Tuyên bố Khẩu vị Rủi ro vốn (Capital Risk Appetite Statement - CRAS) là văn bản chính thức do Hội đồng quản trị/ban lãnh đạo cấp cao của ngân hàng ban hành, trong đó xác định rõ mức độ rủi ro vốn mà tổ chức tín dụng sẵn sàng chấp nhận, mong muốn chấp nhận và cam kết duy trì trong quá trình thực hiện chiến lược kinh doanh. Đây là một bộ phận cấu thành quan trọng của Khung Khẩu vị Rủi ro (Risk Appetite Framework - RAF), gắn kết chặt chẽ giữa mục tiêu kinh doanh, chiến lược phát triển và yêu cầu an toàn vốn theo chuẩn mực Basel III cũng như quy định pháp luật Việt Nam.
CRAS được xây dựng dựa trên nhiều trụ cột, bao gồm: (i) mục tiêu tỷ lệ an toàn vốn (CAR) tối thiểu và mục tiêu dài hạn, thường cao hơn 2-3% so với quy định tối thiểu của NHNN để có dư địa đệm; (ii) hạn mức phân bổ vốn kinh tế (economic capital) cho từng loại rủi ro như rủi ro tín dụng, rủi ro thị trường, rủi ro vận hành và rủi ro thanh khoản; (iii) các ngưỡng cảnh báo sớm (early warning triggers) và ngưỡng giới hạn (limits) được phân cấp theo cấp độ cảnh báo (xanh - vàng - đỏ); (iv) quy trình leo thang báo cáo khi vi phạm ngưỡng. Văn bản này phải được rà soát ít nhất mỗi năm một lần hoặc khi có biến động lớn về môi trường kinh doanh, đồng thời được tích hợp vào quy trình lập kế hoạch vốn (capital planning) và ICAAP. ALCO thường là đơn vị chịu trách nhiệm giám sát việc tuân thủ CRAS hàng ngày, trong khi HĐQT/Hội đồng chiến lược phê duyệt khung và mức khẩu vị.
Tại Việt Nam, các ngân hàng thương mại cổ phần lớn như Vietcombank, BIDV, Techcombank hay MB đều đã xây dựng và công bố nội bộ Tuyên bố Khẩu vị Rủi ro vốn phù hợp với quy mô và mô hình kinh doanh. Ví dụ, một ngân hàng có thể đặt mục tiêu CAR hợp nhất ở mức 12-13% (so với yêu cầu tối thiểu 8% theo Basel III và 9-10% theo quy định NHNN tùy trường hợp), phân bổ khoảng 70-75% vốn cho rủi ro tín dụng, 10-15% cho rủi ro thị trường, 8-10% cho rủi ro vận hành và phần còn lại dự phòng cho rủi ro tập trung. Khi CAR thực tế giảm xuống dưới 11%, hệ thống sẽ kích hoạt cảnh báo vàng để ALCO điều chỉnh tốc độ tăng trưởng tín dụng; dưới 10% sẽ kích hoạt cảnh báo đỏ và đề xuất phương án tăng vốn hoặc giảm rủi ro. Trong giai đoạn 2020-2022 khi đại dịch Covid-19 tác động mạnh, nhiều ngân hàng đã phải điều chỉnh giảm khẩu vị rủi ro vốn để bảo toàn bộ đệm an toàn.
Về mặt pháp lý, Tuyên bố Khẩu vị Rủi ro vốn được quy định gián tiếp và yêu cầu triển khai thông qua các văn bản quan trọng như: Thông tư 13/2018/TT-NHNN về hệ thống kiểm soát nội bộ; Thông tư 41/2016/TT-NHNN quy định về quản trị rủi ro trong hoạt động ngân hàng; Quyết định 1604/QĐ-NHNN năm 2018 phê duyệt Đề án Cơ cấu lại hệ thống các tổ chức tín dụng giai đoạn 2016-2020 gắn với xử lý nợ xấu; Thông tư 17/2021/TT-NHNN quy định về an toàn hoạt động của các tổ chức tín dụng. Ngoài ra, NHNN cũng yêu cầu các ngân hàng áp dụng ICAAP theo Thông tư hướng dẫn về quản trị rủi ro vốn nội bộ, phù hợp với thông lệ quốc tế Basel II/III.
Đối với người ôn thi chứng chỉ nghiệp vụ ngân hàng hoặc các kỳ thi nâng cao, cần lưu ý phân biệt rõ: Khẩu vị rủi ro (Risk Appetite) là mức độ rủi ro tổng thể ngân hàng sẵn sàng chấp nhận; Dung sai rủi ro (Risk Tolerance) là giới hạn cụ thể cho từng rủi ro riêng lẻ; và CRAS là tuyên bố tập trung riêng cho rủi ro vốn. Ngoài ra, cần nắm vững mối liên hệ giữa CRAS với ba trụ cột Basel III: yêu cầu vốn tối thiểu, bộ đệm bảo toàn vốn (Capital Conservation Buffer - 2,5%) và bộ đệm chống chu kỳ (Countercyclical Buffer). Câu hỏi thi thường tập trung vào: thành phần của CRAS, vai trò của HĐQT và ALCO, cách thiết lập ngưỡng cảnh báo sớm, và quy trình xử lý khi vi phạm khẩu vị rủi ro vốn.