Ủy ban Quản lý Vốn (Capital Management Committee) là một tiểu ban chuyên trách được Hội đồng Quản trị hoặc Tổng Giám đốc của ngân hàng thành lập, có nhiệm vụ xem xét, đánh giá và ra các quyết định liên quan đến chiến lược quản lý vốn cũng như việc phân bổ vốn trong toàn hệ thống. Đây là cơ quan tham mưu quan trọng, đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo ngân hàng duy trì hoạt động an toàn, hiệu quả và tuân thủ đầy đủ các yêu cầu về an toàn vốn theo quy định pháp luật hiện hành.
Về cơ cấu tổ chức, Ủy ban Quản lý Vốn thường bao gồm các thành viên là lãnh đạo cấp cao của ngân hàng như Tổng Giám đốc, Phó Tổng Giám đốc phụ trách tài chính, Giám đốc Tài chính (CFO), Giám đốc Khối Quản trị rủi ro và các trưởng phòng ban liên quan như Kế hoạch - Chiến lược, Tài chính kế toán. Hoạt động của Ủy ban dựa trên nguyên tắc cân bằng giữa lợi nhuận kỳ vọng và mức độ rủi ro có thể chấp nhận được, đảm bảo tỷ lệ an toàn vốn (CAR) luôn đạt yêu cầu tối thiểu theo quy định. Ủy ban tổ chức họp định kỳ (thường là hàng quý hoặc bất thường khi cần) để rà soát tình hình sử dụng vốn, thẩm định các dự án đầu tư quy mô lớn, đề xuất phương án tăng vốn và phân bổ vốn cho từng khối kinh doanh. Bên cạnh đó, Ủy ban còn có nhiệm vụ xây dựng, giám sát việc thực hiện kế hoạch kinh doanh gắn liền với kế hoạch vốn hàng năm, đồng thời đề xuất chính sách cổ tức phù hợp cho Hội đồng Quản trị và Đại hội đồng cổ đông.
Trong thực tiễn ngân hàng Việt Nam, Ủy ban Quản lý Vốn đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc quyết định phương án tăng vốn điều lệ thông qua các hình thức như phát hành cổ phiếu trả cổ tức, chia cổ tức bằng cổ phiếu, chào bán riêng lẻ hoặc phát hành cho cổ đông chiến lược. Chẳng hạn, tại các ngân hàng thương mại cổ phần lớn như Vietcombank, BIDV, Techcombank hay VPBank, khi cần đáp ứng tiêu chuẩn Basel II/III hoặc mở rộng hoạt động kinh doanh, Ủy ban sẽ đánh giá các chỉ số an toàn vốn như CAR, TIER 1, TIER 2 và đề xuất lộ trình tăng vốn phù hợp với tình hình thực tế. Trong giai đoạn thị trường bất động sản gặp nhiều khó khăn, nhiều ngân hàng đã sử dụng cơ chế này để rà soát, phân bổ lại nguồn vốn cho các lĩnh vực ưu tiên, đồng thời thắt chặt cấp tín dụng đối với những ngành có rủi ro cao nhằm kiểm soát chất lượng tín dụng và bảo toàn vốn.
Về cơ sở pháp lý, việc thành lập và hoạt động của Ủy ban Quản lý Vốn tại các ngân hàng thương mại Việt Nam chịu sự điều chỉnh của Luật Các tổ chức tín dụng 2024 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2025), Điều lệ ngân hàng và hệ thống quản trị nội bộ. Ngoài ra, các ngân hàng còn tuân thủ Thông tư 13/2018/TT-NHNN quy định về hệ thống kiểm soát nội bộ, Thông tư 41/2016/TT-NHNN về tỷ lệ an toàn vốn, Nghị định 93/2017/NĐ-CP về điều kiện cấp tín dụng, cùng các quy định hướng dẫn khác của Ngân hàng Nhà nước về an toàn vốn theo chuẩn Basel.
Đối với người ôn thi ngân hàng, cần phân biệt rõ ràng giữa Ủy ban Quản lý Vốn với các cơ quan khác trong hệ thống quản trị ngân hàng; đây là cơ quan tham mưu, có vai trò thẩm định và đề xuất chứ không có quyền quyết định cuối cùng. Lưu ý tránh nhầm lẫn với Ủy ban Quản lý Tài sản - Nợ phải trả (ALCO) vốn tập trung vào quản lý rủi ro thanh khoản và lãi suất. Khi làm bài thi, cần nắm vững cấu trúc, chức năng nhiệm vụ, mối quan hệ giữa Ủy ban với Hội đồng Quản trị và Ban Tổng Giám đốc, cũng như các quy định pháp luật liên quan về an toàn vốn và phân bổ vốn trong hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam.