Vi phạm tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay dài hạn (tiếng Anh: Violation of Short-term Funds for Long-term Loans Ratio) là hành vi của tổ chức tín dụng không tuân thủ quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về giới hạn tối đa phần vốn ngắn hạn được sử dụng để cấp tín dụng trung hạn và dài hạn. Đây là một trong những chỉ tiêu an toàn hoạt động quan trọng nhằm kiểm soát rủi ro thanh khoản (liquidity risk) và đảm bảo sự ổn định của toàn bộ hệ thống ngân hàng, đồng thời là tiêu chí để cơ quan quản lý giám sát hoạt động của từng tổ chức tín dụng trên thị trường.
Theo quy định hiện hành, tỷ lệ này được xác định trên cơ sở so sánh giữa phần vốn ngắn hạn còn lại (sau khi trừ các khoản đã sử dụng cho dự trữ bắt buộc, tiền gửi tại Ngân hàng Nhà nước và các mục đích ưu tiên khác) với tổng dư nợ cho vay trung và dài hạn của tổ chức tín dụng. Giới hạn tối đa được phép sử dụng vốn ngắn hạn để cho vay trung, dài hạn là 30%. Khi tỷ lệ này vượt ngưỡng quy định, tổ chức tín dụng sẽ rơi vào tình trạng mất cân đối kỳ hạn (maturity mismatch) nghiêm trọng, tiềm ẩn nguy cơ thiếu hụt thanh khoản khi khách hàng đồng loạt rút tiền gửi ngắn hạn. Nguyên tắc quản lý này dựa trên kinh nghiệm từ nhiều cuộc khủng hoảng ngân hàng trên thế giới, nơi các ngân hàng sụp đổ vì sử dụng nguồn vốn ngắn hạn đầu tư vào các tài sản dài hạn không thể thanh khoản kịp thời.
Tại Việt Nam, giai đoạn 2010 – 2011, một số ngân hàng thương mại cổ phần đã từng vi phạm chỉ tiêu này khi đẩy mạnh cho vay bất động sản và đầu tư dài hạn trong khi nguồn huy động chủ yếu đến từ tiền gửi có kỳ hạn dưới 12 tháng. Trong những năm gần đây, đặc biệt giai đoạn 2022 – 2023, nhiều ngân hàng cũng đối mặt với áp lực khi tỷ lệ tiệm cận ngưỡng 30% do nhu cầu tín dụng tăng cao trong khi cơ cấu tiền gửi có kỳ hạn dài còn hạn chế. Ngân hàng Nhà nước đã nhiều lần đưa ra cảnh báo, nhắc nhở và xử phạt các trường hợp vi phạm, đồng thời yêu cầu các tổ chức tín dụng xây dựng lộ trình đưa tỷ lệ về đúng giới hạn.
Thuật ngữ tiếng Anh: Violation of Short-term Funds for Long-term Loans Ratio Lĩnh vực: Pháp lý