Trái phiếu vốn phụ thuộc kỳ hạn 5 năm là loại công cụ nợ do ngân hàng thương mại phát hành, có thứ tự ưu tiên thanh toán thấp hơn so với các khoản nợ thông thường và có kỳ hạn gốc tối thiểu 5 năm. Loại trái phiếu này được các cơ quan quản lý (theo chuẩn Basel) công nhận là một thành phần hợp lệ trong vốn tự có bổ sung (Tier 2) của ngân hàng phát hành.
Về cơ chế hoạt động, khi ngân hàng gặp khó khăn về tài chính hoặc phá sản, các trái chủ nắm giữ trái phiếu phụ thuộc sẽ chỉ được thanh toán sau khi toàn bộ các chủ nợ thông thường (như tiền gửi khách hàng, trái phiếu thường) đã được giải quyết. Chính vì rủi ro cao hơn này mà loại trái phiếu này thường có lãi suất cao hơn so với trái phiếu thông thường. Trong vòng 5 năm cuối trước khi đáo hạn, giá trị ghi nhận vào vốn Tier 2 sẽ được khấu trừ dần theo phương pháp khấu hao đường thẳng, nhằm phản ánh việc công cụ này dần mất đi tư cách là vốn dài hạn. Tại Việt Nam, Ngân hàng Nhà nước quy định rõ các điều kiện để trái phiếu phụ thuộc được tính vào vốn tự có, bao gồm kỳ hạn gốc tối thiểu 5 năm, không có quyền yêu cầu thanh toán trước hạn từ phía người nắm giữ và phải có khả năng chịu lỗ.
Ví dụ thực tế tại Việt Nam, năm 2021 Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) đã phát hành thành công 10.000 tỷ đồng trái phiếu phụ thuộc với kỳ hạn 10 năm, trong đó phần ghi nhận vào vốn Tier 2 được thực hiện theo quy định. Tương tự, các ngân hàng như BIDV, VietinBank và Techcombank cũng đã nhiều lần phát hành loại trái phiếu này để bổ sung nguồn vốn dài hạn, cải thiện tỷ lệ an toàn vốn (CAR) theo Basel II và Basel III. Lợi ích mà ngân hàng nhận được là có thêm nguồn vốn ổn định mà không phải phát hành cổ phiếu mới (tránh pha loãng), đồng thời tiết kiệm chi phí vốn so với vốn cấp 1 (Tier 1) vốn có chi phí cao hơn nhiều.
Về khung pháp lý liên quan, việc phát hành và ghi nhận trái phiếu vốn phụ thuộc tại Việt Nam được điều chỉnh bởi Thông tư số 41/2016/TT-NHNN (đã được sửa đổi, bổ sung) hướng dẫn tỷ lệ an toàn vốn theo Basel II, cùng với Thông tư số 22/2023/TT-NHNN quy định về phát hành trái phiếu của tổ chức tín dụng. Ngoài ra, các quy định về vốn tự có còn được cập nhật theo Thông tư 52/2018/TT-NHNN và các văn bản hướng dẫn liên quan khác của Ngân hàng Nhà nước nhằm phù hợp dần với chuẩn mực quốc tế Basel III.
Đối với người ôn thi ngân hàng, cần lưu ý rằng trái phiếu phụ thuộc 5 năm chỉ được ghi nhận 100% vào vốn Tier 2 khi còn ít nhất 5 năm trước ngày đáo hạn. Trong 5 năm cuối, mỗi năm giá trị được khấu trừ 20% (theo phương pháp đường thẳng), hay nói cách khác là cứ mỗi năm giảm 1/5 giá trị ban đầu. Đặc biệt, loại công cụ này không được tính vào vốn cấp 1 (Tier 1) và phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện như: không có đảm bảo, không được mua lại bởi chính ngân hàng phát hành, và phải có khả năng hấp thụ lỗ. Đây là một trong những nội dung thường xuất hiện trong các kỳ thi chứng chỉ nghiệp vụ ngân hàng và thi tuyển công chức Ngân hàng Nhà nước.