Yêu cầu vốn Pillar 2 (P2R) là yêu cầu vốn bổ sung mà cơ quan giám sát ngân hàng (tại Việt Nam là Ngân hàng Nhà nước - NHNN) áp đặt lên các ngân hàng thương mại, bên cạnh mức vốn tối thiểu theo Pillar 1, nhằm đảm bảo ngân hàng có đủ vốn để bù đắp các loại rủi ro chưa được lượng hóa đầy đủ trong khuôn khổ Pillar 1. Đây là một trong những thành phần cốt lõi của quy trình giám sát an toàn vốn theo Hiệp ước Basel II và Basel III, thuộc Trụ 2 (Pillar 2) về quy trình đánh giá giám sát.
P2R hoạt động dựa trên kết quả đánh giá của cơ quan giám sát đối với quy trình đánh giá đầy đủ vốn nội bộ (ICAAP) của từng ngân hàng. Cơ quan giám sát sẽ xem xét các rủi ro như rủi ro tập trung tín dụng, rủi ro lãi suất ngoài danh mục kinh doanh, rủi ro thanh khoản, rủi ro chiến lược, rủi ro danh tiếng và các rủi ro mô hình chưa được tính đến trong Pillar 1. Khi nhận thấy ngân hàng chưa duy trì đủ vốn cho các rủi ro này, NHNN sẽ yêu cầu bổ sung một lượng vốn tối thiểu nhất định, thường được biểu thị bằng tỷ lệ phần trăm trên tổng tài sản có rủi ro (RWA), ví dụ từ 1% đến 2% RWA. Yêu cầu này có tính bắt buộc, nếu ngân hàng không duy trì sẽ bị coi là vi phạm yêu cầu an toàn vốn và có thể bị xử phạt.
Tại Việt Nam, khi triển khai Basel II theo lộ trình, các ngân hàng thương mại phải xây dựng và nộp hồ sơ ICAAP cho NHNN. Ví dụ, một ngân hàng có tỷ lệ tập trung tín dụng cao vào nhóm khách hàng hoặc ngành bất động sản có thể bị NHNN yêu cầu duy trì thêm P2R khoảng 1-1,5% RWA, nâng mức CAR tổng thể cần đạt lên khoảng 9-9,5% thay vì mức tối thiểu 8% theo Pillar 1. Đây là cơ chế quan trọng giúp NHNN kiểm soát các rủi ro mang tính đặc thù của từng ngân hàng, đảm bảo sự an toàn của toàn hệ thống.
Yêu cầu vốn Pillar 2 được quy định trong Thông tư 41/2016/TT-NHNN quy định tỷ lệ an toàn vốn đối với ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài theo Basel II, cùng các văn bản hướng dẫn liên quan về ICAAP. Theo lộ trình, đến năm 2025 các ngân hàng Việt Nam phải áp dụng đầy đủ chuẩn Basel III, trong đó P2R tiếp tục giữ vai trò then chốt trong việc bảo đảm an toàn vốn.
Đối với người ôn thi ngân hàng, cần phân biệt rõ P2R với Pillar 2 Guidance (P2G): P2R là yêu cầu bắt buộc, vi phạm sẽ bị xử phạt, còn P2G chỉ mang tính khuyến nghị, không bắt buộc. Cũng cần nhớ rằng P2R thuộc Trụ 2 khác với các yêu cầu vốn tối thiểu ở Trụ 1. Khi gặp câu hỏi về yêu cầu vốn bổ sung do rủi ro chưa được bao phủ ở Pillar 1, đáp án chính xác là P2R.