Vận đơn nhận hàng để chuyên chở (Received for Shipment Bill of Lading) là loại vận đơn đường biển do người chuyên chở hoặc đại lý của họ phát hành, trong đó ghi nhận việc người gửi hàng đã giao hàng cho hãng tàu hoặc đại lý tàu để tiếp nhận và bảo quản, nhưng chưa xác nhận rằng hàng hóa đã thực sự được xếp lên tàu biển để thực hiện hành trình vận chuyển. Đây là chứng từ sở hữu hàng hóa trong giai đoạn trung gian, từ lúc nhận hàng tại kho bãi cho đến khi hàng được xếp lên tàu, có giá trị pháp lý trong viện giữa người gửi hàng và người chuyên chở.
Vận đơn nhận hàng để chuyên chở phản ánh rằng người chuyên chở đã nhận trách nhiệm kiểm soát hàng hóa từ thời điểm ký nhận, mặc dù hàng chưa được xếp lên tàu. Trên vận đơn loại này thường ghi các cụm từ đặc trưng như "Received for Shipment" thay vì "Shipped on Board" hay "On Board". Điều này có nghĩa hàng hóa đang được lưu giữ tại kho của người chuyên chở, kho bãi, hoặc cảng trung chuyển. Tùy theo yêu cầu của người gửi hàng hoặc quy định trong Thư tín dụng (L/C), vận đơn nhận hàng để chuyên chở có thể được chuyển đổi thành vận đơn đã xếp hàng lên tàu (Shipped on Board B/L) bằng cách đóng dấu "On Board" kèm ngày tháng xếp hàng và có chữ ký xác nhận của người chuyên chở hoặc đại lý được ủy quyền. Trong thực tế, vận đơn này thường phát sinh khi hàng hóa được giao tới kho của người chuyên chở sớm hơn so với lịch trình xếp hàng lên tàu dự kiến, đặc biệt phổ biến với container hàng hóa xuất nhập khẩu qua đường biển.
Ví dụ, một doanh nghiệp xuất khẩu tại Thành phố Hồ Chí Minh giao lô hàng tôm sú đông lạnh cho hãng tàu Maersk tại cảng Cát Lái vào ngày 5 tháng 3 để chuẩn bị cho chuyến tàu khởi hành dự kiến ngày 15 tháng 3. Hãng tàu phát hành vận đơn Received for Shipment ghi rõ ngày nhận hàng là 5/3. Đến ngày 14/3, khi container được xếp lên tàu, hãng tàu đóng dấu "Shipped on Board" ghi ngày 14/3 lên vận đơn đã phát hành trước đó. Khi đó, ngân hàng mở L/C tại Việt Nam sẽ chấp nhận chứng từ này nếu L/C cho phép vận đơn nhận hàng để chuyên chở. Một trường hợp khác, doanh nghiệp xuất khẩu gạo tại Cần Thơ giao hàng cho đại lý tàu tại cảng Cần Thơ nhưng tàu chưa cập bến, đại lý phát hành vận đơn Received for Shipment và sau đó đóng dấu On Board khi hàng được sang tàu chính tại cảng Sài Gòn.
Theo UCP 600 (Quy tắc thống nhất về Tín dụng chứng từ - phiên bản 2007, Điều 27 - vận đơn vận tải đường biển), ngân hàng sẽ chấp nhận vận đơn nhận hàng để chuyên chở nếu thư tín dụng cho phép rõ ràng việc sử dụng loại vận đơn này. Mặc định, nếu L/C không quy định cụ thể, ngân hàng chỉ chấp nhận vận đơn đã ghi nhận việc xếp hàng lên tàu (Shipped on Board). Đồng thời, Điều 27 cũng quy định vận đơn cần ghi rõ chi tiết về hàng hóa, người gửi, người nhận, cảng xếp và cảng dỡ, tên tàu hoặc thông tin điều hướng, điều kiện vận chuyển. Tại Việt Nam, các ngân hàng thương mại như Vietcombank, BIDV, Techcombank, Sacombank khi mở hoặc xác minh L/C đều tuân thủ nguyên tắc UCP 600 kết hợp với ISBP (International Standard Banking Practice). Ngoài ra, Nghị định số 12/2021/NĐ-CP về kinh doanh vận tải biển và các thông tư hướng dẫn của Bộ Giao thông vận tải cũng có những điều khoản liên quan đến việc phát hành, chuyển nhượng vận đơn.
Lưu ý quan trọng cho người ôn thi ngân hàng: cần phân biệt rõ giữa vận đơn nhận hàng để chuyên chở (Received for Shipment B/L) và vận đơn đã xếp hàng lên tàu (Shipped on Board B/L); nhớ rằng theo UCP 600 Điều 27, mặc định L/C yêu cầu vận đơn Shipped on Board, chỉ chấp nhận Received for Shipment khi L/C cho phép; khi L/C yêu cầu "Received for Shipment B/L" thì không cần đóng dấu On Board; vận đơn phải ghi rõ ngày nhận hàng, cảng xếp hàng, cảng dỡ hàng; việc đóng dấu On Board cần có chữ ký của người chuyên chở hoặc đại lý được ủy quyền; và cuối cùng, khi làm bộ chứng từ thanh toán L/C, cần đối chiếu kỹ các điều kiện giao hàng trong L/C với nội dung vận đơn để tránh bị ngân hàng từ chối thanh toán do không đồng nhất.