Trách nhiệm liên đới của ngân hàng với bên thứ ba là nghĩa vụ pháp lý mà ngân hàng phải gánh chịu cùng với khách hàng hoặc đối tác khi các giao dịch do ngân hàng thực hiện, tham gia hoặc bảo lãnh gây ra thiệt hại cho người thứ ba không phải là các bên trong quan hệ hợp đồng trực tiếp. Đây là chế định quan trọng trong pháp luật dân sự và thương mại, đảm bảo quyền lợi cho các chủ thể bị ảnh hưởng và buộc ngân hàng phải có trách nhiệm giám sát, thẩm định chặt chẽ các giao dịch trước khi thực hiện.
Theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015, trách nhiệm liên đới phát sinh khi nhiều người cùng tham gia thực hiện hành vi gây thiệt hại, hoặc khi có thoả thuận bằng văn bản về việc cùng chịu trách nhiệm. Trong lĩnh vực ngân hàng, trách nhiệm liên đới thường phát sinh trong các trường hợp điển hình như: ngân hàng bảo lãnh cho khách hàng nhưng khách hàng không thực hiện nghĩa vụ thanh toán; ngân hàng tham gia cấp tín dụng đồng tài trợ khi một bên vay không trả được nợ; ngân hàng phát hành séc, thẻ ngân hàng bị lạm dụng gây thiệt hại cho người nhận thanh toán; hoặc ngân hàng xử lý tài sản đảm bảo không đúng quy trình. Khi phát sinh trách nhiệm liên đới, bên thứ ba có quyền yêu cầu bất kỳ bên nào trong số các đồng nghĩa vụ phải thực hiện toàn bộ nghĩa vụ, sau đó các bên tự giải quyết nội bộ với nhau theo nguyên tắc hoàn trả.
Ví dụ thực tế tại Việt Nam, khi Ngân hàng A bảo lãnh thanh toán cho Công ty B trong hợp đồng mua bán hàng hoá với Nhà cung cấp C, nếu Công ty B mất khả năng thanh toán thì Ngân hàng A phải có trách nhiệm liên đới thanh toán toàn bộ số tiền cho Nhà cung cấp C theo nội dung bảo lãnh. Một trường hợp khác là khi hai ngân hàng cùng đồng tài trợ cho một dự án đầu tư xây dựng, nếu chủ đầu tư sử dụng vốn vay sai mục đích gây thiệt hại cho nhà thầu phụ, cả hai ngân hàng đều có thể bị kiện liên đới vì đã không giám sát việc sử dụng vốn vay. Trong lĩnh vực thẻ tín dụng, nếu ngân hàng phát hành thẻ không thực hiện đúng quy trình xác minh thông tin khách hàng dẫn đến giao dịch gian lận, ngân hàng phải liên đới chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho chủ thẻ và đơn vị chấp nhận thẻ.
Các quy định pháp lý liên quan bao gồm Bộ luật Dân sự 2015 (Điều 280, 281, 283 về trách nhiệm liên đới), Luật Các tổ chức tín dụng 2010 sửa đổi bổ sung 2017, Thông tư hướng dẫn về bảo lãnh ngân hàng của Ngân hàng Nhà nước, Nghị định 21/2012/NĐ-CP về quản lý bảo lãnh ngân hàng và các văn bản hướng dẫn thi hành. Ngoài ra, các quy định về phòng chống rửa tiền tại Luật Phòng chống rửa tiền 2012 sửa đổi 2022 cũng quy định trách nhiệm của tổ chức tín dụng trong việc giám sát giao dịch nhằm bảo vệ quyền lợi của bên thứ ba.
Đối với người ôn thi ngân hàng, cần lưu ý rằng trách nhiệm liên đới khác với trách nhiệm liên quan ở chỗ: liên đới cho phép bên thứ ba yêu cầu bất kỳ bên nào thực hiện nghĩa vụ toàn bộ, trong khi liên quan thì mỗi bên chỉ chịu trách nhiệm trong phần của mình. Ngoài ra, cần phân biệt rõ giữa trách nhiệm liên đới phát sinh từ hợp đồng (bảo lãnh, đồng tài trợ) và trách nhiệm liên đới phát sinh từ hành vi gây thiệt hại ngoài hợp đồng. Đây là những điểm thường xuất hiện trong các câu hỏi thi về pháp lý ngân hàng và nghiệp vụ tín dụng.