu ý phân biệt rõ "tạm ứng phí bảo hiểm" với "vay từ giá trị hoàn lại" (policy loan) – trong đó tạm ứng phí là công ty bảo hiểm chủ động trích tiền để duy trì hợp đồng, còn policy loan là khách hàng chủ động yêu cầu vay từ giá trị hoàn lại cho mục đích tiêu dùng cá nhân. Bên cạnh đó, thí sinh cần hiểu rằng việc tạm ứng phí làm giảm giá trị hoàn lại, có thể ảnh hưởng đến mức bồi thường hoặc giá trị đáo hạn cuối cùng, đồng thời tạo ra gánh nặng tài chính gián tiếp cho khách hàng. Đây cũng là một nội dung quan trọng trong phần bảo hiểm liên kết ngân hàng, thường xuất hiện trong các câu hỏi về quản trị rủi ro và bảo vệ quyền lợi khách hàng.